سرویس تجسمی هنرآنلاین: بخش دوم گفت و گو با بیتا وکیلی، طاهره صمدی طاری و بهار بهبهانی به بهانه نخستین نمایشگاه گروهی نقاشی در گالری بوم، همچنان به ویژگی‌های آثار این هنرمندان اختصاص دارد البته از زبان خودشان.

- عنصر بارز دیگر در این آثار زمان است. مجموعه "شتابزدگی" صمدی طاری راجع به زمان با ما حرف می‌زند و تعریفی از زمان و تاثیری که می‌تواند بر ما بگذارد را بیان می‌کند، بیتا وکیلی از موقعیت جغرافیایی دیگری، زمان را در آثارش معنا می‌کند و در آثار بهبهانی گویی زمان متوقف شده و هنرمند قصد دارد چیزهایی که از یاد رفته است را تخیل کند، در این مورد بگویید؟

*بهار بهبهانی: واکنش‌های ما چه به عنوان انسان و چه به عنوان هنرمند و بعضی اوقات ترکیب این دو، نسبت به اتفاقات اطرافمان که می‌تواند اتفاقات سیاسی و اجتماعی باشد متفاوت است. در این بین بسیاری از آرتیست‌های بزرگ دنیا غربی و شرقی نسبت به ناآرامی‌های سیاسی جوامع واکنش‌های آنی نشان می‌دهند و تاثیرات آن را به لحاظ مفهومی و فرمی می‌توان در کار‌هایشان دید. هنرمندانی هم هستند که واکنش‌های آنی و عینی به اتفاقات تاریخ و روز به‌‌ همان شکل که دیده می‌شود در آثارشان مجسم نمی‌شود و درونی‌تر شده و به شکل دیگر نشان داده می‌شود. به همین دلیل است که وقتی به یک اثر هنری نگاه می‌کنید می‌توانید بگویید یک کار سیاسی است و اثر دیگری سیاسی نیست، نمونه‌های زیادی از آثار را از جنگ جهانی دوم به بعد می‌توان دید برای مثال اثری که هنرمندی یک گلدان گل را به تصویر کشیده در حالی که در آن زمان این اثر یک واکنش سیاسی بوده است. فکر می‌کنم این واکنش هاست که متفاوت است. مجموعه "باغ ایرانی" با یک دلتنگی ساده از باغ ایران و نمایشگاهی که سال‌ها پیش در موزه هنرهای معاصر از ما دعوت شده بود که در مورد باغ ایرانی کار کنیم آغاز شد و بعد به هویت و شخصیت باغ ایرانی رسید. منتها در پروسه مطالعه باغ ایرانی از نگاه غربی، من به اسنادی دست پیدا کردم که این اسناد فاش شده تمام داده‌ها، اطلاعات و احساساتی که من نسبت به باغ ایرانی داشتم را فروریخت. این اسناد مربوط به سازمان سیا است و به اواخر قرن ۱۸ که شروع استعمارگری در ایران است برمی گردد.

*بیتا وکیلی: تعریف دیروز، امروز، فردا در آثارم معنی پیدا می‌کند زیرا در زندگی‌ام نیز وجود دارد. اما فکر می‌کنم خیلی وقت‌ها در فضای فردا زندگی می‌کنم و فردا‌‌ همان دنیای پر تنش و نگران کننده‌ای است که طاهره صمدی طاری آن را به تصویر می‌کشد. دلتنگ می‌شوم نگران می‌شوم و پناه می‌برم به دنیای دیروز بهار بهبهانی و آنجا هم یک حزن قدیمی، صمیمی و عمیقی برایم هست. توی این دو دنیا پرسه می‌زنم و بعد احوالاتم را در زمان حال نقاشی می‌کنم. یعنی نمی‌توانم بگویم زمان گذشته و آینده بلکه من حال را به تصویر می‌کشم اما حالم از زندگی کردن و نگاه کردن به افق آینده و گرامیداشت گذشته است و سعی می‌کنم همه این احساسات رادر زمان حال بر روی بوم به تصویر بکشم و دغدغه‌هایی که درزمان حال وجود دارد و در آن زندگی می‌کنیم را نشان دهم.

*طاهره صمدی طاری: من احساس می‌کنم زمان برایم یک وهم است. شبیه به وقتی که خواب می‌بینم هم زمان و هم مکان داریم اما دقیقا نمی‌دانیم کجاییم و در چه زمانی هستیم. همیشه در خواب‌هایمان احساس می‌کنیم جایی هستیم که می‌شناسیم یا زمانی هستیم که می‌دانیم کی هست. فکر می‌کنم دنیای واقعی هم می‌تواند یک وهم باشد. واقعاً همه چیز سلسله وار دست به دست هم دادند که یک مجموعه را شکل دهند، حال این داستان می‌تواند فردا باشد یا می‌تواند برای هر کسی تمام شود. مانند همین لحظه که می‌تواند فردای دیروزمان باشد و لحظه‌ای از امروزمان باشد که در حال گذشتن است و رو به نابودی می‌رود و فردا از امروز ما یک خاطره می‌ماند. به همین دلیل است که زمان برایم یک وهم است و در آثارم به نوع دیگری در رابطه با زمان حرف می‌زنم. در واقع زمان و مکان به نوعی در هم شده‌اند. این تصور ماست که رو به آینده داریم و ممکن است هر اتفاقی بیافتد این در واقع تعبیر ماست، من فکر می‌کنم همه چیز در لایه‌ای از وهم اتفاق می‌افتد برای همین است که می‌گویم من در کار‌هایم سعی می‌کنم مرز واقعیت و رویا را درهم نشان دهم چون همه چیز آن گونه که ما تصور می‌کنیم نیست. واقعیت و رویا در هم تنیده شده‌اند. زمان برایم مفهوم بی‌زمانی و نوعی وهم وتخیل را به همراه دارد. موقعیت جغرافیایی را در کار‌هایم مطرح نمی‌کنم و هیچ وقت مد نظرم هم نبوده است شاید برای یک هنرمند مهم باشد و بگوید دقیقاً خراسان جنوبی یا بخشی از کویر را نقاشی می‌کنم اما برای من این طور نیست شاید به دلیل نگاه لانگ شات و کلی است که در آثارم به جهان دارم نه به یک اقلیم خاص و یا یک زمان مشخص.

-حضور زن بصورت المان و یک نشانه در کارهای خانم صمدی طاری و یا حتی انتزاعی‌های خانم وکیلی دیده می‌شود و بصورت غیر مستقیم در آثار تغزلی خانم بهبهانی در باغهای ایرانی به چشم می‌خورد، آیا این حضور از نقش پررنگ و پیشرفت زنان امروز می‌گوید؟

*طاهره صمدی طاری: نه، در متنی که خانم فرهادی کیا ابتدای کاتالوگ نمایشگاه در مورد آثارم نوشته‌اند به مسئله زنان اشاره شده است اما من به هیچ عنوان به مسئله زنان فکر نکردم. زنان در آثارم هستند به این خاطر که من خود یک زن هستم ناخودآگاه وقتی نقاش زن است چیزهای برگرفته از درونیات شخصیتش در کار نشان داده می‌شود اما اصلا نمی‌خواستم نشان دهم که زن‌ها در تقابل با چیزی هستند و دارند مقاومت می‌کنند. اتفاقاً من دنیای کاملاً مردانه‌ای را به تصویر می‌کشم. فیگور‌های آثارم بخصوص آن‌هایی که سرهای نامشخص دارند به خاطر نوع لباس‌ها و پوشش کفشی که برایشان گذاشته‌ام احساس می‌شود که زن هستند. اما بخاطر اینکه آن‌ها را بی‌هویت می‌کنم خیلی نمی‌خواهم تاکیدی بر روی این مطلب باشد که آن‌ها چکار می‌کنند، آیا پیشرفتی داشته‌اند یا نه؟ در واقع این مسئله برای من مطرح نیست اتفاقاً سعی دارم یک دنیای قدرتمند را نشان دهم فارغ از مسئله جنسیتی، چون اصلاً برای من مسائل جنسیتی در کار نبوده حتی در فیگورهای آثار قبلی‌ام هم اصلاً مشخص نبود زن هستند یا مرد، اما در این آثار آن‌ها مشخص ترشده‌اند. به دلیل اینکه جهانی را از دید خودم نشان می‌دهم مانند این شعر که می‌گوید: هر کس از ظن خود شد یار من، من به عنوان نقاش زن فیگورهای آثارم زن هستند شاید اگر مرد بودم فیگورهای مردان را نقاشی می‌کردم. به غیر از این فیگور‌ها که زن هستند هیچ المان دیگری نشان نمی‌دهد که من یک فضای زنانه را نقاشی می‌کنم. اتفاقاً معماری‌های قدرتمند و حرکت‌هایی که در آثار می‌آید شبیه به تعریفی است که از مرد‌ها می‌کنیم و همیشه از آن‌ها همراه قدرت صحبت می‌کنیم. در این آثار هم یک نگاه ایستا‌تر، قوی‌تر و به نوعی می‌توانم بگویم فضای غلبه پیدا کرده بر محیط وجود دارد. اما چند نفر از بازدید کنندگان نمایشگاه هم معتقد بودند که این زن‌ها می‌خواهند چیز خاصی را مطرح کنند بنابراین من نظر آن‌ها را می‌پذیرم زیرا نقد مخاطب بخشی از کار است. من بر روی این قضیه تاکید نداشتم اما ممکن است از دید مخاطبان این طور به نظر برسد.

*بهار بهبهانی: نمی‌دانم کار را می‌توانم زنانه یا مردانه تعریف کنم و یا مشخصاتی که کار دارد مربوط به زنانگی است یا هر آدمی می‌تواند آن را داشته باشد. مشخصه بارزش برای من مسئله شعر است اما زنانه بودن یا مردانه بودن آن را نمی‌دانم. من ارتباط بسیار نزدیک با شعر دارم بدلیل شرایط خانواده و محیطی که در آن بزرگ شده‌ام، در واقع با شعر بیشتر ارتباط داشته‌ام تا با تصویر و زبان بیانی من بیشتر زبان شعر است. یک مسئله دیگر که برای من جالب است این است که من در فیلم‌هایم، نقاشی‌هایم، زندگی روزمره‌ام حتی وقتی که اینجا نشسته‌ام مسئله عشق برایم مهم است و هر داستانی را داستان عشقی می‌بینم حال می‌توان این عشق را در مورد این پنجره زیبا و کلاغی که پشت آن است دید و یا می‌توان در دوستی من و خانم وکیلی و چکونگی شروع آن دید. داستان هر چیزی برای من داستان عاشقانه است. نشستن ما اینجا برای من تبدیل به یک داستان عاشقانه می‌شود در خاطرم می‌ماند و در جایی تاثیر گذار خواهد بود. رابطه من با شرق‌شناسان، تاریخ‌شناسان، معماران و تاریخ نویسانی که راجع به ایران با عشق نوشتند به یک رابطه عاشقانه تبدیل شد. یکی از افرادی که وقتی دانشجو هستیم آن را به عنوان شرق‌شناس مرجع قرار می‌دهیم "دونالد ویلبر" است. متوجه شدم او جاسوس سازمان سیا بوده و نه تنها تاریخ نویس، معمار و شرق‌شناس بلکه معمار اصلی کودتای ۲۸ مرداد بوده است، در واقع من به این مسئله نوعی نگاه عاشقانه داشتم که به خیانت منجر شد. من این دوگانگی را به شکل دیگری در کار انتزاعی خودم در نمایه‌های عقل و خرد، در فرو ریختن‌ها و نقاط مبهمی که گاهی آن‌ها در این نقشه‌ها غالب‌اند و گاهی خطوط سیال به تصویر کشیدم.

*بیتا وکیلی: من مانند طاهره صمدی طاری خیلی به زنانه یا مردانه بودن کار فکر نمی‌کنم. قبلاً بار‌ها راجع به کار‌هایم گفته‌اند که ویژگی‌های دارد که بیشتر در کارهای زنان دیده می‌شود. پرکاری‌ها، ظرافت‌ها، حساسیت‌ها ی فوق العاده زیاد و ریاضت طلبانه که معمولاً در آثار زنان دیده می‌شود جزء ویژگی‌های ظاهری آثار است. اما به لحاظ محتوایی تمرکز کار‌هایم در مورد گرامی داشت زندگی است. نشانه و سمبل اصلی زندگی زایش است و فکر می‌کنم زایش در یک زن خلاصه می‌شود و یک امر مقدس است و نشان دهنده زندگی است. هدف من هم گرامی داشت زندگی است. زندگی که در آثارم بنا به موقعیت کار و شرایطی که داشتم مورد تهاجم قرار گرفته اما ادامه پیدا کرده است. به هر حال می‌توانم بگویم یک سری فرم‌های جنینی در کار‌هایم است که به لحاظ ظاهری در هسته مرکزی کار قرار گرفته است. این‌ها در واقع ویژگی‌های زنانه‌ای است که به محتوای کار برمی گردد و کار را زنانه می‌کند.

-خانم بهبهانی، فضای باغ ایرانی با نوعی کشف و شهود همراه شده و انگار باید از روی این نقشه‌ها دوباره باغ ایرانی را ساخت؟

*بهار بهبهانی: شاید خیلی سخت باشد که از نظر بصری بخواهم بگویم مشخصاً چه اتفاقی افتاده ولی حتماً در راستای آن احساسات و اطلاعاتی که گرفتم و کاری که انجام داده‌ام کنش و واکنشی روی داده است. از نظر زبان بصری شاید بتوانم در این مورد به لایه لایه بودن کار اشاره کنم. این آثار از لایه‌های زیادی درست شده‌اند به این معنی که بخش انجام فیزیکی کار برای من بخشی از مفهوم کار شده است. بنا براین سعی کردم که انجام فیزیکی، زمانش و کار اجرایی آن را به هیچ وجه کوتاه و خلاصه نکنم و این باعث شد که در حین اینکه راجع بهش فکر می‌کنم کار کنم. این ترکیب فکر و عمل طولانی تبدیل به مقاربه‌ای شد که مجبور بودم تمام وقت بر روی آن کار کنم ولایه‌هایی را به وجود آورم که می‌توانم این را بسط دهم به اینکه این لایه‌ها از نظر بصری می‌تواند لایه‌های فکری، برداشت واضح و غیر واضح و درست و نادرست ما از یک اتفاق تاریخی یا از یک واقعیت باشد.

- دولایه بودن آثار، از ویژگی‌های آثار هر سه شماست، فضای انتزاعی کارهای بهبهانی با چیزی که بعد برروی آن ترسیم کرده؛ دو فضای متفاوت است که بخشی از آن درونی و برگرفته از احساساتش است و در قسمت دیگر سعی دارد به تحلیل بپردازد تا دو لایه مختلف با هم هماهنگ شوند، کارهای وکیلی هم به همین شکل است؛ فضای انتزاعی به همراه نگاهی که از دنیای درون و بیرون حرف می‌زند. فشردگی‌ها و در هم تنیدگی‌ها از دنیای بیرون می‌گویند و فرم‌های جنینی و بافت‌های نرم که در حال بزرگ شدن هستند به دنیای درون اشاره دارند. صمدی طاری نیز در آثارش مشخصاً به انسان‌ها و مکان‌هایی که قرار گرفته‌اند اشاره دارد و دو موضوع جدا از هم را مطرح می‌کند و زمانی که آثارش عنوان می‌گیرند معنا پیدا می‌کنند ودر واقع عنوان اثر لایه پنهانی آن است که در مورد واقعه و اتفاق رخ داده حرف می‌زند و مخاطب را به تماشای شتاب زدگی تشویق می‌کند.

*بیتا وکیلی: اشاره کردید که فرم‌های جنینی در آثارم بزرگ‌تر شده‌اند، فکر می‌کنم بزرگ‌تر شدن این فرم‌ها به ویژگی‌های شخصیتی من در طول زمان مربوط می‌شود. هر چقدر که جلو‌تر می‌روم جسارتم برای بیانگری درونم بیشتر می‌شود. در مورد دو لایه‌ای بودن کار باید بگویم که لایه بیرونی برای من متخاصم ترمی شود و به‌‌ همان نسبت انگیزه‌های من به جای تسلیم شدن بیشتر می‌شود. انگیزه‌هایم در واقع ارزش دادن، بها دادن و مقام‌تر شدن برای زندگی کردن است. من شخصی نگاه نمی‌کنم در واقع دنیای امروز دنیایی است که تا اندازه زیادی متخاصم‌تر و همه چیز علنی‌تر است و این در آثارم هم دیده می‌شود. با سیاستی که زمانی زیر لایه زیرین بود امروز خیلی عیان‌تر و عریان‌تر نسبت به تمام چیزهای که سمبل زندگی است فشار می‌آورد. در عین حال می‌بینیم زندگی هم با چه قدرتی خودش را نشان می‌دهد و ادامه پیدا می‌کند. یک جاهایی می‌جنگد و جاهایی ایستادگی بیشتری دارد و فکر می‌کنم در کارم تضاد دنیای درون و بیرون، زندگی و مرگ و پوچی و جهل به لحاظ بصری بیشتر شده و سمبل‌هایی که برایم نماد زندگی هستند با آن بافت نرم و فرم‌های جنینی که درونش قرار دارد با جسارت بیشتری در سایز بزرگ تری بصورت عریان نمایان می‌شوند و این حس را در خودم هم می‌بینم و فکر می‌کنم هر چه قدر که جلو می‌روم رها‌تر، جنگنده‌تر، صمیمانه‌تر و با جسارت بیشتری قدم بر می‌دارم.

*بهار بهبهانی: دو کلمه هست که هیچ وقت نمی‌توانم وقتی کار می‌کنم ازآن فرار کنم یکی ایهام و دیگری زیبایی اغوا گرانه است که باخود ایهامی به همراه دارد زیرا مشخص نیست که به شکل بدی یا خوبی اغوا می‌کند. مسلماً وقتی که جوان‌تر بودم این ایهام در کارم تاثیر می‌گذاشت و فرم کار مبهم می‌شد. با گذشت زمان و ممارست تکنیکی و پختگی شخصیت کاریم این را به جایی رساندم که ایهام در کار می‌بینید اما در فرم کار ابهام نمی‌بینید. در مجموعه "باغ ایرانی" صلابت، استحکام و خردی که پشت این طراحی معماری هست در حال حرف زدن و دیالوگ برقرار کردن با قسمت‌‌ رها و تغزلی کاراست. در واقع این بده بستان داستانی را ایجاد می‌کند. در مورد زمان باید بگویم که گاهی نتوانستم در نقاشی دو بعدی در یک سطح به این زمان دست پیدا کنم و شاید این نیاز باعث شد کار ویدئو را جدی‌تر دنبال کنم و این نیاز را بوسیله آن ارضا کنم.

*طاهره صمدی طاری: بخش مهمی از آثارم عنوان آن است. وقتی می‌خواهم در مورد کارم توضیح دهم ابتدا عنوان مجموعه را می‌گویم. در لایه‌های پنهان آثارم چیزی گفته می‌شود که با عنوان کامل می‌شود. بخش مهم و جذاب یک نقاشی برایم ایهام یا توهم آن هست، به همین دلیل معنای اصلی را در لایه‌های کار پنهان نگاه می‌دارم و سعی می‌کنم همه چیز را از ابتدا بر روی سطح دو بعدی نیاورم و بخشی از آن را نگه دارم که مخاطب آن را نگاه کند عنوانش را بخواند و با آن ارتباط برقرار کند. چیزی که در این نمایشگاه هم برای من اتفاق افتاد مخاطبان می‌گفتند وقتی عنوان را می‌خوانیم متوجه می‌شویم که دقیقاً چه چیزی را قصد داری بیان کنی. این بخشی از کارمن است که بیشتر در این مجموعه آخر شکل گرفته، در مجموعه‌های قبلی‌ام تا این حد بر روی عنوان کار تاکید نمی‌کردم و عنوان بر روی کار من تاثیر زیادی نداشت و فقط جنبه ظاهری داشت.

-به نظرتان اگر اسم هر سه شما را از روی این نمایشگاه بر می‌داشتیم و سپس در نمایشگاه قدم می‌زدیم و به تماشای آثار می‌نشستیم، مشخص بود که این آثار توسط سه هنرمند زن خلق شده‌اند؟

*بیتا وکیلی: بله، من فکر می‌کنم در تهران حتماً این اتفاق می‌افتد زیرا کارهای ما در محیطی که زندگی می‌کنیم شناخته شده است. وسواس و اجرای ریاضت طلبانه جزء ویژگی زنانه است اما تعریف آنکه کاری زنانه یا مردانه است بسیار کلیشه‌ای شده و امروزه دیگر نمی‌توان برای آثار این تعریف را قائل شد.

*طاهره صمدی طاری: به دلیل شکل و شمایل ظاهری کار نیست که مشخص می‌شود این نمایشگاهی است که سه هنرمند زن آن را برپا کرده‌اند بلکه بخاطر وقت و حساسیتی است که در اجرای آثار بکار گرفته شده است. فکر می‌کنم هنرمندان مرد به بخشی از کار می‌پردازند و بخش دیگر را‌‌ رها می‌کنند اما در مورد کار خودم و بقیه هنرمندان این نمایشگاه فکر می‌کنم سانتی متر به سانتی متر مربع کار‌ها با دقت بسیار زیاد اجرا شده است.

*بهار بهبهانی: فکر می‌کنم سالهاست که بیگانه بودم از ساختار جامعه و در جامعه‌ای زندگی می‌کنم که جنسیت‌ها یک مقدار قاطی شده‌اند در نتیجه من متوجه تفاوتی که بین آثار زنان و مردان است نمی‌شوم زیرا خیلی از مردان شکل زن‌ها کار می‌کنند و به همین خاطر برای آثار دسته بندی خاصی در نظر نمی‌گیرم.

- ساخت و ساز این آثار نشان می‌دهد کار زنانه است اما احساسی که در کار شما وجود دارد تنها ربط به جنسیت ندارد و حس مادرانه در آن‌ها دیده می‌شود، حسی که در هر جای دنیا که باشد خودش را نشان می‌دهد، نظرتان در این رابطه چیست؟

*بیتا وکیلی: فکر می‌کنم این موضوع غیر قابل انکار است اما نکته‌ای که اهمیت دارد صداقت است. این مهم است که هر هنرمند عین خودش، عین زندگی‌اش و هر آنچه که هست صادقانه بر روی بوم نقاشی کند و مسلماً اگر صادقانه باشد این حس به ببیننده منتقل می‌شود، فکر می‌کنم این اتفاق مثبتی که در این نمایشگاه رخ داده است.

-چند لایه کار کردن و زمان زیادی متمرکز بودن بر روی یک اثر از ویژگی‌های هنرمندان شرقی است، مانند آثار مینیاتور و نگارگری که مشخص است به هنرمندان شرقی تعلق دارد فکر می‌کنید شرقی بودن خاصیت آثار هر سه شما هم هست؟

*بهار بهبهانی: من فکر می‌کنم نگاه تعزلی به دنیا نگاه شرقی است.

*بیتا وکیلی: شاید‌‌ همان طور که بدون آنکه بخواهیم آثارمان زنانه است و حس زنانه در آن‌ها وجود دارد، حس شرقی در آن هست که بر روی آن اصراری نداشتیم اما بخاطر شرقی بودنمان، اینکه در اینجا بدنیا آمدیم و زندگی کردیم و پدر، مادر و ریشه‌هایمان شرقی هستند این تاثیر را گرفته‌ایم.

*طاهره صمدی طاری: وقتی نقاش آثاری شرقی باشد حتماً تاثیرش را در لایه‌های پنهان کار می‌گذارد. اما در مورد شرقی بودن آثارم باید قدری تامل کنم تا متوجه شوم این آثار شرقی است.

-خانم صمدی طاری، انسان امروز در کارهای شما بی‌چهره، مسخ شده و بی‌هویت نشان داده شده، فکر می‌کنید تکنولوژی مقصر است یا نماد این بحران هاست؟

* طاهره صمدی طاری: من یک مدت سارتر می‌خواندم و نقاشی‌هایی کار می‌کردم که بحث اگزیستنسیالیسم داشتند و دو ویژگی فرد گرایی و اصالت وجودی همیشه در کار‌هایم وجود داشت. چه در دوره جدید نقاشی‌هایم و چه در دوره‌های قبلی، فیگور‌هایم همیشه حتی اگر بستر یا فضای شهری را نشان می‌دادم که پر جمعیت بود حالت بی‌هویتی و فردگرایی داشتند. بحث فردگرایی و بی‌هویتی در این مجموعه نه فقط در حال و هوا و بلکه در تک تک المان و عناصر که آوردم هستند. مثلاً اشیاء چتر گونه که همیشه ما را در برابر عوامل طبیعی حمایت می‌کنند در این آثار از کاربرد اولیه‌شان خارج شده‌اند و نوعی هویت دیگری پیدا کرده‌اند و گویی قصد دارند انسان‌ها را به دنبال خودشان بکشند و انسان‌ها به زور دارند اشیای چ‌تر گونه را نگه می‌دارند. حال تمامی این المان‌ها، عناصر و تکنولوژی نیروی غالبی است که بر روی تک تک موجوداتی که زندگی می‌کنند تحمیل می‌شود انگار که تمامی ذهن و فکرهای انسان‌ها را در برگرفته‌اند و آن‌ها را به فرد گرایی و بی‌هویتی رسانده‌اند.

- خانم بهبهانی شما به عنوان هنرمندی که سال‌ها ست خارج از کشور زندگی می‌کنید و خانم وکیلی شما به جهت مسافرت‌هایی که به خارج از کشور داشته‌اید، بگویید وضعیت مارکت هنر ایران در خارج از کشور چگونه است؟

*بهار بهبهانی: من در جریان این موضوع نیستم و اطلاعاتم راجع به مارکت آثار ایرانی در خارج از کشور کم است به همین دلیل نمی‌توانم بصورت تخصصی در این رابطه نظر دهم.

*بیتا وکیلی: من تنها تجربه سفرهای کوتاهی به خارج از کشور را داشته‌ام و در این بین بیشتر از گالر‌های به خاطر ارتباط برقرار کردن با هنرمندان در کشورهای دیگر دنیا دیدن کردم. کمتر شاهد آثار هنرمندان ایرانی بودم اما با چند نفر از هنرمندان ایرانی که خارج از کشور زندگی می‌کنند آشنا شدم و احساس کردم نگاه آن‌ها از خارج از کشور به مارکت داخل ایران بیشتر بوده است. حتی بعضی نقاشان موفق ایرانی که در آمریکا زندگی می‌کردند هدف و برنامه‌شان برگزاری نمایشگاه در داخل کشور بود نه فقط به خاطر مارکت شاید بخاطر اقبالی که در حال حاضر در ایران در مورد آثار تجسمی وجود دارد. در این بین هنرمندانی مانند شهرام کریمی که در ایران نمایشگاه برگزار کرده بود را دیدم که بسیار خوشحال بود. هنرمندان ایرانی خارج از کشور هم برای مارکت و هم برای ارتباط برقرار کردن با قشر تجسمی نیاز دارند در ایران نمایشگاه برپا کنند. در مورد وضعیت مارکت هنرمندان ایرانی خارج از کشور چیز زیادی نمی‌دانم، زیرا یک دنیای دیگری است که باید در آن زندگی کرد تا در مورد آن بیشتر دانست.

انتهای پیام/