سرویس تجسمی هنرآنلاین : کامران دیبا را اغلب به عنوان معمار بناهایی چون موزهٔ هنرهای معاصر و فرهنگسرای نیاوران میشناسیم. او همچنین آثار معماری مینیمالیستی درایران به جا گذاشته است مانند نمازخانهٔ موزهٔ فرش در پارک لاله وسازههای بتونی شیرین و فرهاد در فرهنگسرای نیاوران که با آثار مینیمالیستی جهان قابل رقابتند. اما فعالیت هنری او به هیچ وجه در زمینهٔ معماری خلاصه نمیشود. وقتی کامران دیبا برای تحصیل معماری به ایالات متحدهٔ آمریکا رفت به طور همزمان در زمینهٔ نقاشی فعال بود. امکان بازدید از آثار روز جهان منبع الهام او را برای خلق آثارش مهیا میکرد. اولین آثاری که از او در آنجا به نمایش درآمد متأثر از اکپرسیونیسم انتزاعی بودند. حرکات پر هیجان قلم مو و کاردک، کنتراست در اسفاده از رنگها، و در کنار آنها با وجود انتزاع اشاراتی به ساختارهایی مشابه پیکربندی ساختمان در آنها دیده میشود.
آثار دیبا کم کم به سمت استفاده درونمایههای ایرانی رفت. در دههٔ ۴۰ به کار بردن خطوط منحنی و تاشهای شناور در مقابل ظاهرِ آثار پیشین او قرار گرفت. توجه به نقشمایههای ایرانی در آثار دیبا همزمان با آغاز جنبش سقاخانه بود. استفاده از خط به عنوان فرم هنری در نقاشی در آثار هنرمندان جنبش سقاخانه رواج داشت در کارهای دیبا هم دیده میشود. همچنین زمینههای وسیع با تنوع رنگیِ کم و به کار بردن ضربههای ملایم قلم مو را میتوان متأثر از آثار مارک روتکو دانست.
کاربرد فرمیِ خط و نوشتار در آثار دیبا رفته رفته جای خود را به کاربردهای مفهومی داد. نوشتهها این بار برای خواندن نوشته شده بودند و تنها برای زیبایی فرم تصویر نبودند. مفهوم نوشتهها با نقاشی پیوند داشت. اولین نمایشگاهی که او پس از بازگشت به ایران برپا کرد چیدمانی از ترکیبی از چند رسانهٔ مختلف بود که "آب باز زبردست" نام داشت. نقاشیهای این نمایشگاه افرادی را نشان میداد که همراهشان جملاتی در قاب نوشته شده بود. رابطهٔ خط و تصویر این بار فرمی نبود بلکه مفهومی بود. صدای قطرات آب در فضای نمایشگاه، وجود شیر فلکههایی که با آبی رنگ شده بودند و حضور کارمندان سازمان آب در نمایشگاه باعث شد تا بسیاری "آب باز چیره دست" را اولین نمونهٔ چیدمان و هنر چند رسانهای در ایران بدانند.
اولین نمایشگاه کامران دیبا پس از انقلاب در ایران در سال ۱۳۸۶ در گالری آو بود که باز هم متن و تصویر در کنار هم معنی مییافتند. در سال ۱۳۸۸ مجموعهٔ روزنامهٔ جهانی به نمایش گذاشته شده بود که ایدهٔ آن نوعی روزنامهٔ آرمانی جهانی و چند زبانه بود. وقایع روزمرهٔ جهان که در روزنامهها هر روز خوانده میشوند و دور انداخته میشوند این بار به روی بوم و به عنوان یک اثر نشان داده شدهاند. در آثار اولیه روزنامهٔ جهانی با نام "اخبار جهانی" اخبار و تصاویر در کنار هم از کلاژ اخبار روزنامههای مختلف ساخته شدهاند. نوشتهها خوانا و تصاویر عکسهای واقعی میباشند. اما در آثار بعدی با نام "روایت" نواری رنگی روی نوشتهها کشیده شده گرچه خواندن کلمات را غیر ممکن نمیکند، تصاویر عکس نیستند اما نقاشیهای کاملاً رئالیستیاند از اتفاقاتی که در جهان روی میدهد. این روند به طوری ادامه پیدا میکند که در نهایت در مجموعهٔ "بریده جراید" نوارهای رنگی جای خطوط نوشته شدهٔ روزنامه را کاملاً گرفتهاند. و تصاویر تنها به صورت طراحیهای کلی و محیطی اغلب به صورت تک رنگ رسم شدهاند. در قابی از این مجموعه رنگهای استفاده شده در آثار معرفی شدهاند و در زیر هرکدام از رنگها واژهای به عنوان معنای رنگ نوشته شده است. در بالای تابلو با حروف تایپی نوشته شده است: "Colour is the message". برای مثال قرمز به عنوان خشونت و جنگ، بنفش به عنوان فاجعه، سفید به عنوان مذهب و سبز به عنوان محیط زیست استفاده شده است.
آثار هنری که اغلب به عنوان نوعی رسانه معرفی میشوند که پیامی را به مخاطب منتقل میکنند این بار به نظر میرسد با بازنمود یک رسانه و تغییر شکل در ظاهرشان پیامی دربارهٔ خود رسانه و نوع دریافت مخاطب از آن را به همراه دارند. گویی این شیوهای است نه تنها برای بازنماییِ خودِ رسانه بلکه برای بازنماییِ "دریافت مخاطب" از رسانه.
واران عزیزپور
انتهای پیام/