سرویس تجسمی هنرآنلاین : "کار‌هایشان برای معاصر شدن تقلا می‌کرد، اشیا در مقام رد ونشانی از زندگی روزمره در کار‌ها غوطه ور بود و امید حرکت جای خود را در آرمان‌های هنری به سرگیجه فرو رفتن در زمان حال داده بود..." مورخان آینده و منتقدان هنری فردا امکان این را دارند که درباره اکنون ما اینگونه صحبت کنند. اکنونی که برخلاف گذشته آنچنان مبهم نمانده است و با خشونت هر چه تمام‌تر استیصالمان را برایمان روشن و و ضعیت هنر را به ما اعلام می‌کند.

"اتاق تاریک" در نگاه اول استعاره ایی مناسب برای کارهای مهراد جعفری است. قاب‌های قطور، کادرهای پهن و جعبه‌های عمق داری که همانند قبری پیکر طراحی را در خود جای داده‌اند ابتدا یک مرز هستند و سپس فضایی تمایز یافته از دیوار و جهان پیرامون تا طرحی از آدم‌ها با شخصیت‌های متغیر را در خود جای دهد. این آدم‌های گوناگون از اصناف متعدد اما در سازوکاری، در موقعیت یکسان قرار گرفته‌اند. موقعیتی که طراحی در یک سبک برای آن‌ها فراهم نموده است. قطعات هنری مهراد جعفری نیز مانند بسیاری از کارهای دوران خویش دال‌های معاصر را مصرف می‌کند. چندپارگی، مرز زدایی از هنر و زندگی، تن دادن به بازی به جای طرحی هدفمند و... اسامی و نظریه‌هایی که دانش "مک دونالدی شده" هنر ایران آن را از قفسه کتاب فروشی‌ها دریافت می‌کند. تصاویر مالیخولیایی زیادی به چشم می‌خورد. چهره‌های شریر بدون شرارتی نشسته‌اند مخاطب‌گاه با خود می‌اندیشد که آیا کتاب اوهام را گشوده است؟ پرنده ایی کریه بالای سر مردی فرود آمده و در جمجمه‌اش فرو رفته است. پرتره‌ها آنچنان به ما چشم دوخته‌اند که می‌دانیم افسرده‌اند اما قصد طلسم کردنمان را دارند. تصویر بی‌گمان اتاق‌هایی برای انزوای چهره هاست اما از شوخی‌ها و طنازی‌ها هم بی‌بهره نیست تا جایی که‌گاه خاطره کاریکاتورهای دومیه را پیش می‌کشد. اما بیشتر با قلم باسم الرسام نزدیکی دارد. اشیا روزمره مانند جعبه‌ها و لیوان‌های یک بار مصرف تما تلاششان را نموده‌اند تا نمودهای از خلاقیت باشند و دال‌هایی که با توجه به زمینه هنر هاله معاصر بودن را ایجاد کنند.

طراحی‌های سرخوشانه به انجام رسیده‌اند. بداهه سازی در آن‌ها به چشم می‌خورد و استمرار این بداهه سازی یا تغییراتی در پس زمیته یا جزئیاتی در کار تبدیل به کارهای متنوع شده است. با الحاق عناصری مانند دوریختنی‌ها همچنان اما طراحی‌ها چیز را فراهم می‌کنند موضوعی را پیش می‌نهد و آن انزواست. فیگور‌ها در فضای خالی یا تنها عنصر جای داده شده در کادر هستند. مرکز صفحه نمایش دادن و تاکید بر انزوا را تسهیل می‌کند. بداهه‌ها اینچنین در مسیر هنر در چند دهه اخیر بیش از گذشته خود را جای داده‌اند. قطعات کوچک آن‌ها که زمانی با کج خلقی آرمانخواهانه مدرنیستی کنار گذارده می‌شد با تساهل محافظه کارانه پست مدرنیستی به آغوش کشیده شده است. تعدد کارهای جعفری اشاره کلمات به تمام آن‌ها را ناممکن می‌کند اما باید نکته‌ای را در نظر داشت بیش از پروزه ایی طراحانه ما با مجموعه ایی از قطعات که تمهیدات امروز دیروز بصری را گردآورده‌اند روبرو هستیم تجربه‌های که با وجود سرخوشی که با بداهه‌پردازی انجام می‌دهد تبدیل به یک هنر مسئله‌مند چه در وجوه اجتماعی یعنی واکنشی نسبت به یک موضوع در اینجا انزوا باشد یا مسئله ایی زیبایی‌شناختی را با گرته برداری پیش نهد نمی‌شود در اینجا تجربه در نیمه راه رسیدن به یک شکوفایی با انسداد روبرو می‌شوند. بازتولید چنین گرایشی در هنر این روز‌ها در ایران کم نیستند. گرایشی که با نوعی سرخوشی هنر را با اشیایی روزمره تبادل می‌کند. تکنیک‌هایی که در این گونه از کار‌ها به چشم می‌خورند تنها تکنیک هستند اما با وجود ماهرانه بودن مهیب یک تجربه آنچنان که مخاطبشان را مرعوب کنند از دست داده‌اند.

جواد حسنجانی

انتهای پیام/