سرویس تجسمی هنرآنلاین: از وقتی این نام را شنیده‌ام، تمام اشارت های تاریخی گرد سرم می چرخند. " سوگواری برای خواهر مرده" نامی به قاعده تاریخ مدار که از س سوگواری اش تا ه مرده، با گوشت و پوست و استخوان مردمان حوالی ما غرابت و تنیدگی فراوانی دارد. قرار گرفتن چنین نامی آن هم برای نمایشگاه عکس، هنری کاملا بصری، واقع گرایانه و به شدت صادقانه و دارای کمترین دست اندازی ها دل آدم را شور می اندازد. با چه قرار است مواجه شوی!؟ این سوالی بود که وقتی از خانه به نیت دیدن حمید جانی پور و روزبه روزبهانی و نمایشگاه عکسشان زدم بیرون به سرم افتاد.

نامی درشت برای نمایشگاهی کوچک در حوالی کریم خان تهران امروزی، که به شدت سوگواری را می فهمد، خواهرانگی را می فهمد و کم پیش نیامده که برای خواهران خود سوگواری کرده باشد. عکس با آن که دنیای قاب گرفته ای دارد و چارچوب های مشخصی او را احاطه کرده اند ولی درون مایه وسیع آن، با تو همان می کند که دشت های فراخ با اسب های آزاد.

عکس ها از آن چنان تنوع فضا و رنگ و شکلی برخوردار بودند که تو را با یک زندگی شبیه زندگی خودت مواجهه می کردند. تصاویری از خواهر خوانده تهران، شهری که نیمی شرقی و نیمی غربی، اوج همزیستی مسالمت آمیز مذاهب و فکر ها و اندیشه های مختلف را با خود یدک می کشد.

به باور من استانبول یک شهر نیست، قصه گویی پیر و فرتوت و کهن سال است که سالیانه سال است میان درز دیوار های آجری و سنگی خود میان سنگ فرش های خیابان های خود، هزار راز نگو و هزار کندوی سخن به خاک سپرده است.

هر بار که نگاهش کنی، از هر زاویه که ببینی اش، با هر هنری که سراغش بروی، سخن ناب دارد و حرف قابل درک و شنیدنی بسیار ویژه برای ما جماعت ایرانی که تاریخ و فرهنگ گره خورده ای با این دیار داریم. ما خواهران و برادران دل مرده ای اویم و او مزار برادران و خواهران دل داده ما. استانبول و بخش آسیایی آن رد پای ایرانیان بسیاری را بر سنگفرش هایش احساس کرده است. از دوره سلجوقیان، تا مشروطه اخیر بسیاری از قلوب آنجا خلوت گزیده اند و آرامش یافته اند.

هنر خاموش و زبان بسته عکس هم، روایت گر همین رد پاهای آشناست. 40 عکس دیجیتال در ابعاد مختلف، هم سیاه، هم سفید، هم رنگی، هایکوی خوبی است برای نشان دادن شهری که من آن را بسیار دوست می دارم. مدتهاست کار های جسورانه و توام با خط سیر فکری ساده و روشن و صادقانه این دو عزیز را با اشتیاق پیگیری می کنم.

دل دادگی من به نوع نگاه آنها به جهان است. گویی هیچ چیزی برای پنهان کاری ندارند. تمام قصه اشان شبیه به استانبول راحت و روان و رو است. نمی دانم ایجابیست یا سلبی یا یک اتفاق ساده مثل همه اتفاقات ساده این نوع نگاه هماهنگ را ایجاد کرده است.

از طنزی که درون عکس ها بود تا روایت قرینه جنسیتی عکس ها تا گاهی نشان دادن مردی غمگین با انبوهی از فضای خالی ویرانگر، تا بالشی تنها، تا عکس کودکانه از روزگاران شاد نچندان دور، سوگوارانه خوبی بود برای خواهری که گویا سالهاست از دیدارش بی بهره مانده ایم.

باور کنید تهران خواهر خوبی نبوده است. ما در شناختن استانبول به شدتت کم کاری داشته ایم همانطور که خوب او را ندیده ایم و دلدادگی اش را به خود نفهمیده ایم، همانطور که کم ترجمه کرده ایم، کم هم به تصویر در آورده ایم.

جای حرف های استانبول در تهران خالیست. ما کم پای قصه های این پیر کهنسال نشسته ایم. جایی خواندم ترکیه سالهاست موتور ترجمه اش کار می کند، از اروپا گرفته تا هند و چین تا ایران را به روز و خوب ترجمه می کند و ادبیاتش را هنرش را علمش را به روز نزدیک می کند. اما ما سالهاست موتور ترجمه امان کم کار است و کم تر از حال و روز این روزهای اروپا و هند و چین و همین ترکیه کنار دستمان با خبریم.

گفت گوی خوبی با جهانمان نداریم، عرب امروز را نمی شناسیم، هنوز به قرینه گذشته و تصورات گذشته با آنها برخورد می کنیم. ترکیه امروز را نمیشناسیم و هنوز با پیش داوری و البته خصومت نگاه می کنیم. گویی خود راه را گم کرده ایم، مشورت و راهنمایی هم نمی گیریم، اصلا اهل گفت گو نیستیم و کم کم به سمت از دنیا رفتن، می رویم و جهانی را در سوگ خود می نشانیم. آن عده قلیل هم که به زندگی علاقه ای دارند چمدان دستشان می دهیم و آب پشت سرشان می ریزیم و خوب می دانیم این آب ریختن دیگر به نیت خیر بازگشت او نیست.

او و همه که می روند گویی برای همیشه می روند و ما و همه ای که می مانیم خاک را بیشتر از پرواز دوست می داریم و برای همیشه می مانیم. ماندن بخش بزرگی از نرفتن است. نمایشگاه سوگواری برای خواهر مرده ما را تشویق می کند که برویم به خواهرمان سری بزنیم، حرف ها بسیار است اگر قرار به رفتن و گفت و گو باشد و الا در ماندن که هنری نیست.

حسین گنجی، پژوهشگر و عکاس

انتهای پیام/