سرویس تجسمی هنرآنلاین: مجید ملانوروزى، صریح است و چنان که پیش‌تر درباره‌اش مى گفتند، عمل گرا؛ از‌‌ همان ١٧ دى ٩٢ که حکم گرفته بیش از هر کارى با هنرمندان و انجمن هاى هنرى جلسات مستمر داشته و در این مدت، به نوشته رسانه‌ها توانسته رکورد دیدار یک مدیرکل تجسمى از نمایشگاه‌هاى هنرى در گالرى‌ها را از آن خود کند؛ او هر هفته، جمعه‌ها، به همراه پسر نقاشش، "دانیال" و دختر خردسال زیبایش "آوا" گالرى گردى مى کند و شاید بیش از آن در متن احوالات جامعه تجسمى قرار مى گیرد؛ با او در دفتر کارش در مرکز هنرهاى تجسمى گفتگو کردیم و او هفت محور اصلى کارش را کوتاه با هنرآنلاین در میان گذاشت: حضورى فعال در دیپلماسى فرهنگى، احیاى جایگاه بین المللى موزه هنرهاى معاصر، توسعه متوازن این هنر پایه اى در سراسر کشور، واگذارى جشنواره‌ها به بخش خصوصى و انجمن هاى هنرى، ضرورت تاسیس موزه هاى هنر معاصر در هر استان، توسعه فضاى نگارخانه‌ها و رویدادهاى تجسمى و البته تلاش براى حل مشکلات کمبود بودجه این حوزه، رئوس این گفتگو بود که البته با توضیحات حاشیه اى و خواندنى هم همراه است؛ براى کوتاهى هر چه بیشتر متن، از سئوالات فاکتور گرفتیم زیرا پاسخ هاى شفاف و کاربردى خود بازتاب دهنده پرسش هاى ماست:

دیپلماسى فرهنگى در سرلوحه برنامه‌ها

یکی از سیاست‌های بالادستی که ریاست محترم جمهور و وزیر ارشاد برآن صحه گذاشتند و در حکم من هم عنوان شده، دیپلماسی فرهنگی و هنری ست. امروزه بیش از هر زمانه دیگرى، زبان هنر به عنوان زبان جهان شمول تسرى یافته و این نکته که هنر می‌تواند بسیار
شیوا‌تر، گویا‌تر و صریح‌تر هر مولفه فرهنگى را با زیبایى‌شناسی و دغدغه‌های مورد نظر ما با دنیا در میان بگذارد، یک باور عمومى ست. بر همین اساس رویکرد ما با جهان هنری چه سطح گالری‌ها، موزه‌ها، آرت فر‌ها واکسپو‌ها و چه در زمینه مراودات فردى هنرمندان، نگاهی برگرفته از تعامل، دوستی و همراهی ست. امروز ما با بسیاری از موزه‌های جهان در ارتباطیم. ما برای همراهی با موزه‌های دنیا برای به امانت دادن آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر و آثار فردی هنرمندان اعلام آمادگی کرده‌ایم. دوست داریم با موزه‌های جهان تعامل داشته باشیم تا آثار هنرمندان خارجی هم در موزه هنرهای معاصر تهران به نمایش دربیاید.

آثار ایرانى، نمایشگاه گردان خارجى در گالرى هاى معتبر دنیا

هنر ایران نیازمند تبلیغ در گستره جهانى ست، غیر از برنامه هاى مفصلى که براى بازگشت وجهه بین المللى موزه هنرهاى معاصر داریم، در حال برنامه ریزى هستیم تا از نمایشگاه گردان هاى معتبر دنیا دعوت کنیم با آثار هنرمندان ایرانى در موزه‌ها و گالرى هاى شاخص دنیا نمایشگاههاى بر پا کنند؛ یکی از اولین قدم‌هایی که در این مسیر برداشته شد همکاری با موزه هنر مدرن پاریس و نمایشگاه ایران تاریخ ناویراسته بود که به تازگی برپا شد. البته ممکن است، همه نگاه یک کیوریتور پاریسی هم سو با سلایق ما نباشد، ضمن آنکه من نقدهایى به این رویداد داشتم که پیش‌تر هم مطرحش کردم؛ اما این نمایشگاه با زبان بى زبانى به جهانیان نشان داد، مدرنیست بعد از انقلاب اسلامی تعطیل نشده و با شور و شدت تمام در ایران وجود دارد و هنرمندان با گرایش هاى مختلف پویا، نو و کارآمد مشغول کارند؛ حضور بسیاری از هنرمندان جوان در این نمایشگاه از دیگر نکات جالب توجه بود، آن‌ها هم از نبوغ ایرانى در هنر معاصر گفتند و اینکه درهاى هنر ایران به روى دنیا باز است و جریان هاى هنرى روز دنیا را از دریچه نگاه خود بازتاب مى دهند؛ حضور این آثار در آن موزه معتبر یک فرصت بود که به گمانم در قلب اروپا از پیشرفت هنر در درون مرزهاى ایران گفت. ما باید زمینه گفت‌و‌گو و این گونه تعامل‌ها را باز بگذاریم تا هنرمندان و کیوریتورهای مختلف دنیا با نگاه خودشان بتوانند نمایشگاههایى را به نمایش بگذارند.

این البته غیر از ده‌ها برنامه دیگر است که براى موزه تدارک دیده‌ایم، نظیر: چاپ کتاب هایى از گنجینه، برپایى نمایشگاههاى موضوعى با حضور توامان آثار معاصر نخبگان هنرى و گنجینه، برگزارى نمایشگاه از هنرمندان شاخص دنیا، تحول در امانت سپارى آثار گنجینه و...

بازگشت هنرمندان به موزه

موزه هنرهاى معاصر، خانه اهالى هنر است؛ بدیهى ست این موزه ملى باید محل وفاق جامعه هنرى باشد و زمینه گردهم آیى و گفتگوى دوستانه خانواده تجسمى را فراهم آورد؛ بدیهى ست براى نائل آمدن به چنین موقعیتى، خلق رویدادهاى مختلف در موزه یکى از اولویت هاست؛ در همین راستا یکی از برنامه‌هایی که به صورت مستمر و سریالى در موزه برگزار خواهیم کرد، بزرگداشت هایى برای هنرمندان پیشرو ایرانی ست؛ قصدمان هم تقدیر و تجلیل است هم آشنایى نسل جوان با سرمایه هاى معنوى کشورمان؛ اما از آنجا که تعریفمان از فعالیت هاى موزه، نمایشگاههاى موزه اى ست، امکان اینکه فضای موزه را به یک هنرمند اختصاص دهیم میسر نیست. اما در پی آن خواهیم بود که از پیشگامان موج نوین هنر ایران و هنرمندان تثبیت شده آیین هاى گرامى داشت و مرور تحلیلى بر آثار برکزار کنیم تا امکان شناخت بیشتر نسل جوان از این سرمایه هاى هنرى و فرهنگى بیشتر شود.

هنرمندان شهرستان‌ها پشتوانه بزرگ هنر ایران

یکی از پشتوانه‌های مهم هنر هرکشور بدنه هنری آن کشور است. پراکندگی اقلیمی و جغرافیایی که در کشور ما وجود دارد، باعث شده، هنرمندان شهرستانی در فضای فرهنگی، جغرافیایی خودشان رشد کنند و گنجینه بسیار بزرگی از آثار این هنرمندان وجود داشته باشد. ما با سفرهاى دامنه دار و مستمر به شهرستان‌ها به دنبال این هستیم تا بتوانیم، این نگاه‌های فرهنگی و قومی که در شهرستان‌ها موجود است و هر کدام زیر ساخت زیبایی‌شناسی خاصى دارد را تقویت کنیم و در گفتگو با مسئولین ضمن یادآورى اهمیت این مهم، تلاش کنیم امکانات سخت افزارى توسعه هنرهاى تجسمى در اقصى نقاط ایران فراهم آید؛ معتقدم هنرمندان شهرستانی نباید با نگاه به بالا دست خود و هنرمندان تهرانی کار کنند، آن‌ها باید دور و بر خود و فضای اقلیمی خودشان را ببینند و از پالت‌های رنگی منطقه جغرافیاییشان که در گلیم‌ها، جاجیم‌ها، سفال‌ها و نقشینه‌ها وجود دارد، استفاده کنند و بتوانند با نگاه فرهنگی خودشان اما با زبان معاصر صحبت کنند.

گنجینه هاى شهرستانى، موزه هاى استانى

ما در جهت تقویت تبلور فرهنگ هاى مختلف ایران در آثار هنرى، حتی به دنبال این هستیم که جشنواره جوانان را از حالت یک دست کشوری خارج و به جشنواره منطقه‌ای تبدیل کنیم. یعنی به حتم آثارهنرمندی که در سبلان زندگی می‌کند با فردی که تفتان بلوچستان کار می‌کند، تفاوت‌های بارزی دارد. این تفاوت‌ها هم در اقلیم این دو سرزمین هست و هم در فرهنگ، غذا‌ها، موسیقی و فلکلور زندگی آن‌ها دیده می‌شود. وقتی به گرافیک یا نقاشی منطقه‌ای نگاه می‌کنیم باید احساس کنیم این ساختار از زیبایی‌شناسی مخصوص منطقه خودش نشات می‌گیرد. هنر معاصرمان نیز می‌بایست این نگاه منطقه‌ای و قومی را در خود، داشته باشد و با زبان معاصر بتوانیم در جهان معاصر حرفی برای گفتن داشته باشیم.

با چنین نگرشى الزامى ست شهرستان‌ها گنجنینه موزه‌ای داشته باشند تا آثار هنرمندان شهرستانی در آن جمع آوری شود. اگر فردی به منطقه‌ای سفر کرد، بتواند از طریق تماشای آثار هنرمندان آن اقلیم به تاریخ و سلیقه‌های بصری و زیبایی‌شناسی آن منطقه دسترسی یابد. وجود موزه هنرهای معاصر در هراستان یا منطقه‌ای یکی دیگر از ضرورت‌ها محسوب می‌شود که به یقین اگر عزم مسئولین محلى همراهش باشد ما هم مى توانیم در این امر کمک نماییم. موزه هنرهای معاصر آبادان، اهواز، اصفهان، کرمان و... از جمله موزه‌هایی ست که در گذشته شکل گرفته، گر چه در این مدت سال‌ها با مشکلاتی رو به رو بودند و اثری جذب نکرده‌اند. ممکن است بعضی از فضا‌هایشان صدمه دیده باشد که ما امیدواریم در این دوره یک نگاه جدی هم از سوی متولیان هنری و هم سوی هنرمندان به این موزه‌ها شود.

اول بخش خصوصى

یکی از سیاست‌های جدی ما این است که تصدی‌گری را‌‌ رها کنیم و تنها به تامین زیرساخت‌ها، هماهنگی‌ها و سیاست‌های کلی در حوزه اشاعه و توسعه هنر بپردازیم. ما تصمیم داریم تنها در زمینه‌هایی که بخش خصوصی در تنگنا قرار می‌گیرد و یا به هر دلیلی از وارد شدن به آن پرهیز دارد، ورود و کار اجرایى کنیم. با توجه به گسترش فضاهای فرهنگی چون گالری‌ها، تشکل‌ها، انجمن‌ها و... که دارای یک خرد جمعی هستند و به حتم چالاک‌تر، حرفه‌ای‌تر و باانگیزه‌تر عمل می‌کنند به نفع دولت است که امور اجرایى را به اهالى هنر بسپارد؛ ما آمادگی داریم امور جشنواره‌ها را به بخش خصوصی به ویژه انجمن‌ها، تشکل‌ها و موسسات فرهنگی هنری واگذار کنیم؛ به تاکید عرض مى کنم معتقدم نقش دولت باید نظارت،، سیاست گذاری، راهگشایى و ترسیم افق هاى پیشرفت باشد؛ اتفاقا برای تشویق و اطمینان بخشى به بخش خصوصی براى ورود به این عرصه دیدار‌ها و نشست هاى متعددى با انجمن‌ها داشته‌ایم که مقرر شد، به عنوان اولین قدم بینال‌ها را به آن‌ها بسپاریم که با استقبال دوستان مواجه شد.

کمبود بودجه؛ فرصت و تهدید

ناچیز بودن بودجه در زمینه فرهنگ و هنر حرف دیروز و امروز نیست؛ تا بوده عدم تطبیق نیازهاى فرهنگى هنرى جامعه با بودجه هاى که مصوب شده وجود داشته که امیدوارم روزى این مشکل مستمر رفع شود؛ به دلایلى که جامعه هنرى بر آن واقفند از قبیل بدهکاری‌هایی که از دوره‌های پیشین مانده و... مشکل کمبود بودجه در حال حاضر بیش از پیش حس مى شود که در تلاشیم با همفکری و مشورت افراد دانا و آشنا به امور این معضل را حل کنیم. به طور مثال در پى خلق درآمدهایى با برپایى نمایشگاه‌های خارجی هستیم و یا براى کمک به هنرمندان و گالرى‌ها تلاش خواهیم کرد با بازاریابى نوین در اروپا و تبلیغات شایسته رسانه اى، گستره خرید و فروش آثار هنرى را افزایش دهیم تا ضمن ارزآورى براى کشور و آفرینش فرصت تعاملات فرهنگى، بازار داخلى هنر با جنب و جوش معنى دارى روبرو شود که البته همه این‌ها مستلزم زمان و یک دیپلماسى فعال است؛ در کنار این رویکردهاى تازه به استفاده بهینه از امکانات موجود هم فکر کرده‌ایم، مثلا ممکن است در گذشته ما کتابی فاخر و خوبی از گنجینه موزه چاپ می‌کردیم که بودجه زیادی لازم داشت ولی امروز با رایزنى هایى که انجام دادیم، حاضریم چاپ این گونه کتب را به بخش خصوصی بسپریم، ناشرین نیز برای این موضوع آمادگی دارند. راستش حتى اگر بودجه به قدر کفایت هم مى بود باید امکانات موجود فعال مى شد تا راه‌های تازه‌ای برای تامین هزینه‌ها خود را نشان دهد. اما در عین حال مسلم است که اگر بودجه بیشتر شود ما هم بیشتر می‌توانیم به زیر ساخت‌ها، رسیدگی کنیم و کارهای فرهنگی و هنری فاخرتری انجام دهیم، دستکم سرعتمان در خلق فضاى تازه افزون‌تر مى شد.

هر گالرى تازه یک فرصت تازه

گالری‌ها نهادى‌ترین بخش جوامع تجسمى در دنیا هستند و امروزه آن‌ها در آفرینش جریان هاى هنرى و معرفى چهره هاى شاخص نقش انکارناپذیر دارند؛ بدیهى ست که هر کشورى که گالرى هاى توانمند‌تر، پویا‌تر با قدرت مالى بیشتر داشته باشد در دنیاى پررقابت هنر امروز
سهم و اقبال بیشترى دارد لذا طبیعى ست نگاه ما در زمینه تاسیس گالرى هاى تازه، استقبال و حمایت باشد.؛ اینکه به نگارخانه‌هایی مجوز بدهیم که صاحبان آن‌ها ارزش‌های هنری را بشناسند یا فضای استاندارد داشته باشند ایده ال است، اما اگر این معیار‌ها چندان محقق نباشد و متقاضى صلاحیت هاى عمومى را لحاظ کند، من باورم اینست که او به جهت علاقه‌اش به این عرصه پاى مى گذارد و مى تواند انرژى و سرمایه تازه به جامعه هنرهاى تجسمى اضافه کند و من موافقم که گالرى‌اش را راه اندازى نماید؛ اتفاقا تعجب مى کنم گاهى مى شنوم برخى گالری داران مى گویند: "وزارت ارشاد این قدر به گالری‌های تازه مجوز ندهد" اگر قرار باشد ما فقط به آن‌ها که هنرشناس‌اند مجوز تاسیس گالرى دهیم، مکر چند هنر‌شناس متمول وجود دارند که تازه رغبت راه اندازى گالرى را دارا باشند؛ اتفاقا به نظر من تعداد نگارخانه‌های ما بسیار کم است و ما آمادگی داریم تعداد گالری‌هایمان بسیار بیشتر از این باشد، در این زمینه درگیر هیچ محدودیتی همً نیستیم زیرا همین الان بسیارى هنرمندان شاید دو یا سه سال برای برپایی نمایشگاه در لیست انتظار گالرى‌ها مى مانند؛ در عین حال من نبز حساسیت دارم فضایی که به نگارخانه‌ها اختصاص داده می‌شود، فضای مناسبی باشد و مختصات و استانداردهای خودش را داشته باشد که تا کنون همینطور هم بوده است. همه افرادی که تقاضای مجوز گالری می‌کنند دارای صلاحیت هاى عمومى هستند و این افراد توسط مراجع ذیصلاح در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گزینش می‌شوند.

از نظر من خیلى هم خوب است که یک فرد متمول به پشتواه سرمایه‌اش گالرى تاسیس کند؛ او سرانه فضاى فرهنگى شهرهاىمان را ارتقا مى دهد، به رونق اقتصاد هنرمان کمک مى کند و به طبع می‌تواند برای اداره گالری خود از میان هنر‌شناسان و هنرمندان صاحب نظر یک مدیر هنری در کنار خود داشته باشد. به نظرم در زمینه گالرى هاهمچنان خلاهاى بزرگ داریم مثلا جاى خالى گالری‌های تخصصی با گرایش هاى مختلف هنر کلاسیک، هنر سنتى، گالرى ویژه ارائه خوشنویسى، عکس و.... روبروییم که امیدوارم در سایه این تکثر، شاهد تخصص گرایى هم باشیم؛ در ضمن خیال همه راحت باشد، هیج گالری جای گالرى دیگر را تنگ نمی‌کند؛ ما که هیچ کمک قابل عرضى به گالری داران نمی‌توانیم بکنیم، همین که محدودشان نکنیم و مانعى سر راه‌شان نباشیم و بگذاریم کار خودشان را بکنند، خوب است؛ در گذر زمان آدم‌های حرفه‌ای می‌مانند و کسانی که نتوانند در این فضا خودشان را نشان دهند و تخصص کمتری داشته باشند خود به خود از گردونه خارج می‌شوند. ما آمادگی داریم همه نقد‌ها و نظر‌ها را در این حوزه بشنویم و با مخالفان و موافقان این زمینه به بحث و گفت‌و‌گو بنشینیم. البته در عین حال معتقدم کیفیت و ساز و کار هنری نباید، فدای کمیت شود. به هر حال ما فارغ التحصیل رشته‌های هنری زیاد داریم تازه این‌ها به غیر از هنرجویان آموزشگاه‌های خصوصی ست. برای این خیل مشتاق شغلی که پیش بینی نشده، یعنی این‌ها جذب ادارات که نمی‌شوند، تنها آرزویشان این است که کار هنری بکنند و نمایشگاه بگذارند پس نباید این حق را از آن‌ها گرفت و با فراوانى دیوارهاى نمایشگاهى این امکان حداقلى را برایشان مهیا نمود؛ لذا از این منظر هم محدود کردن گالری‌ها جایز نیست. نکته پایانى اینکه یادمان نرود گالری‌ها زمانی ٣٠- ۴٠ متر بودند، اما الان گالری‌هایی داریم که بالای ۵٠٠ متر فضاى نمایشگاهى به جامعه هنرىمان پیشنهاد مى کنند و فرصت برپایى نمایشگاههاى سه چهار دوره کارى یک هنرمند را فراهم مى نمایند؛ اگر قرار باشد در مسیر تاسیس گالرى هاى جدید قوانین پیچیده بتراشیم فرصت هنرمندانمان را سوزانده‌ایم.

انتهای پیام/

آزاده جعفریان