سرویس تجسمی هنرآنلاین//

هشتمین نمایشگاه انفرادی امیر حسین دلبری در کنار نمایش ١٢٠ قطعه جواهرات هنرى ؛ رونمایی کتاب "جواهرات شاعرانه " او که مشتمل بر گزیده اى از معروف ترین مجموعه هاى او در فاصله سال‌هاى ١٣٨٧ تا ١٣٩٢ است را نیز به همراه داشت. تازه ترین نمایشگاه این هنرمند که هم اکنون در گالری "روژ" برپا است بهانه گفت‌وگویی با او رافراهم کرد.

آقای دلبری سوالی که در مورد شما و همکارانتان وجود دارد این است که چرا شما این رشته را جواهرسازی هنری یا جواهرات معاصر می‏نامید؟ ما معمولا به چیزی جواهر می‏گوییم که سنگی قیمتی در آن به کار رفته باشد و کارهای شما تنها با فلزاتی مثل نقره ساخته می‌شود.

-باوجود اینکه دایره واژگان زبان فارسی بسیار غنی است اما در حوزه کاری ما گویا لغتی کم است. ما در زبان فارسی هم برای سنگ‏های قیمتی و هم برای دست‎ساخته‌هایی که سنگ قیمتی در آن به کار رفته است جواهر می‎گوییم. ممکن است فکر کنید که ما می‏توانیم از واژه "زیورآلات" به جای جواهر استفاده کنیم اما واژه زیورآلات بیشتر بدلیجات و کارهای ارزان‎قیمت را در ذهن تداعی می‏کند. جواهرات معاصر نیز ترجمه لغوی عنوان این رشته در انگلیسی و یک رشته هنری است که از دهه 80 در آمریکا و اروپا آغاز شده و بسیار گسترده است. این نوع جواهر بیشتر در گالری‎ها جای دارد و کمتر به شکل عمومی تولید می‌شود.

یک دلیل این موضوع هم شاید آقای کارهای آقای تناولی باشد که به شکل کوچک و به عنوان انگشتر و گردن‎بند ساخته شدند و به آنها جواهرات آقای تناولی می‏گویند و این احساس به وجود آمد که اینها جواهر هستند گرچه نگینی روی آنها وجود ندارد.

-این موضوع در مقدمه کتاب پرویز تناولی نیز آمده است. در این مقدمه آقای تناولی می‏گوید: نمی‌دانم جواهر نامیدن این کارها درست است یا خیر اما به دلیل جا افتادن این کلمه است که از آن استفاده می‏کنم. بخش دیگری از این مسئله این است که اگر به معنی لغوی آن دقت کنیم می‌بینیم کلمه جواهر که از ریشه جوهر ساخته شده است به شیئی اشاره دارد که درون‏مایه و جوهری دارد. اما در واقع از نظر من آن سنگ فقط یک سنگ قیمتی است اما جوهر و درون‏مایه در هنر معاصر از اهمیت بیشتری برخوردار است. این موضوع را در نقاشی نیز می‏توان دید در نقاشی کلاسیک هنرمند یک پرتره را با تمام جزییات خلق می‏کرد اما امروز هنرمندان معاصر با دم دستی‎ترین متریال اثری هنری خلق می‏کنند زیرا برای آنها تنها مفهوم و درون‏مایه ‏ای که درباره آن صحبت می‌کنند اهمیت دارد. در این حوزه نباید فراموش کنیم که آقای تناولی تسلط بسیار بیشتری در حوزه هنرهای تجسمی داشته و کارهایشان از این نظر که در عین مدرن بودن ایرانی نیز هست اهمیت دارند.

کمی درباره سابقه هنری‎تان صحبت کنید. شما در سایر رشته‎های تجسمی مثل حجم هم کار کرده‎اید؟

-من دوم ابتدایی بودم که نام مرا در کلاس خوشنویسی نوشتند. کمی که بزرگتر شدم به کلاس سفالگری حجم رفتم و در این زمینه نیز کار کردم. شغل خانوادگی ما جواهرسازی بود اما از آنجا که این کار خیلی خشک و بازاری است من علاقه چندانی به آن نداشتم. سال‌ها بعد شروع به ساخت کارهایی کردم که ترکیبی از حجم و سفال و جواهرسازی بود. البته من این کارها را ارائه نمی‌کردم چون خیلی مخاطب پسند نبودند. در همین زمان بود که با دوستی که در ایتالیا تحصیل کرده بود آشنا شدم. او وقتی کارهای مرا دید گفت این همان هنری است که در اروپا به آن جواهرسازی معاصر می‏گویند و تو نوع ایرانی آن را انجام می‎دهی. این موضوع باعث شد روی این شیوه بیشتر کار کنم. این شیوه بسیار نو بود و من در ابتدا اعتماد به نفس چندانی برای ارائه کارهایم نداشتم، بیشتر کارها با قیمت پایینی به فروش می‏رسید و من تنها به دنبال این بودم که مخاطب با کارهایم آشنا شود. به مرور و با ساخت مجموعه خوشنویسی کارم روند صعودی ملایمی داشت و در مجموع آثارم از سوی مخاطب دیده شد.

یعنی شما مستقیم از جواهرسازی شروع کردید و در زمینه حجم به شکل جدی کاری نکرده‎اید؟

-چرا من حجم را با استادان مختلفی کار کرده بودم اما شغلی که برای کسب درآمد انتخاب کردم جواهرسازی بود. گفتم جواهرسازی به شکل سنتی ‏اش مورد علاقه من نبود به همین دلیل بیشتر به حجم و خوشنویسی علاقه داشتم. در نهایت ترکیب این دو باعث شد که کارهای من در زمینه جواهرات هنری شکل بگیرد.

از کارهای شما پیداست که سابقه‏‌ای از حجم پشت آنها وجود دارد اما آیا شما خودتان نسبتی میان حجم و جواهرسازی می‏بینید؟

-هدف من از ابتدا این بوده که آثار از مجسمه دور نشوند و البته حجم‎هایی کاربردی باشند که بتوان در زندگی روزمره از آنها استفاده کرد. در مورد بسیاری از کارها می‏توان گفت که بیشتر از آنکه جنبه راحتی آنها دارای اهمیت باشد به ویژگی‎های هنری توجه شده است.

کمی درباره شکل تولید آثارتان صحبت کنید. از جواهری که ما آن را به عنوان جواهر هنری می‏شناسیم چه تعداد ساخته می‌شود؟

-ما حداکثر از هر کار 20 نسخه تولید می‌کنیم. دلیل این موضوع ین است که قیمت اثر پایین‎تر بیاید و مخاطب راحت‏تر بتواند آنها را تهیه کند. اما نسخه‎های سه و پنج‌تایی نیز در میان آثارم وجود دارد. البته کارهای تک‏نسخه‏ای نیز هست که مخاطبان خودش را دارد. البته یک سری از کارها هستند که قابلیت تکثیر دارند اما در مقابل در مجموعه جدیدم کارهایی نیز وجود دارند که حتی اگر بخواهم نمی‏توانم دوباره عین آنها را خلق کنم مثل یک تابلوی نقاشی که نمی‌توان از روی آن نسخه دومی خلق کرد. یک موضوع را نیز در نظر داشته باشید؛ من هم مانند بسیاری از هم‎دوره‎ای‌هایم می‎توانستم از ایران بروم اما ترجیحم همیشه این بوده است که بمانم به همه دوستان و اطرافیانم نیز توصیه می‏کنم که در ایران بمانند زیرا اگر همه بخواهند بروند سرانه فکری کشور افت می‏کند. جواهرسازی ایران در معرض نابودی است و کسانی که در این زمینه کار می‎کنند نباید به بهای کمی راحت‏تر زندگی کردن آن را به حال خود رها کنند. در مورد تیراژ کار این نکته را نیز بگویم به عنوان کسی که می‌خواسته جواهرسازی معاصر را معرفی کند از خواسته‎هایم خودم کوتاه آمده‎ام و حتی خوشنویسی را به دلیل جلب مخاطب انتخاب کردم چون عقیده دارم مخاطب باید پله پله با این هنر آشنا شود. انتخاب خوشنویسی آگاهانه بوده است. در بسیاری از هنرهای ایرانی همیشه خوشنویسی بوده است و جزو علاقه مردم است. ادبیات نیز چنین خصوصیتی دارد به همین دلیل انتخاب این دو در کنار هم بهترین راه بود که جواهرات معاصر را به مخاطب معرفی کنم.

حال که درباره طرح ‏ها صحبت کردید بد نیست به بخش دیگری از طرح‏هایی که در آثار شما مشاهده می‌شود اشاره کنیم. استفاد از نقش‎های ساسانی در کنار خوشنویسی به چه دلیل بوده است؛ این طرح ‏ها شناخته شده نیستند و اگر در عنوان کارهای شما نوشته نشود عموم مخاطبان متوجه سابقه این نقوش نخواهند شد.

-ترجیح من این بوده است که آثارم در زندگی عمومی مردم وجود داشته باشد. این کار باعث می‏شود که مردم با این موتیف‏ها آشنا شوند. حتی مثلا مشابه آرم شرکت معروفی مثل پوما که یک پلنگ را نشان می‏دهد در میان نقوش دوران ساسانی وجود دارد درحالیکه ما اصلا از چنین موضوعی خبر نداریم. نطر من این است که به جای آنکه این همه به غرب نگاه کنیم به شرق توجه داشته باشیم. ببینیم در نقاشی شرق چه اتفاقی در حال وقوع است یا چه منابعی وجود دارد. به عنوان مثال تاثیر فضای منفی در نقاشی شرقی موضوعی بوده است که من در بسیاری از این جواهرات از آنها استفاده کرده‎ام.

به جز این موتیف‎هایی که از خوشنویسی یا نقش‎های دوره ساسانی در کارهایتان هست چه عناصر دیگری را معاصرسازی کرده و در کارهایتان استفاده کرده‎اید؟

-نقوشی که پیش از اسلام وجود داشته است بیشتر نقوشی انسانی و اروتیک هستند. این نقوش بعد از اسلام به نقوش گیاهی و اسلیمی تبدیل شدند. با این حال به دلیل آنکه این طرح‎ها را همان هنرمندان کار می‎کردند با وجود اینکه نقوش گیاهی هستند اما شما می‏توانید به راحتی فیگورها را در نقوش گیاهی دوره اسلامی تشخیص دهید. بر همین اساس من در بعضی کارها سعی کردم که با اضافه و حذف بعضی از عناصر به نقش‎های اسلیمی مثل بته جقه فرم یک فیگور را بدهم. به طور کلی ما درباره جواهرات معاصر صحبت می‏کنیم. در این نوع از آثار ما از یک موتیف یا نقش‌مایه برداشت هنری داریم. این کاری است که در مجموع انجام می‌شود اما به نظر من اینکه من با استفاده از این نقوش چه حرفی میخواهم بزنم معاصر کردن آن موتیف است.

شما در کارهایتان تنها از فلز استفاده می‏کنید. چرا سنگ‎ها در آثار شما جای ندارند؟

-یکی از ویژگی‎های جواهرات معاصر این است که اهمیتی به سنگ‏ها و فلزات گران‎قیمت نمی‏هد. اما شخصا ترجیح داده‎ام که فرم بیشتر جلوه داشته باشد. از طرفی به دلیل نوعی لج‎بازی با جواهرسازی سنتی ترجیح داده‎ام که استفاده از سنگ را فراموش کنم.

جواهرات هنری معمولا ادیشن‏ های کمی دارند به همین دلیل بحث اقتصاد این نوع هنر موضوع قابل توجهی است. عموما در فروش آن کالایی سودآور است که تعداد قابل توجهی از آن ساخته شود. در یک جواهر معاصر فروش مثلا پنج نسخه ممکن است هزینه ابتدایی ساخت آن را تامین کند و نسخه ششم به بعد است که ممکن است برای هنرمند سودآور باشد. این در حالی است که از یک کار استقبال شود و فروش خوبی داشته باشد. شما درمورد این وضعیت چه نظری دارید؟

-دقیقا این نقطه جایی است که این هنر در آن پیشرفت نکرده است. جواهرسازی معاصر هنر گرانقیمتی است؛ این هنر بانی خاصی ندارد و کسی نیز از آن حمایت نمی‌کند. شخصا با توجه به توانایی و امکاناتی که در اختیار دارم هر ترم به دو نفری که در کلاسم از همه بهتر هستند یک فرصت شش ماهه می‏دهم تا از تمام امکانات و ماشین‎آلات و وسایل آتلیه‎ام استفاده کنند. اما من یک نفرم و هر شش ماه می‌توانم به دو نفر کمک کنم تا هنرمندان این رشته را ساپورت کنم. از طرفی من با دولتی شدن این هنر مخالفم چون جذابیت الانش را نخواهد داشت.

به نظر شما آیا هنرمندان این رشته به جایی رسیده‌اند که بتوانند از طریق جواهرات معاصر درآمد کسب کنند یا همواره باید شغل دومی در کنار این کار داشته باشند؟

-اگر جواهرسازی معاصر به معنای واقعی آن پذیرفته شود راهی برای ارتزاق هنرمندانش خواهد بود هرچند در موقعیت کنونی که کسانی که از این طریق زندگی می‎کنند متاسفانه به انگشتان یک دست نمی‌رسند.

در این شرایط چشم‎انداز خوبی می‏بینید؟ با توجه به اینکه ما شاهد برگزاری نمایشگاه‎های متعدد جواهرسازی معاصر در گالری‎ها هستیم در صورتی‎که تا چند سال قبل گالری‎داران این رشته را به عنوان هنر قبول نداشتند. به نظرم این نکته مهمی در این هنر است.

-بله من چشم‏ انداز بسیار خوبی برای جواهرات هنری می‌بینم. این موضوع واقعا قابل توجه است که خبر نمایشگاه‎های جواهرات در صفحه تجسمی گالری‏ها کار می‎شود در حالیکه این خبر جایی در بخش‎های هنری نداشت. البته باید دید که این چشم ‏انداز چند ساله است. من در مجموع دارم تلاش می‌کنم در سبک‎های مختلف حتی آبستره جواهر بسازم. تلاش در این حوزه برایم مهم است زیرا در مورد آن احساس مسئولیت می‏کنم. حداقل تلاشم را کرده ‏ام و دست کم در اموزشگاه‏های مختلف به آموزش این رشته پرداخته‎ام. تلاش‏ها برای این رشته پایانی ندارد اما من کاری که باید انجام دهم را ادامه می‏دهم.

از سخنان‎تان در این مصاحبه برمی‏آید که پرونده آثار خوشنویسی را بسته ‏اید و دیگر سراغ آن نخواهید رفت.

-البته این دلیل بر این نیست که من کار خوشنویسی طراحی نکنم همان‎طور که جواهر ساختن با خوشنویسی به این معنا نیست که در خانه سراغ قلم و مرکب نروم و چیزی ننویسم. ولی ترجیح من این است که الان دیگر این کار را نکنم چون سره و ناسره کردن خوشنویسی در جواهرات در معرض خطر است و شما نمونه‎های خیلی بد این کار را حتما دیده‎اید. دوره خوشنویسی دوره خوبی بود و ارتباط خوبی با مخاطب داشتم. شاید دوره بعدی کارها تا این اندازه پرمخاطب نباشد اما دوست دارم که این بخش جدید را در کارهایم تجربه کنم.

فکر می‏کنید کی منتظر کارهای جدیدتان باشید و آیا کتاب می‌شوند؟

-خیلی از کارهای من الان آماده هستند. در کل سه مجموعه آماده دارم که از بین آنها یکی باید انتخاب شود که در صورت نمایش از آن مجموعه کتاب هم منتشر خواهد شد. انتخاب اینکه کدام مجموعه را به نمایش بگذارم کار سختی است. چیزی که الان مشغول کار روی آن هستم ترجمه یک مجموعه کتاب سه جلدی درباره جواهرسازی معاصر، تاریخچه جواهرسازی معاصر و جلد سوم درباره فکر کردن معاصر به جواهرسازی معاصر است. کارها ترجمه شده اما هنوز به ادیت و بازخوانی و دقت بیشتر است. کار دیگری که به انجام آن علاقه دارم و انجام آن را نیز شروع کردم انتشار کتاب‏های آموزش تصویری جواهرسازی است.

حرکت کلی شما به کدام سمت است؛ قصد دارید همچنان به سمت هنری جواهرسازی پیش روید؟ هرچند هم جواهرسازی و هم سایر هنرهای ما هنوز مخاطب خاص دارد و باید به همین سطح از مخاطب در آنها اکتفا کرد.

-شاید انتخاب مدیای جواهرسازی برای من یه این دلیل بوده که مخاطب‎های بسیاری را با هنرهای تجسمی آشتی دهم. از طرفی خیلی دوست دارم که هنرمندان مختلف در این رشته کار کنند؛ آنچه در ذهن من وجود دارد این است که ما ناگزیریم با این شرایط جامعه، برای ارائه دادن هنرهای تجسمی به سمت جواهرات معاصر حرکت کنیم. دلیل این موضوع این است که هم سرعت زندگی مردم اجازه داشتن آثار هنری در ابعاد بزرگ را به ما نمی‌دهد و هم ابعاد خانه‌های امروز ما به شکلی نیست که بتوان یک مجسمه یک یا دو متری در آن قرار داد. جواهرات معاصر به سرعت در حال حرکت به سمت هنرهای تجسمی است و مخاطبان خاص جذب این آثار خواهند شد هرچند من دوست دارم مخاطب عام را نیز مد نظر داشته باشم.

ممکن است روزی در حراجی‎ها یک اثر جواهرسازی معاصر ببینیم؟

-بله مطمئن باشید این اتفاق خواهد افتاد به شرطی که جواهر سازی مثل عکس نگاتیو نداشته و تک نسخه‎ای باشد.

انتهای پیام/