به گزارش خبرنگار تجسمی هنرآنلاین ؛ در نشست‌ پژوهشی هنر "چهارسو" زندگی هنری بهمن محصص بررسی شد. در این نشست فیلمی درباره زندگی بهمن محصص اکران و در ادامه جواد مجابی، لیلی گلستان و مرجان تاج‌الدین درباره زندگی هنری او سخن گفتند.

در ابتدای این نشست مرجان تاج‌الدینی گفت: زندگی بهمن محصص از آثارش جدا نیست و خود محصص مستقل از اثرش نیز دارای اهمیت است. محصص در آثارش خشونت موجود در جهان کنونی را به تصویر کشیده است و او با به تصویر کشیدن این خشونت در واقع اشاره‌ای دارد به میل صلح دوستی.

به گفته این پژوهشگر بهمن محصص تصویرگر فاجعه است و مرگ در آثارش جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کند. در واقع مرگ‌اندیشی جز لاینفک آثار بهمن محصص است.

تاج‌‍الدینی ادامه داد: محصص از جمله هنرمندانی است که وقتی می‌بیند جامعه هنر و آثارش را نمی‌فهمد میراثی برای آیندگان نمی‌گذارد و تمام آثارش را نابود می‌کند و حتی جسد خودش را برای سوگواری نمی‌گذارد.

او با اشاره به پیکره‌های انسانی در آثار بهمن محصص گفت: در آثار بهمن محصص مردانی را شاهد هستیم که بدن‌های قویی دارند اما سرهای آن‌ها بسیار کوچک است، در واقع این نشان می‌دهد که آن‌ها فکر ندارند.

به گفته تاج‌الدینی؛ محصص در آثارش نگاه اسطوره‌ای به انسان دارد و او پیش از این که اثری خلق کند برای آن بسترسازی می‌کند و در پس زمینه آثار او سیمان و یک سری مواد سخت دیده می‌شود. در برخی از آثار او گستره بی‌نهایت دریا دیده می‌شود و گویی در این گونه از آثار او بک گراند اثر، یک اثر مستقل است و پیکره‌ها همان مجسمه‌هایی هستند که او در مقابل نقاشی‌هایش نشانده است و در نقاشی‌هایش هم متوجه می‌شویم که با نقاش چیره‌دستی روبرو هستیم.

در ادامه مراسم فیلم "چشمی که می‌شنود" به کارگردانی احمد فاروقی قاجار پخش شد.

جواد مجابی پس از نمایش فیلم در این نشست گفت: بهمن محصص یکی از هنرمندان نامدار ایران است که اگر بارها و بارها درباره زندگی و هنر او سخن بگویم باز هم کم گفته‌ایم. شخصیت هنری و آثار او هر دو از هم جدا نیستند.

به گفته این منتقد هنری؛ سیر و سلوک هنرمندان همواره در قدیم مورد توجه قرار می گرفت و اگر قرار باشد هنرمندانی بخواهد از سیرو سلوک بهمن محصص بیاموزد بهترین راه، پیگری روشی است که او برای زندگی پیگیری کرد.

او ادامه داد: درباره هنرمندی چون بهمن محصص نقدهایی متعددی می‌شود و زندگی او همواره تحت تاثیر نگاه‌های سیاسی است برخی او را مدرنیست، هنرمند پرخاشگر و برخی او را فاشیست می‌نامند اما هیچ یک از این نام موجب نمی‌شود که از اهمیت کار او کاسته شود. اما بدون اغراق بهمن محصص اوج یک دوره است.

مجابی افزود: پس از انقلاب مشروطه موج روشنفکری در ایران شکل گرفت و بهمن محصص یکی از هنرمندان و روشنفکران ایرانی است که برای ساختن جهان نو تلاش بسیاری کرد. افرادی چون جلیل ضیاء‌پور با راه‌اندازی گروه و نشریه "خروس جنگی" سهم بسزایی در تغییر نگرش جامعه نسبت به هنر داشتند.

این نویسنده با بیان این مطب که نوعی روحیه و خلق و خوی پرخاش‌جو در آثار محصص به چشم می‌خورد گفت: محصص به نوعی از سبک زندگانی هنرمندان هم عصرش دالی، گوگن و... بهره گرفت.

مجابی با اشاره به برپایی نخستین نمایشگاه محصص در تالار قندریز در آغاز دهه 40 گفت: در آن دوران دانشجویان بسیار منتقد بودند و عصرها به تمام گالری‌ها و برنامه هنری می‌رفتند و شب‌ها در کافه‌ها این رویدادها را نقد می‌کردند و هر بار نمایشگاهی که برپا می‌شد در داخل نمایشگاه آن قدر هنرمند را سوال پیچ می‌کردند تا شخصیت واقعی که پشت آثار او وجود دارد را پیدا کنند، اما آن‌ها محصص را آن قدر شناخته بودند که در نمایشگاه‌هایی که او برپا می‌کرد و به ویژه نخستین نمایشگاهش با او چنین نکردند.

او افزود: محصص از زبان توانا و تند و تیزی برخوردار بود که می‌توانست به راحتی این گروه از دانشجویان را مجاب کند. بهمن محصص هنرمندی بود که هنرش را برای خود هنر می‌خواست و معتقد بود بدترین هنرمند کسی است که به هنر چاپلوسی روی بیاورد. او با این که برای خانواده سلطنت نیز مجسمه ساخت اما به گونه‌ای برخورد کرد که او را همان گونه که هست بپذیرند و هرگز کار سفارشی برای کسی نکرد.

این منتقد ادامه داد: محصص در آثاری که در دوران پیش از انقلاب خلق کرد، بیشتر به مسائلی چون دموکراسی، عشق و طبیعت‌گرایی می‌پرداخت اما به شکل جدی قدرت در آثار پس از انقلاب او نمود پیدا کرد.

او درباره رویکرد محصص نسبت به فروش آثارش گفت: محصص از جمله هنرمندانی بود که برای هنرش ارزش خاصی قائل بود و معتقد بود کسی که می‌خواهد اثر هنری از او بخرد باید هزینه هنرش را درست پرداخت کند و برای همین شاید برخی معتقدند که رفتار او برای فروش آثارش کاسب‌کارانه بوده است. در واقع او می‌خواست خریدار آثارش به قیمت واقعی اثرش را بخرد.

مجابی با اشاره به کتاب‌هایی که محصص ترجمه کرد گفت: محصص در طول زندگی‌اش بهترین کتاب‌های دوران خودش را انتخاب و ترجمه کرد و ترجمه‌های او بسار قابل تامل هستند.

او درباره از بین بردن آثار محصص توسط خودش گفت: محصص از جمله هنرمندان و روشنفکرانی همچون صادق هدایت، صادق چوبک، فریدون آدمیت و... بود که وقتی دید جامعه او را نمی‌فهمند تصمیم گرفت میراثی برای آن به جا نگذارد.

لیلی گلستان هم در ادامهع این مراسم گفت: من این بخت را داشتم که در خانواده هنری بزرگ شوم و از همان کودکی با افرادی چون بهمن محصص آشنا شوم بدون اغراق باید بگویم بهمن محصص از معدود کسانی است که هنوز هم برای من از جذابیت ویژه‌ای برخوردار است.

او افزود: محصص هر هفته برای صرف ناهار به خانه ما می‌آمد. او یکی از بهترین روشنفکرانی بود که من در زندگی‌ام دیدم و همچنان تاثیرش بر زندگی‌ام مشهود است. او یک انسان واقعی بود با همه رفتار و روحیات انسانی، او از صراحت لهجه خاصی برخوردار بود خوب صحبت می‌کرد و لهجه رشتی-ایتالیایی داشت. او چشم‌های آبی تیزی داشت و همواره لباس شیک می‌پوشید و بسار خوب غذا می‌خورد.

گلستان ادامه داد:محصص مثل یک اشراف‌زاده رفتار می‌کرد و در حالت عادی رفتار خوب و محترمانه‌ای داشت اما زمانی که عصبانی می‌شد هیچ چیز جلودارش نبود. او یک هنرمند واقعی بود و اطلاعاتش بسیار وسیع بود و درباره تئاتر، سینما، موسیقی و هنرهای مختلف اطلاعات وسیعی داشت.

او در ادامه درباره فیلم‌هایی که از محصص ساخته شده است گفت: من به نوعی در همه فیلم‌هایی که درباره محصص ساخته شد حضور داشتم. زمانی که فیلم "چشمی که می‌شنود" در حال ساخت بود. من و نعمت حقیقی هنوز با هم ازدواج نکرده بودیم اما در طول ساخت فیلم هر لحظه حضور داشتم. از همان لحظه‌ای که میترا فراهانی خواست درباره محصص فیلم بسازد من در جریان آن بودم و به او گفتم ساختن فیلم درباره محصص غیرممکن است اما او آن قدر پیگیر بود که توانست فیلم‌اش را بسازد و مهمترین لحظه زندگی محصص را یعنی مرگ او را به تصویر بکشد.

او افزود: به نظر من با همه تلاشی که فراهانی برای ساخت این فیلم و راضی کردن محصص کشید؛ گویی خود محصص می‌دانست که دارد می‌میرد برای همین اجازه داد که او برود فیلم‌اش را بسازد و در آخرین لحظات زندگی هم تنها نماند.

به گفته لیلی گلستان محصص خودش مرگ خودش را آگاهانه انتخاب کرد و آن قدر سیگار کشید تا مرگ خود را جلو بندازد.

گلستان در ادامه نشست متنی را که برای انتشار کتابی درباره محصص قرار است در فرانسه منتشر شود خواند و گفت: در آینده نزدیک در یکی از معتبرترین موزه‌های فرانسه نمایشگاهی از آثار بهمن محصص برپا خواهد شد اما چون ما در تحریم هستیم و امکان بیمه آثار وجود ندارد و آثار محصص از موزه هنرهای معاصر و گنجینه کاخ نیاوران برای این نمایشگاه ارسال باید بشود این نمایشگاه به تاخیر افتاده است.

لازم به یادآوری است، بهمن محصص متولد اسفند 1310 است. او مجسمه‌ساز و مترجم ایرانی بود. بهمن محصص در سال ۱۳۳۳ به اروپا سفر کرده و در ایتالیا ساکن شد و در آکادمی هنر رم مدتی نزد فروچیو فراتزی به آموختن هنر مشغول شد. حاصل این دوره از زندگی محصص، چندین نمایشگاه گروهی و انفرادی در داخل و خارج ایتالیا و شرکت در نمایشگاه‌هایی چون بی‌ینال دو سالانه ونیز، سائوپائولو و پاریس بود.

در سال ۱۳۴۲ به امید برپا کردن جنبشی نو در هنر کشورش به ایران بازگشت و در نمایشگاه‌ها و کنفرانس‌ها و برنامه‌های متعددی شرکت کرد. محصص آثاری از پیراندلو، مالاپارته و کالوینو را از ایتالیایی و آثاری از اوژن یونسکو و ژان ژنه را از فرانسوی به فارسی ترجمه کرد.

محصص از پیشگامان طراحی صحنهٔ تئاتر در ایران بود؛ او نمایش صندلی‌ها اثر اوژن یونسکو را به روی صحنه برد. او برای این نمایش تعدادی صندلی دکوراتیو و اکسپرسیو طراحی کرد که وقتی کنار هم قرار داده می‌شدند جنگلی آبستره را به ذهن متبادر می‌کردند.

طراحی دیگر او برای تولید هنری چهارم از لوییجی پیراندللو به مناسبت صد سالگی آن بود که در آن فرم‌های فلزی تندیسی در تضاد با پرده‌های سادهٔ کیسه‌ای قرار گرفته بود.

در سال ۱۳۴۸ (۱۹۶۹) از ادامه فعالیت در ایران صرف نظر کرد و به رم بازگشت و در همانجا به ادامه زندگی و کار پرداخت.

انتهای پیام/320