همایون عبدالرحیمی در گفت وگو با خبرنگار تجسمی هنرآنلاین گفت: "طهران به روایت کاشی‌های دوره قاجار" سومین نمایشگاه عکسی است که در سه سال جاری به همراه همکارم فاطمه مجدنیا در خانه هنرمندان ایران به نمایش گذاشتیم، با توجه به این که فضای کمی برای نمایش آثار در اختیار داشتیم تنها 150 عکس متنوع از این مجموعه را به نمایش گذاشتیم اما باقی عکس‌ها که 3 هزار فرم است را قصد داریم در قالب کتابی منتشر کنیم. عکاسی از مجموعه کاشی کاری های دوره قاجاریه دو سال و نیم به دراز کشید و برای عکاسی از این مجموعه با دشواری های بسیاری روبرو بوده ایم.

او افزود: برخی از این کاشی‌ها در موزه‌ها و برخی دیگر در بناهای مذهبی و قصرها استفاده شده‌اند. باقی کاشی‌ها هم در بناهای شخصی به کار گرفته شده‌اند. در برخی موارد برای عکاسی کردن از این کاشی ها مجبور شده‌ایم مجوزهای متعددی بگیریم و با توجه به شرایط خاص موزه ها یا قصرها مجبور شده ایم تا درفواصل زمانی متعددی از یک کاشی عکاسی کنیم تا درنهایت بتوانیم یک عکس خوب داشته باشیم.

این پژوهشگر فرهنگ افزود: برای این که بتوانیم از تمام کاشی‌های این دوره عکاسی کنیم منابع متعددی را بررسی کرده‌ایم تا به نگاه جامعی دست پیدا کنیم. اما هنگام برپایی نمایشگاه و انتشار کتاب قصد نداریم مکانی که این کاشی ها در آن ها نصب شده‌اند را ذکر کنیم. البته برخی از کاشی‌های بناهای دوره قاجار؛ کاخ گلستان و امامزاده سیداسماعیل(ع) به تفکیک موضوع و جغرافیا دراین مجموعه خودنمایی می‌کند.

او ادامه داد: متاسفانه تجربه به ما ثابت کرد هربار که درباره بقایای به جا مانده دوره‌ای نوشتیم، خیلی زود این بقایا به سرقت رفت و چون برخی از این کاشی‌ها در سر در منازل یا برخی کوچه‌ها نصب شده است، قصد نداریم که این کاشی‌ها سرانجام این چنینی پیدا کنند.

به گفته عبدالرحیمی این کاشی‌ها به نوعی بازتاب دهنده هویت تاریخی، فرهنگی و مذهبی جامعه ایرانی در مقطع تاریخی دوره قاجاریه است. در طول تاریخ همواره تزیین بخش جدایی ناپذیر معماری ایرانی بوده که این ویژگی در معماری ایران از دوره‌های پیش از اسلام دیده شده و تا دوره قاجار نیز ادامه داشته است.

او افزود: به کارگیری تزیینات لعاب دار به صورت آجر و کاشی برای تزیین بنا درایران متداول بوده و قطعات کاشی زمینه ای برای بیان تصویری و تجسم موضوعات متفاوتی درهردوره بوده است.این عناصرتزیینی مرجعی تاریخی است که می تواند ازاوضاع، احوال و نگرش های زمانه ای که به آن تعلق دارد با ما سخن بگویند.

عبدالرحیمی با بیان این مطلب که دوره قاجاریه دوره افول کاشی کاری درایران است گفت: اگر دوره صفویه را اوج هنرکاشی کاری ایران بدانیم؛ دوره قاجار را می توان دوره افول کاشی کاری دانست.

کاشی کاری در دوران قاجار با تغییر و تحولاتی همراه بوده چرا که معماری نیز در این دوره دچارساخت بناهای ایرانی با تلفیقی از سنت و مدرنیته همراه شد.شاید بارزترین این تلفیق ها را بتوان در معماری بنای شمس العماره دید که هنرمندان این بنا را آسمان خراش دوران قاجار می نامند.

به گفته این پژوهشگر؛شاید درنگاه اول تصاویر حک شده روی هرکاشی یک تصویر ساده و معمولی به نظرمی رسد اما در حقیقت هر کاشی راوی یک رویداد تاریخی است. دراین دوره حتی زندگی افراد معمولی هم به کاشی ها راه پیدا کرد و هنرمندان این دوره کاشی را همچون بوم نقاشی مورد توجه قرار داده اند و به نوعی خواست ها، آرزوها و زیست شان دراین کاشی ها به تصویرکشیدند.

او افزود: به عنوان نمونه دریک مجموعه، تصویر روی کاشی ها روایت یکی از مهمانی های برگزار شده دردربار ناصرالدین شاه است که نوع پوشش شاه قاجار، مهمانان و معماری دربار با دقت بسیاری برروی کاشی حک شده است .درمجموعه ای دیگر تصویر کاشی ها روایت شکار ناصرالدین شاه را به ثبت رسانده، علاقه این شاه قاجار به شکار به قدری زیاد بوده که هنرمندان آن دوران را به ثبت این موضوع بر روی کاشی ها واداشته است.

این فعال حوزه میراث فرهنگی با بیان اینکه کاشی ها بخشی ازفرهنگ و تاریخ کشورهستند، ادامه داد: وقتی کاشی ها مرمت می شوند دچار آسیب شده و حتی ممکن است در این فرآیند بخشی از طرح کاشی از بین برود و یا رنگ اصلی آنها تغییر کند و ما با عکسبرداری تلاش کردیم تا بتوانیم طرح های اصیل این کاشی ها را حفظ کنیم.

وی با تاکید بر اینکه برخی کاشی کاری های دوره قاجار متاثر از فرهنگ غرب بوده، گفت: کارت پستال هایی که از اروپا به شاهان قاجار هدیه می کردند، توجه آنان را به خود جلب می کرد و این موضوع باعث می شد تا شاهان قاجار سفارش دهد تصویر کارت پستال را بر روی کاشی حک کنند.

عبدالرحیمی گفت: دراکثر طرح های کاشی کاری ها داستان های ایرانی، روایت هایی از شاهنامه؛ داستان شیرین و فرهاد و مثنوی معنوی به تصویر کشیده شده است.عکس های این مجموعه بدون هیچ گونه دستکاری در تنظیم رنگ و نور منتتشر خواهند شد تا شکل طبیعی خودشان را حفظ کنند.

او درپایان سخنانش گفت: کتاب تهران به روایت کاشی های دوره قاجاریه یک اثر نفیس خواهد شد و منبع مهمی برای پژوهشگران حو.زه های مختلفی چون اجتماعی، فرهنگی و هنری خواهد بود.

انتهای پیام/ 320