به گزارش خبرنگار هنرآنلاین؛ آیین رونمایی شاهنامه فردوسی که توسط "خانه فرهنگ و هنر گویا" با همکاری کمیسیون ملی یونسکو به زیور طبع آراسته شده است، بعد از ظهر جمعه سوم خرداد در سالن اصلی فرهنگسرای نیاوران برپا شد و دراین مراسم که با اجرای سهیل محمودی همراه بود؛ ضمن رونمایی از دو شاهنامه در قطع های رحلی و سلطانی با تصویر سازی های حجت شکیبا، جواد مجابی، حسین الهی قمشه ای و جمال پور درباره این اثر سخن گفتند و از افرادی که برای انتشار این شاهنامه همت کرده بودند با اهدای لوح تقدیر قدردانی شد.
همچنین از سوی کمیسیون ملی یونسکو و بنیاد فردوسی لوح تقدیری به میرباقری مدیر انتشارات فرهنگ گویا اهدا شد. جواد مجابی درابتدای این مراسم با بیان این مطلب که از 1600 سال پیش تاکنون نقاشی های دیواری درایران به جای مانده است و این نقاشی دو سوارکار را در شکارگاه نشان می دهد گفت: دیوارنگاری یکی از هنرهای قدیمی ایرانیان است و همین موضوع نشان می دهد که نقاشی در ایران هنری مردمی بوده است.
به گفته مجابی؛ ایرانی ها همواره نسخه های نفیس را با نقاشی نگاشته اند و شاهنامه فردوسی و خمسه نظامی دو اثری بوده اند که همواره مورد توجه نگارگران بوده اند و بارها مصور شده اند و برای نخستین بار شاهنامه فردوسی در قرن ششم مصور شده است.
وی افزود: فردوسی خود هنگام سرودن شاهنامه دربیتی از مصور شدن شاهنامه خبر داده بود و این نشان از تیزهوشی و آینده نگری فردوسی است. از زمانی که شاهنامه برای نخستین بارمصورشد؛ این اثرعظیم در دوران حکمرانی پادشاهان بارها مصور شده است و این مصور سازی ها بیشتر به مجالس بزم، رزم ها و پادشاهان اختصاص داشته است.
به گفته مجابی در هر دوره ای که شاهنامه فردوسی مصور می شده، چهره شاهان و شخصیت های شاهنامه بیشترشبیه پادشاه و مردمان همان دوران کشیده می شده؛ از این رو اگر تصاویر شاهنامه موجود را بررسی کنیم؛ با تصویر رستم با چهره مغولی، دوره تیموری روبرو هستیم. مثلا تمام شاهنامه هایی که در دوران فتح علی شاه مصور شده اند، تصویر کاووس شاه شبیه فتح علیشاه کشیده شده است.
وی افزود: البته بیشتر تصویرسازان با این که با گذشت دهه ها و یا قرنی دوباره شاهنامه را مصور کرده اند، اما همواره برای تصویرسازی شاهنامه تحت تاثیر تصویرسازان دوره پیش بوده اند و خلاقیت دراین آثار بسیار کم به چشم می خورد. اما باید این نکته را بیان کرد که شکیبا در تصویر سازی شاهنامه به سنت پیشینیان رفتار نکرده است و تصاویری که خلق کرده است نقطه عطفی در مصور سازی شاهنامه فردوسی به شمار می رود.
این منتقد هنری پیشکسوت ادامه داد: تا پیش ازاین شخصیت های شاهنامه به گونه ای غیر طبیعی به تصویر شده اند و حجت شکیبا بی شک نخستین نقاشی است که برای کشیدن شخصیت های چون رستم به عنوان انسانی قدر قدرت به او چهره طبیعی بخشیده است و در چهره او شاهد حالاتی چون خشم و اندوه و شادی هستیم. امیدوارم که دیگر تصویران شاهنامه نیز به این نکته توجه کنند و راه حجت شکیبا را ادامه بدهند.
وی افزود: درتصاویر حجت شکیبا از شاهنامه تنها در تصویری می بینیم که پر سیمرغ به رستم سابیده می شود و یا رستم را پهلو شکافته می بینیم و در تصاویر او مرگ سهراب را نمی بینیم بلکه رستم را می بینیم که در نهایت عطوفت فرزند را در آغوش کشیده است و این گونه نگاه به شاهنامه؛ نشان از روحیه صلح آمیز حجت شکیبا است که اثر او را یک گام از شاهنامه های پیشین فرا برده است.
مجابی ادامه داد: با مرور تصاویر شاهنامه ها این پرسش برای من بوجود می آید که آیا نگارگران برای تصویر سازی شاهنامه از شعر فردوسی الهام می گرفتند یا ازاستادان پیشین خود تقلید می کردند؟ در برخی از نسخه های شاهنامه در تصویر رزم رستم و سهراب دو گل پژمرده و شکفته دیده می شود که این تصاویر اشاره به نگاه نقاش نسبت به مرگ و زندگی دارد.
به گفته این منتقد هنری؛ شکیبا برای تصویر سازی شاهنامه سعی کرده است که به جزئیات زندگی مردم و آنچه که خودش از شاهنامه دریافت کرده است توجه کند و در واقع تصاویری واقع گرایانه، ستایشگر و تاریخی خلق کند.
در ادامه این مراسم فیلمی درباره زندگی حج شکیبا از دوران کودکی تا دو دهه اخر پخش شد که دراین فیلم کوتاه درباره چگونه نقاش شدن شکیبا سخن گفته می شد. این فیلم کوتاه از مجموعه ای از فیلم ها و تصاویر موجود از حجت شکیبا تدوین شده بود.
شکیبا دراین فیلم ازدوران کودکی اش و علاقه اش به عکاسی می گوید و مسیری که برای نقاش شدن طی کرده است و تاثیرات اش از کمال الملک و عبور از او .
در ادامه جمال پور نقاش پیشکسوت گفت: اسحاق نیتون نخستین کسی بود که نور را از منشور عبور داد و درباره تفاوت رنگ ها سخن گفت.
به گفته او؛ با این که رنگ ها متفاوت هستند همه از نور منشاء می گیرند و نور انسان ها هم از حق است و فردوسی نیز با نوری که از خدا گرفته است اثری ارزشمند را خلق کرده است که سرچشمه نور و خیرات برای ایرانیان است و هنرمندان رشته های مختلف از این اثر عظیم تاثیر پذیرفته اند و آثار جاودانه ای خلق کرده اند.
به گفته این نقاش پیشکسوت از دوره سلجوقی به این سو توجه به ادبیات زیاد شده است و داستان های شاهنامه مورد توجه علاقمندان مختلف قرار گرفت و نقاشی و نگارگری متعددی متاثراز شاهنامه بر روی فلز، شیشه،کاشی، فرش سفال خلق شده اند.
او با بیان این مطلب که بیشتر شاهنامه های مصور به موزه های سایر کشورها منتقل شده اند و جز شاهنامه بایسنقری و شاه طهماسب شاهنامه مصوری در ایران موجود نیست، گفت:پرسش اساسی من این است چه عاملی موجب شده است که این شاهنامه ها از ایران خارج شده اند.
مجابی افزود: دردوران معاصر برای نخستین بار حسین بهزاد بخشی از داستان های شاهنامه را مصور کرد. پس از او محمد بهرامی و پس از آن محمود فرشچیان و محمد باقر آقامیری شاهنامه را مصور کردند. البته هنرمندانی چون محمد اسماعیل زاویه، محمد توحیدی و ابوطالب مقیمی به صورت تک تصویری شاهنامه را مصور کرده اند.
محمدرضا سعید آبادی مدیر کل کمیسیون ملی یونسکو هم با ابراز امیدواری از انتشار شاهنامه مصور حجت شکیبا گفت: امیدوارم انتشار این شاهنامه راهشگای هنرمندان هم عصر و دوره های بعد شود و زمینه ای را فراهم کند که تا آموزه های سترگ شاهنامه فردوسی به نسل های بعد منتقل شود.
وی افزود: فردوسی با نیروی خرد و فرزانگی سعی کرده است که اثری انسانی و بزرگ را خلق کند و با خلق این اثر زبان فارسی را در جهان بپراکند و ماندگار کند. اثری که موجب جاودانگی فرهنگ ایرانی و شرقی در جهان شده است.
به گفته مدیر کل کمیسیون ملی یونسکو؛ یکی از رازهای موفقیت فردوسی در دیو بندی و فرشته پیوندی است و این موضوع جز با صدر قرار دادن خرد میسر نیست. خردی که ویران کننده کینه جویی های اهریمن است.
سعید آبادی افزود: سازمان جهانی یونسکو با درک اثر جاودانه فردوسی سال 2010 را به عنوان هزارمین سال سرایش شاهنامه اعلام کرد و با این نام گذاری اعلام کرد که شاهنامه تنها متعلق به ایرانیان نیست بلکه اثری جهانی است که در آن حکیم ایرانی قصد دارد بگوید که طومار جنگ و ستیز چون شب روزی بسته خواهد شد و روز فرا خواهد رسید.
محمد باقر آقامیری هم طی سخنانی کوتاه گفت: تلاش انتشارات فرهنگ و هنر گویا برای فراهم کردن انتشار آثار نفیس ادبیات و فرهنگ ایران زمین ارزشمند است و حجت شکیبا نیز در این اثر به خوبی اشعار فردوسی را به تصویر کشیده است که از دیدن تصاویر او هر بیننده ای لذت می برد.
در ادامه فیلم کوتاهی از فعالیت های انتشارات خانه فرهنگ و هنر گویا پخش شد و دراین فیلم ناصرمیرباقری مدیر نشر درباره فعالیت این انتشارات از دهه 60 تاکنون که حاصل آن 60 کتاب نفیس در حوزه فرهنگ و هنر ایران بوده است سخن گفت.
در ادامه از حجت شکیبا برای سخن گفتن دعوت شد که او تنها به بیان این سخن اکتفا کرد که با کشیدن نقاشی هایش هرآنچه که باید می گفته؛ گفته است.
حسین الهی قمشه ای هم در سخنانی کوتاه گفت: انتشار شاهنامه فردوسی جای بسی خوشحالی است و برگزاری مراسم های رونمایی کتاب موجب دوستی ها و برکت می شود.
وی افزود: یکی از مهم ترین عوامل از بین بردن کدروت؛ پالودن زبان و آموختن زبان است. یادگیری زبان فاخر حال انسان را خوب می کند و روزی که با شعر بزرگان آغاز شود بی شک پر برکت و خوبی خواهد بود. شاید برایتان جالب باشد که چرچیل هر روز صبح زمانی که می خواسته ریش اش را بتراشد می خواست که برای او دو غزل از شکسپیر برای او بخوانند و معتقد بود که شکسپیر حال او را خوب می کند.
این ادیب با انتقاد ازاقشار مختلف جامعه که دربسیاری از موارد نسبت به زبان فاخر بی اعتنا هستند گفت: به اعتنایی به زبان فاخر به مرور موجب می شود که گنجینه عظیم زبان فارسی به فراموشی سپرده شود و به جای آن کینه، طعنه که چون نیزه در قلب آدمی فرو می رود، جایگزین شود.
درپایان مراسم از حجت شکیبا، علی اصغر مریخی،محمد زمانیان، هادی تخیلی، میثم موحد، کاوه اخوین، حمید بلوچ، میرهاشمی،مژگان شهبازی، حمید پور کلباسی و کهالی که برای انتشار شاهنامه فردوسی اهتمام کرده اند با اهدای لوح تقدیر قدردانی شد.
بخش پایانی این مراسم به بازدید از نمایشگاه نیم قرن نقاشی های شکیبا که این روزها در گالری اصلی فرهنگسرای نیاوران به روی دیوار است، اختصاص داشت.
انتهای پیام/ 32/
گزارش از: مریم آموسا