به گزارش خبرنگار تجسمی هنرآنلاین، عصر روز گذشته موسسه ماه مهر شاهد حضور علاقمندان به حوزه پژوهش هنر و خصوصا هنر جدید بودند تا آیین رونمایی کتاب "انقلاب مفهومی" نوشته "دکتر علیرضا سمیع آذر" که توسط موسسه فرهنگی و پژوهشی چاپ و نشر نظر انتشار یافته، برگزار شود.
در این مراسم سمیع آذر درباره کتابی که در تحلیل هنر معاصر جهان نگاشته گفت: بیش از یک دهه است دو اصطلاح کانسپچوال آرت و مینیمال آرت در ایران به طور فزایندهای مطرح شدهاند اما به دلیل ضعف منابع مطالعاتی، پیداست نوعی نگاه کلیشهای برآمده از متون ترجمه شده بر این دو پدیده هنری نوآمده سایه افکنده و درک آنها را برای جامعه هنری ایران با ابهامات روبه رو ساخته است. تجربه ترجمه سه کتاب به من آموخت که ترجمهها در عین اینکه راه گشا هستند ممکن است مشکل آفرین هم باشند، زیرا هر کتابی برای مخاطبان خاصی در محدوده جغرافیایی و فرهنگی مشخص نوشته میشود و شاید برای مخاطبان دیگر کمتر مناسب باشد و بنابراین ترجمه کتاب هاگاه بهترین راه آگاهی دادن نیست. یک ترجمه، بخصوص هنگام تشریح جنبشهای هنری، نمیتواند تمام زوایای یک پدیده نوظهور را تبیین کند. لذا برای پاسخگویی به ابهامات تاریخی و پرسشهای نظری درباره این دو رویکرد هنری و تحلیل شرایط تاریخی ظهور آنها دست به تالیف کتاب "انقلاب مفهومی" زدم.
وی ادامه داد:سالیان متمادی تصور میشد که شیوه بیان هنری برای ما امری وارداتی است که همچون دیگر محصولات غربی نظیر ماشین و تکنولوژی به شرق صادر شده و ما اکنون باید تنها در اندیشه استفاده بهینه از آنها باشیم. در آفرینش هنری این تصور وجود داشت که سبکهای پیاپی غربی میآیند و اشکال تازه بیانهای هنری را مثل برندهای جدید در اختیار ما قرار میدهند تا ما موضوعات خود را در آن قالبها مطرح کنیم.
با این فرمول سالها به هنرمندان توصیه میشد که موضوعات محلی و محتوای ایرانی را با زبان جهانی به دنیا ارایه کنند. اما تجربه به من نشان میدهد این فرمول جای تردید دارد و شاید دیگر کاربردی نداشته باشد. گسترش ارتباطات و نزدیک شدن ملتها به یکدیگر سرنوشت مشابهی را برای آنها رقم زده و سبب جهانی شدن موضوعات شده، در حالی که موضوعات محلی تا حدی ناشناخته باقی میمانند.
اکنون نوعی همدلی جهانی شکل گرفته که پدیدههای منطقهای را به سرعت فراگیر و جهانی میکند. در موقعیت کنونی به نظر میرسد فرصتهای طلایی از آن آثاری ست که برعکس موضوعات جهانی را با بیان محلی ارایه میکنند. در عصر فروپاشی سبکها، دنیا بیشتر مایل است یک مسئله جهانی را از نگاه و بیان یک هنرمند ایرانی مشاهده کند تا اینکه یک مسئله ایرانی با کلیشههای رایج جهانی بیان شود. کتاب «انقلاب مفهومی»، با معرفی دو جریان هنری منتقد و متفاوت که اکنون جهانی شدهاند، راهکارهای این رویکرد نوین را تئوریزه میکند.
وی تاکید کرد که این کتاب در پی تبلیغ هنر مفهومی و مینیمالیستی نیست بلکه همگان را به تعمق بیشتر نسبت به این پدیدههای فراگیر هنری دعوت میکند.
این مدرس تاریخ هنر معاصر جهان همچنین درباره انتخاب عنوان کتاب، گفت: شاید کلمه انقلاب چندان مورد پسند ذات هنر معاصر نباشد. اما کم نیستند تئوریسینهای بزرگ هنری که تحول واقعی در تاریخ هنر را تنها و تنها از دهه ۱۹۶۰ به بعد محقق میدانند؛ روزگاری که چند جریان مهم هنری با پشتوانههای نظری نوین و خصلتهای ساختار شکن به ظهور رسیدند؛ جریانهای خرد گرا و عینیت گرا که با پافشاری بر طرد رویکردهای رمانتیک و شاعرانگی در هنر، جلوهای عمیقاً متفاوت از هنر را بنیان نهادند که در تاریخ آن بیسابقه است.
زمانی که فرایند ارایه اثر، از خلق اثر مهمتر است، شیئ هنری کمترین شباهت را با نمونههای مشابه خود در سراسر تاریخ هنر پیدا کرده است. انقلاب شاید نزدیکترین تعبیر در مورد اتفاقی ست که در این سالها رخ داده و من با احترام به تحولات بنیادینی که با رهبری دو جنبش هنر مفهومی و مینیمالیستی به وقوع پیوسته، عنوان «انقلاب مفهومی» را برای کتابم برگزیدم.
اما در ادامه مراسم آیدین آغداشلو نقاش و مدرس هنر، درباره این کتاب گفت:تالیف در تاریخ هنر اهمیت بسیار زیادی دارد. در سینمای معاصر جهان، هیچ انقلابی رخ نداده است؛ حداقل در ۳۰ سال اخیر سینمای جهان هیچ اتفاق عمدهای را به خاطر نمیآورد. اما هنرهای تجسمی جهان خواستگاه تحولات بزرگ و بنیادین بوده است. این تحول را میتوان در معنای جدید، زبان جدید و قالب جدید جستجو کرد. از این روست که هنرهای تجسمی به مراتب پیشرفتهتر از سینماست و انتخاب لفظ انقلاب در گستره هنرهای تجسمی معاصر بسیار به جاست.
این کتاب یک جور جبران یک غفلت طولانی ست، این کتاب ثابت میکند ما جرات داریم درباره هنر جهان اظهار نظر و عقیده کنیم، این کتاب نشان میدهد که گذشت آن روزگارانی که ما نمیتوانستیم درباره هنر خودمان نظر کارشناسی دهیم، حتی نمیتوانستیم، بگوییم چرا یک اثر نگارگری یا خوشنویسی، هنر است. حالا به نقطهای رسیدیم که ما میتوانیم نظرمان درمورد هنر جهان را در قالب کتب تخصصی و تحلیلی پیش روی دنیا بگذاریم، این یعنی یک چالش تازه در جامعه هنری دنیا، این یعنی اینکه ایرانی به دنیای هنر میگوید: من یکی تو یکی
انتهای پیام/31