سرویس تجسمی //
جمشید مرادیان مجسمهساز مطرح کشورمان معتقد است، هدف سمپوزیوم نباید استفاده صرف آن در شهر باشد بلکه باید برگزار کنندگان بتوانند در طول برگزاری شرایطی فراهم کنند که بین هنرمند و مخاطب در لحظه خلق اثر ارتباط ایجاد شود.با توجه به اینکه به برگزاری چهارمین سمپوزیوم مجسمهسازی نزدیک میشویم با این هنرمند مجسمهساز که تا کنون در سمپوزیومهای زیادی در دنیا شرکت کرده به گفتگو نشستیم. نظرتان درباره سمپوزیومهایی که تا کنون شهرداری برگزار کرده،چیست؟ اولین سمپوزیومیکه سال ۸۵ با نام چوب و احساس برگزار شد به نظر من سمپوزیوم بسیار موفقی بود که با استانداردهای بینالمللی منطبق بود و همان طور که مسئولان حتما به خاطر دارند مسئولان ابتدا حاضر نبودند از نام سمپوزیوم برای آن استفاده کنند و شاید برای همین آن را به حساب نمیآورند. در واقع آن سال قصد داشتند این جریان را کارگروه بنامند. به همین دلیل مدتها طول کشید که کلمه سمپوزیوم را که الان به راحتی از آن استفاده میشود را جا بیندازیم.
ریشه واژه سمپوزیوم از کجا میآید؟ معنای اصلی سمپوزیوم و اینکه ریشه آن از کجاست و چرا باید به یک حرکت هنری که جمعی در آن توافق میکنند تا تحت عنوان تم مشخصی کار کنند،سمپوزیوم بگویند به گپ شبانه یونانیان بر میگردد. آنها هر شب موضوعی را انتخاب میکردند و همه نظرات خودشان را راجع به این موضوع میگفتند .به همین دلیل هر جریانی را نمیتوان سمپوزیوم نامید. اگر گروهی جمع شوند و جلو ساختمانی را گل و بته بکارند میتوان به آن کارگروه نامید. اما سمپوزیوم کار هنری است که بازده عمومی دارد. این مفهوم سمپوزیوم است که اگر در سمپوزیومهای بعدی هم رعایت نشود قطعا با سمپوزیومهای بینالمللی مطابقت نخواهد داشت و کم کم میهمانان خارجی در آن شرکت نخواهند کرد و اگر کسی هم داخل کشور شرکت کند احتمالا اهمیتی به این قضیه نمی دهد. پس در تعریف سمپوزیوم ارتباط میان هنرمندان و مخاطب رکن اساسی را ایفا میکند؟ دقیقا. سمپوزیوم حرکت هنری است که در آنجا هنر از یک سویه بودن گذر میکند و به هنر دوسویه تبدیل میشود. سمپوزیوم ارتباط تنگاتنگ هنرمندان با مخاطب است. در سمپوزیوم است که تابوهای هنری که متعلق به زمان کلاسیک بوده و طبق آن مردم تصور میکردند هنرمندان در محیط عجیب و غریبی و در فضای بخار آلود کار هنری انجام میدهد از بین میرود و هنرمند در انظار عمومی شروع به کار میکند. مخاطبان با هنرمند و فعالیتش آشنا میشوند و تمام این مسائل برایشان به گونهای دیگر تفسیر و تعبیر میشود. به خاطر همین است که مکان سمپوزیوم باید جایی باشد که بتواند از بیشترین بیننده برخوردار باشد. این از اصول سمپوزیوم است. من در ایتالیا بارها کار کرده ام. اما کجا؟ من در حیاط کلیسا کار کردم. در خیابان سر راه مردم کار کردم. البته آن مجسمهسازی، مجسمهسازی چوب بوده و مثل سنگ شاید گرد و خاک و ریخت و پاش نداشت.
محیط و شرایط برگزاری سمپوزیوم سوم را چطور دیدید؟ من دیدهام اینجا چه طور در سرما و بوران و بارندگی هنرمندان به سختی کار کردند. در هر صورت سمپوزیوم معنایش این نیست که ما هنرمند را به جایی دعوت کنیم و برای یک پول اندک او را تحت فشار قرار دهیم. نکته دیگری که در سمپوزیومهای اخیر رعایت نمیشود این است که طبق تجربه خودم در تمام سمپوزیومهایی که شرکت کرده ام درست مثل سمپوزیوم اول،کاری که ساختهایم مال هنرمند است. در اروپا همیشه روز اختتامیه به من میگویند کارت را ببر و اگر من نمیبرم به این دلیل است که امکان حمل مجسمه را ندارم. یک بار هم به کاردار فرهنگی میلان زنگ زدم که بیایید این کار را ببرید و در سفارت بگذارید؛ آنها هم نبردند. پس یک سری استاندارد داریم که باید رعایت شود این مسئله به تجربه برگزاری سمپوزیوم بر نمیگردد؟ همین نکته آخری که اشاره کردید اساس قضیه است. تنها آنهایی خوب بازی میکنند که زیاد بازی کرده باشند. با تمام این اوصاف همیشه در جهت تقویت این روحیه برگزاری سمپوزیوم کار میکنم و هر کاری که از دستم بر آمده که بیشتر کلامی هم بود به تشویق و استقبال از این جریان در کشور پرداختهام تا سمپوزیومها برگزار شوند. با برگزاری سمپوزیوم در حقیقت هنر را در عمق جامعه میبریم. سمپوزیوم با یک نمایشگاه فرق بسیاری دارد. یک نمایشگاهی هر چقدر هم که کارش خوب تهیه شده یک نمایشگاه است که مخاطب یک ربع یا حداکثر نیم ساعت وقت میگذارد و از آن نمایشگاه بازدید میکند. کاریست که هنرمند در خفا تولید کرده و در نمایشگاهی به نمایش گذاشته است. ولی در سمپوزیوم است که کسانی که میآیند و فرایند تولید کار را میمبینند دوباره هم به سمپوزیوم سر میزنند. گاهی مخاطبان اوقات ساعتها زمانشان را میگذارند و با هنرمند ان صحبت میکنند. سوال میکنند. مواد و ابزار ساخت مجسمه را میبینند. فرز و چکش و گرانیت را لمس می کنند و گاهی اوقات در همین جا گرایش به هنر در لایههای عمیق جامعه زده میشود. به همین است که از سالها پیش به سمپوزیومها اهمیت فراوان داده میشد.
اما همچنان شاهدیم که هنوز روند برگزاری سمپوزیوم درکشورمان کند است. در جلسه ای به دکتر شوشتری گفتم که ما الان یکی یا دو تا سمپوزیوم در سال برگزار میکنیم که خیلی عالیست و پیامد خوبی دارد. تنوع مواد بیشتر میشود. افراد شرکت کننده بیشتر میشود. ولی کشور چین درسال ۲۰۱۲ یازده هزار سمپوزیوم برگزار میکند. الان در ترکیه چندین سمپوزیوم در سال برگزار میشود و اکنون یکی از هنرمندان مطرح مجسمهسازی دراین سمپوزیوم شرکت کرده است. در حال حاضر چه نقطه ضعفی در هنرمجسمهسازی کشور شاهد هستید؟ یکی از مشکلاتی که در حال رخ دادن است نگرش به مجسمه است. واقعیت این است که در دوران پست مدرنیست روی دوام مجسمهها تاکید زیادی نمیشود. دوام مجسمه کلاسیک با دوام مجسمه زمان ما فرق میکند. مردم ما تحمل یک مجسمهای را برای ۴۰ سال یا ۲۰ سال ندارند . مثلا در هیجانی که شب سفید در پاریس به پا میشود تمام سازههای هنری سازههای موقت هستند که این سازهها را سر راه مردم میگذارند و با موسیقی و نورپردازی شبی را روشن میکنند. فردا صبح هم همه را جمع میکنند و چیزی سر راه مردم نمیماند. بسیاری از مجسمهها بعد از اینکه زمانی از حضورشان میگذرد کم کم به آلودگی بصری تبدیل میشود. باید آثار هنری را بعد از مدتی برداشت و اثر جدید را جایگزین کرد. توسل به جنس مانا در ادامه این پیامد را خواهد داشت. مردم الان چای میخورند و لیوان را دور میاندازند. زمانه زمانه یک بار مصرفهاست. این ضرب آهنگ تند زمانه تکنولوژی است. باور کنید اگر مجسمهای ساخته شود و سر راه مردم ۱۰ سال باشد قطعا مردم حوصلهشان سر میرود. زندگی دیگر از آن آرامش برخوردار نیست. باید کمک کنیم تا با آثار هنری مردم آرامش را پیدا کنند. اشاره کردید که سمپوزیوم اول تم محور بود در حالی که در سمپوزیومهای بعدی موضوع آزاد بود چرا شورای سیاستگذاری در برگزاری سمپوزیومها به تم اهمیت نمیدهند؟ دوستان فکر میکنند اگر تم به سمپوزیوم بدهیم خلاقیت هنرمندان را محدود کرده است. اما باور من این نیست. باورم این است که هنرمندی تواناست که با هر تمی خلاقیت داشته باشد و اگر سمپوزیوم برقرار میشود باید تم داشته باشد؛ ولی اگر بخواهیم هر کار دیگری در سمپوزیوم انجام دهیم پس اسمش را سمپوزیوم نگذاریم. نام دیگری برایش انتخاب کنیم. سمپوزیوم جایی نیست که افراد شرکت کننده بیایند و آثار عظیمیبسازند تا خودشان را مطرح کنند. سمپوزیوم یک جریان اجتماعی است. قسمت کردن شادی و خلاقیت با مردم است. در سمپوزیومهایی که در سالهای اخیر برگزار شده است چقدر جریان اجتماعی تحقق پیدا کرده است؟ جریان اجتماعی محقق شده است. به طور قطع این ارتباط با مخاطب برقرار شده اما موضوع میزان این ارتباط است. حالا اگر جای مناسبی را انتخاب نکینم طبیعی است که مخاطبش کم است. اگر سمپوزیوم را در زمستان در پارک چیتگر بگذاریم که برای رسیدن به این پارک باید بایستی زمان طولانی را صرف کنند طبیعی است که مردم نمیروند.پس اما اگر در پارک ملت برگزار شود یک میلیون ناظر خواهد داشت. خوب کدام بهتر است. مکان سمپوزیوم هم جزو ادوات و اساسنامه سمپوزیوم است. در حال حاضر برخی معتقدند که مجسمههایی که در سمپوزویوم ساخته میشود را باید در فضای شهری ببینیم در حالی که این مسئله آن طور که باید محقق نمیشود نظر شما در این باره چیست؟ من توصیه نمیکنم. آثاری که در شهر باید سر راه مردم قرار گیرد از نظر ادبیات شهری متعلق به ژانری است که کارهای تولید شده در آن سمپوزیوم وجود ندارد. سمپوزیوم برنامه خودش را دارد. اگر قرار است یک جریان اجتماعی هنری را پیش ببریم این دلیل نمیشود که بخواهیم چندین لایه از آن سود ببریم. باید این را موکول کرد به بینالهایی که سازمان زیباسازی مدتی است آن را برگزار میکند. گاهی ممکن است یک کاری که از سمپوزیوم بیرون میآید با فضای شهر جور در بیاید ولی هدف سمپوزیوم این نیست که مجسمهها به گونهای تولید شود که در فضای شهر استفاده شود. درحالی که هدف سمپوزیوم دوسویه کردن هنر و بردن هنر درلایههای عمیق جامعه است. به چنگ هنر انداختن مردمی است که راجع به هنر کم میدانند. بارها تاکید کردهام یادتان باشد که در فقدان هنر است که خشونت رفتاری بروز میکند. اگر هنر درمیان شهروندان جاری شود رفتارشان لطافت پیدا میکند و دیگر نمیبنیم که پشت درب ماشینها بنویسند لطفا درب خودرو را آرام ببندید چرا فقط در جامعه ما شاهد این عبارتها هستیم. پس مهم ترین نمودی که سمپوزیوم به همراه دارد جذب مخاطب به هنر است؟ نمود سمپوزیوم تغییری است که در روحیه مردم ایجاد میشود. یکی از سمپوزیومهای موفقی که در کشور انجام شد سمپوزیوم کرمان بود. در محل برگزاری سمپوزیوم که وسط شهر هم بود هیجانی ایجاد کرد. روز اول ده دقیقه، روز دوم قطعا بالای یک ربع میماندند و روز اختتامیه اصلا جا نبود. تمام شهر در مکان سمپوزیوم حضور پیدا کرده بودند. یا سمپوزیومیکه شهریور شرکت خواهم کرد در کاتالوگ این سمپوزیوم آمده است که هنرمندان باید در زمان کاری روزهای سمپوزیوم دو ساعت از وقت خودشان را برای صحبت کردن و برقراری ارتبط با دانش آموزان اختصاص دهند. این مسئله هدف سمپوزیوم را مسجل میکند. هدف سمپوزیوم این است نه اینکه شهرداری با پرداخت پول تعدادی مجسمه به دست بیاورد. آن هدف، هدفی والا و عالی است که اگر چنین هدف و ارزشی نداشت انقدر در دنیا به آن بها داده نمیشد. تداوم زندگی هنر جامعه جدید را تامین میکند. این گرانقدر تر است یا اینکه به فکر باشیم که کاری که ساخته شد ارزان تر تمام شود و گوشه ای از شهر نصب شود. و سخن پایانی؟ فقط تاکید میکنم که هر آنچه که در حوزه مجسمهسازی به آن اشاره دارم تنها برای ارتقا این هنر است و امیدوارم کسی از سخنانم دلگیر نشود.