سرویس تئاتر هنرآنلاین: شکرخدا گودرزی نمایشنامهنویس و کارگردان تئاتر از 24 اردیبهشتماه نمایش "راه مهر راز سپهر" را در سالن اصلی مجموعه تئاترشهر به صحنه میبرد. شکرخدا گودرزی با ارائه توضیحاتی در رابطه با این اثر به هنرآنلاین گفت: شاهنامه همانند "ایلیاد و ادیسه" اثر هومر یا "انه اید" اثر ویرژیل به راستی، میراث ماندگار بشری هستند که سر منشاء الهام برای بسیاری از اندیشمندان، هنرمندان و نویسندگان بودهاند. بسیاری از نویسندگان یا نمایشنامهنویسان با اقتباس، الهام یا متأثر از این آثار، نمایشنامه، رمان، شعر یا فیلمنامه نوشتهاند. نمایشنامه حاضر نیز از جمله این الهامات است.
او ادامه داد: این اثر برگرفته از داستان رستم و اسفندیار از شاهنامه اثر ماندگار حکیم ابوالقاسم فردوسی است. داستان رستم و اسفندیار بیشک یکی از شگرفترین آفرینشهای ادبی جهان در حوزه ادبیات حماسی و به تعبیری بینظیرترین داستان تمام داستانهای شاهنامه است. رستم و اسفندیار تنها یک داستان حماسی صرف نیست، بلکه یک منشور تمام عیار اخلاقی، یک حماسه عظیم عقلانی، تلاشی سترگ در مسیر آزاد اندیشی و کرامت انسانی و در اصل یک نمایش برای دریافت سازوکارهای پیدا و پنهان قدرت با محوریت موضوع جانشینی در سپهر حکومت شاهنشاهی و سلطنت موروثی در ایران و به عنوان بنمایه یکی از تمهای اصلی انسانی یعنی "فرزند کشی" قابل استناد است، برخلاف داستان رستم و سهراب که پسرکشی یک مسیر جبری دارد در اینجا گشتاسب "آگاههانه" دست به این عمل هراس آور میزند!
گودرزی با اشاره به داستان این اثر توضیح داد: شکل داستان خیلی ساده است. پسری انتظار دارد پدرش پادشاهی را به او سپارد، همانگونه که او نیز از پدر خود ستانده است. پسر تلاش میکند زودتر از آنچه پدر قصد دارد، سلطنت را از او بگیرد، اما پدر به این سادگی زیر بار واگذاری سلطنت نمیرود و تصمیم میگیرد او را راهی دیار بیبرگشت مرگ سازد. این لایه رویی داستان است، زوایای زیرین و اصطلاحأ زیر متن این حماسه بینظیر عناصر دیگریست که موجب تعابیر و برداشتهای متناقض شده است. رویکردها و شاخصههای متفاوت این داستان، همانا ابعاد خارقالعادهای از انگیزهها، علایق، آرزوها، نگرشها، خردورزیها، ترفندها، پیچیدگیهای زوایای پنهان روح آدمی در سه ساحت آسمانی، زمینی و درونی است، به تعبیری شاید معیار و محک حقیقی این حماسه پایبندی یا عدم پایبندی انسان به حوزه اخلاق باشد.
کارگردان نمایش "اطلسی نو بر شندره کهنه شهرزاد قصهساز" عنوان کرد: داستان رستم و اسفندیار ماقبل آخرین داستان بخش پهلوانی شاهنامه یعنی داستان شغاد که نماد ناجوانمردی و بردارکشی است، سروده شده، فردوسی سعی کرده در این داستان، معیار و محک جهان پهلوانی و به طور کلی نقطه مقابل ناجوانمردی باشد جهانبینی ناظر بر این داستان مبتنی بر تفکر حکمت ایران باستان یعنی، مبارزه خیر و شر، نیکی و بدی، نور و تاریکی، آزادگی و بردگی، مهرمادری و فرزندکشی آگاهانه پدر برای تصاحب تمام و کمال قدرت، عقل و احساس، عرفان و دنیا گرایی، نبرد درون و بیرون آدمی، تعصب و خرد، و ... است.
او اضافه کرد: داستان رستم و اسفندیار نمونه بارز متن متناقض نماست. متنی متکی بر یک تضاد ازلی ابدی! تضادی که آدمی را به فراسوی تصمیمگیری میکشاند و قهرمان بزرگی مانند رستم درمیماند که چه بکند! قهرمانی مثل رستم در یک ناگریزی و محاکات بر سر دو راهی انتخاب میماند زیرا میداند نتیجه عمل هر چه باشد حادثهای عظیم رقم خواهد خورد.
کارگردان نمایش "استخوانهای طلایی" در بخش دیگری از سخنان خود در رابطه با پرداخت به این اثر گفت: بازخوانی داستان رستم و اسفندیار در زمان معاصر برای من، خود برآمده از چند ضرورت بود. ضرورتی مبتنی بر نگاهی امروزی و تفسیری؛ یا اصطلاحأ هرمونتیکی به این داستان کهن؛ نگاهی متکی بر دریافتی متفاوت از نشانههای ظاهری موجود در متن که از منظر نگارنده با یک تحلیل تفسیری باز آفرینی شد. نشانههایی که از رویینهتنی اسفندیار و آسیب پذیریاش نه بستن چشم در هنگام غسل رویینهتنی، بلکه منظور از نابینایی، آسیبپذیری چشمان اسفندیار از جهل و قایل نشدن حق برای دیگری به عنوان باوری درونی و خود مرکز بین شروع میشود، چشم اسفندیار از آنجایی آسیب دید که خود نمیخواست ببیند، زیرا همه چیز را از جایگاه کسب قدرت و حفظ و اداره آنچه که در حوزه قدرت ایجاب میکرد، میدید، از دیگران نیز مصرانه میخواست از همان منظری که او میبیند، حق مطلق ببینند.
او بیان کرد: چشمهایی که علاقهمندند از منظر و جایگاه دیگران جهان را ببینند یا همان بخش را ببینند که مصلحت ایجاب میکند. او از رستم میخواهد همین گونه ببیند که خود میخواهد و رستم زیر بار این منظرگاه و این نگاه نمیرود. چشمان اسفندیار از آنجایی آسیب میییند که رستم نمیخواهد از منظر او به جهان بنگرد، این کابوس پیشاپیش به سراغش میآید. چشمان اسفندیار از تیر گز گزیده نشد! چشمان اسفندیار گزیده گریز ناپذیر گز نکردن مراتب معرفت بود. از دیگر نشانههای مستتر در متن که نمونههای آن در دوران معاصر مصداقیتر و قابل روئیتتر است، استفاده ابزاری اسفندیار از باورها و اعتقادات است، برای گسترش دین بهی، خونریزی خشن است! بدیهیست در فرهنگ مبتنی بر افراط گرایی هزاران مرثیه برای پهلوانی چون اسفندیار سروده شده است.
گودرزی اظهار کرد: امروز شاهدیم، برداشتهای افراطی چهسان لطمه جبرانناپذیری بر پیکر انسانیت وارد آورده است و برداشت خشن از باورها چهقدر سهمگین و غیر قابل تصور است، در مقابل دیدگان حیرتزده جهان معاصر قرأئت خشنی از باورها و اعتقادات، طراحی شده که نتیجه آن کشتار و ترور و بیخانمانی هزاران انسان بیگناه است. اینان غیر از کشتار انسانهای مظلوم و بیگناه به جد سعی میکنند مظاهر تمدن بشری را نیز نابود کنند. نابودی مجسمه بودا در افغانستان توسط طالبان، از بین بردن میراث معنوی بشر در عراق و سوریه توسط داعش و بی خانمانی، آوارگی، و کشتار هزاران هزاران کودک، پیر و جوان بر اثر همین قرائتهای خشن و بی منطق و غیر انسانی زیر بیرق امر قدسی و باورها و اعتقادات صورت میگیرد، باورهایی کاذب و ساخته دست زورمداران که قصد آن ایجاد رعب و وحشت و گریزاندن مردم از بزرگترین موهبت معنویست که خداوند به انسان ارزانی داشته یعنی امر قدسی!
گفتنی است؛ نمایش "راه مهر راز سپهر" نوشته و کار شکرخدا گودرزی از 24 اردیبهشت ماه هر شب ساعت 20:30 در سالن اصلی مجموعه تئاترشهر اجرا می شود.