سرویس تئاتر هنرآنلاین: بدونشک اجرای نمایشی عروسکی با عنوان "اندر حکایت ناکامی ببریخان در ولایت عهدی شاهی که سرخپوش بود اما ..." کاری از گروه تئاتر "سنجاق قفلی" در تماشاخانه سنگلج همزمان با ایام نوروز اتفاقی قابلتوجه بود. سینا ییلاقبیگی یکی از کارگردانان این نمایش با ارائه توضیحاتی در مورد نگارش نمایشنامه این اثر به خبرنگار هنرآنلاین گفت: نوشین تبریزی نویسنده این اثر در کارهای اخیر خود در این چند سال گذشته دغدغه تاریخ ایران را داشته و دورههای مختلف را در آثار خود مطرح کرده است. به او پیشنهاد نگارش این متن را دادیم و این نویسنده ایدهپردزای کرد و متن نوشته شد. البته به دلیل اینکه تاکنون تجربه نگارش در حوزه نمایش عروسکی را نداشت گفتوگوهای زیادی در این رابطه داشتیم. ما دست او را در نگارش متن آزاد گذاشتیم و بعد بازنگری کلی روی آن انجام دادیم.
او ادامه داد: این اثر از نگاه ببریخان گربه ناصرالدینشاه به وقایع عهد ناصری روایت میشود و اتفاقهای بسیاری که در این دوره در ایران به وجود میآید را به تصویر میکشد. اتفاقهایی که برخی معتقدند بهای آن از دست دادن سرزمین ماست. رویدادهایی که بخشی از آن به ضرر ایران و مردم بود.
ییلاقبیگی با اشاره به اجرای این اثر در تماشاخانه سنگلج توضیح داد: صحنه نمایش ما و مکان رویدادها فضایی بزرگ را میطلبید. این نمایش بین شش اثر برگزیده جشنواره عروسکی تهران مبارک بود که برای اجرای عمومی معرفی شدند. تمامی این آثار میبایست برای اجرا به سالن استاد انتظامی میرفتند، سالنی که به دلیل سه اجرا بودن و وسعت کم آن اجرای نمایش "ببری خان ..." در آن دشوار بود. ما نیازمند سالنی بزرگ بودیم و به همین دلیل درخواست اجرا در تماشاخانه سنگلج را دادیم که پذیرفته شد.
او اضافه کرد: بسیار خوشحالم در این تالار به عنوان یکی از کهنترین و باسابقهترین سالنهای تهران که میزبان هنرمندان بزرگی بوده کاری عروسکی اجرا میکنیم. پیش از این شاید در اجرای بخشی از کارها از عروسک بهره برده باشند مانند صحنه خیمهشببازی نمایش "عروسی خان مظفر"، اما اینکه از عروسک برای پیشبرد اهدافشان استفاده کنند را به یاد ندارم. باید این را به فال نیک گرفت که نمایشی عروسکی در سالنی بزرگتر و با مخاطب بیشتر به صحنه برود مانند نمایش هادی حجازیفر که در سالن اصلی تئاترشهر اجرا شد. اینگونه مخاطبان میتوانند با نمایش عروسکی آشنا شوند و ذائفه آنها تغییر کند. گرچه بهروز غریبپور این کار را در تالار فرودسی انجام داده و مخاطب پیگیر دارد و این اتفاق خوبی برای جامعه عروسکی محسوب میشود. جامعه عروسکی جدا از جامعه تئاتر نیستند.
ییلاقبیگی در رابطه با تکنیکهای به کار گرفته شده در این نمایش اظهار کرد: این اثر از تلفیق چند نمایش عروسکی و حضور بازیگر در صحنه برده است. از سه تکنیک استفاده کردیم نخست تکنیک سایه است که از آن برای به تصویر کشیدن زنان حرمسرا و درباریان چابلوس ناصرالدینشاه استفاده شده، افرادی که پشت پرده دسیسه میکنند و توطئه میچینند و با نالایقی شاه باعث از بین رفتن سرزمین میشوند. بخشی دیگر سه شخصیت اصلی ناصرالدینشاه، مهدعلیا مادر ناصرالدینشاه و ملیجک هستند که برای آنها از عروسکهای کریپاپت استفاده کردیم عروسکهای بزرگی که بخشی از آنها بدن بازیگر است. طراحی لباس و عروسک به شیوهای است که در راستای هم قرار میگیرند و در هم تنیده میشوند. بخش دیگر استفاده از ماسک است ماسکهای اگزجره با رویکرد فانتزی که دو شخصیت دیگر یعنی سفیر روس و انگلستان از آن بهره میبرند. ما ماسک را برای بیگانگانی که به بهانه عمران و آبادانی به ایران آمدند اما به چپاول پرداختند استفاد کردیم. دو نقش توسط یک بازیگر ایفا میشود. زیرا ماهیت آنها هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند.
او بیان کرد: یکی از تغییرات اجرای ما نسبت به جشنواره، عروسک ببریخان است که نقش محوری است. در جشنواره عروسک کوچک برای آن درنظر گرفته بودیم اما اکنون آن را تبدیل به گریم ماسک کردهایم.
این کارگردان تئاتر که خود صاحب تجربه در طراحی صحنه تئاتر دارد با اشاره به طرحهای درنظر گرفته شده برای این نمایش گفت: طراحی صحنه در راستای تکنیکهای اجرایی است. ما از طراحی دکور بزرگ دوری کردیم و صحنهای را ایجاد کردیم که قابلیت پرتابل داشته باشند و به هیچوجه دنبال ساخت رئالیستی دکور نبودیم.
نمایش "اندر حکایت ناکامی ببری خان در ولایت عهدی شاهی که سرخپوش بود اما ..." به کارگردانی مشترک سلما محسنی اردهالی و سینا ییلاق بیگی از هشتم فروردین ماه ساعت 20:30 در تماشاخانه سنگلج به صحنه رفته است. مریم آشوری، فهیمه باروتچی، علی باروتی، بهرام بهبهانی، هنگامه سازش، فرزانه عاقلی و محمدرضا مالکی بازیگران این نمایشاند.