سرویس تئاتر هنرآنلاین: سالنامه تئاتر ایران برای نخستین‌بار سال 88 - 89 به سرپرستی علی‌اکبر عبدالعلی‌زاده منتشر شد. اتفاقی که بعد از آن دیگر امکان‌پذیر نشد. امسال قرار است این سالنامه بار دیگر به شکل جامع منتشر و در اختیار هنرمندان، پژوهشگران و علاقمندان به هنرهای نمایشی قرار گیرد. علی‌اکبر عبدالعلی‌زاده منتقد، نویسنده و کارگردان تئاتر این‌بار هم سرپرستی چاپ و انتشار این سالنامه را در اختیار دارد. او با ارائه توضیحات کاملی در رابطه با سالنامه تئاتر 95 و ویژگی‌های آن گفت: جمع‌آوری و پژوهش‌هایی که برای انتشار سالنامه در سال 89 پشت سر گذاشتیم بسیار سخت‌تر از این دوره بود زیرا در آن زمان منابع و وسایل ارتباطی مانند امروز در اختیار نداشتیم که بخواهیم از آنها بهره ببریم.

او با بیان اینکه عنوان تالیف برای سالنامه واژه مناسب‌تری به‌شمار می‌رود تا گردآوری، ادامه داد: منابع ضمیمه یک جا جمع نبوده است و اگر به گزیده تاریخ جهان و ایران در آن سال رجوع کنید شاهد خواهید بود که از منابع مختلفی به دست آمده‌اند. در واقع چیزی تحت عنوان اجرا نویسی وجود نداشت و برای نخستین‌بار در سالنامه اتفاق افتاد. به عنوان مثال ما با تک‌تک استان‌ها نامه‌نگاری کردیم.

او افزود: از همه مهم‌تر تاریخ تولد برجستگان تئاتر بود که آن هم وجود نداشت البته اطلاعاتی موجود بود اما منبع موثقی برای تعیین صحت آنها وجود نداشت و همه چیز به شکل میدانی، خوداظهاری و مستند تهیه شد. از آن سال تاکنون امید داشتیم تحولی در این زمینه ایجاد شده باشد اما متاسفانه اتفاقی رخ نداده بود و در بعضی بخش‌ها حتی عقب‌تر رفته بودیم. این روند را در مورد سالن‌ها هم انجام دادیم. در واقع کاری که شاید می‌توانستیم یک هفته‌ای انجام دهیم ماه‌ها زمان برد.

عبدالعلی‌زاده همچنین توضیح داد: در بخشی مانند اجرا نویسی متوجه شدیم پژوهشگری در این زمینه کار کرده اما با وجود تلاش‌های بسیار موفق به چاپ آن نشدیم و تیم سالنامه دوباره اقدام به جمع‌آوری تمام اجرای نمایش‌های بعد انقلاب کرد. اطلاعات حجم بسیاری داشت و قابل انتشار در سالنامه نبود و بنابراین بر آن شدیم تا آنها را در سایت ایران تئاتر منتشر کنیم.

این پژوهشگر تئاتر با اشاره به تجمیع اسامی تمامی صنوف خانه تئاتر در این سالنامه بیان کرد: اسامی تمام اعضای 14 صنف خانه تئاتر به صورت تفکیک شده همراه با تاریخ تولد آنها در این مجموعه چاپ شده است. البته آدرس ایمیل افراد علاقمند هم ذکر شده است. نکته جالب آنست که این اطلاعات در خانه تئاتر موجود نبود. عجیب است، چگونه یک مجموعه مشخصات اولیه اعضایش را ندارند! به همین دلیل گردآوری آنها برای بعضی از صنف‌ها بین سه تا چهار ماه زمان برد. خوشبختانه اکنون مشخصات حدود بیش از دو هزار هنرمند عضو خانه تئاتر موجود است که خبرنگاران، اهالی مطبوعات و پژوهشگران می‌توانند به آن مراجعه کنند. معتقدم به این طریق توانستیم سهم تیتر بیشتری برای مطبوعات ایجاد کنیم. در این مسیر ایرج راد مدیر خانه تئاتر، محمد بهرامی مدیر روابط عمومی و آقای نوید نماینده هیئت مدیره همراه ما بودند.

عبدالعلی‌زاده در رابطه کاهش درصد خطای تاریخ‌های سالنامه اظهار کرد: تمام تاریخ تولدها با افراد چک شده‌اند در واقع با تمامی آنها تماس گرفته‌ایم و تاریخ‌ها را چک کرده‌ایم. برخی از دوستان علاقمندند تاریخی که در خانواده عنوان شده و با تاریخ شناسنامه آنها متفاوت است اعلام شود، بنابراین سعی کردیم آنها را با یادداشتی که به ما می‌دادند اصلاح کنیم. البته درصد خطا امسال زیاد است زیرا صنف‌ها این تاریخ‌ها را اعلام کرده‌اند. این خطاها قابل اصلاح است. ایمیل ثابتی داریم که هنرمندان می‌توانند اصلاحیه‌هایشان را به آنجا ارسال کنند.

او عنوان کرد: اعضا کانون ملی منتقدان و انجمن منتقدان خانه تئاتر هم در این سالنامه معرفی شده‌اند. همچنین 100 گروه ثبت شده استان‌های کشور نیز در این مجموعه وجود دارند. گروه‌هایی که مجوزهای آنها تا دی‌ماه صادر شده بود. گروه‌ها تا زمان انتشار به 400 رسیدند، اما دیگر امکان تولید محتوا برای آنها وجود نداشت چراکه می‌تواند یک کتاب باشد. از دیگر بخش‌های سالنامه می‌توان به ذکر اطلاعات کلیه تماشاخانه‌های خصوصی و سالن‌های نمایش کشور اشاره کرد. مشخصات سالن‌های نمایش به‌روز رسانی شده است و اطلاعاتی چون مساحت، تعداد صندلی، مالکیت نهادی، شماره تماس و... هم در آن ذکر شده است. به امید اینکه افراد بتوانند مانند گذشته برای تورهای تئاتری، برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های لازم از آن بهره ببرند. آموزشگاه‌های تخصصی تئاتر سراسر کشور و آمروزشگاه‌هایی که در زمینه بازیگری فعال هستند هم بخش دیگری از ضمائم این سالنامه به شمار می‌روند.

این کارگردان تئاتر با اشاره به سایر بخش‌های این سالنامه خاطرنشان کرد: کلیه محصولات منتشر شده توسط انتشارات نمایش در تمام دوران فعالیت‌اش در این مجموعه وجود دارد. این محصولات شامل کتاب، فصلنامه و ماهنامه‌های این نشر است. بخش معرفی جشنواره‌های خارجی نیز سه برابر شده است و به راحتی در اختیار هنرمندان قرار خواهد گرفت.

عبدالعلی‌زاده در توضیح طرح جلد در نظر گرفته شده برای این سالنامه گفت: عکس جلد سالنامه سر در تالار سنگلج است که توسط زنده‌یاد سیما کوبان طراحی شده است.

او افزود: اولویت ما در این سالنامه هنرمندان ایرانی هستند. شاید تنها روزهایی که تولد هنرمند ایرانی را نداشتیم از اسامی و عکس‌های هنرمندان خارجی استفاده کردیم. اسامی داخل صفحه افزوده شده‌اند این افراد شامل هنرمندان هستند که درجه یک هنری را دریافت کرده‌اند و 70 هنرمند نخبه که شرایط ارزیابی ذکر شدن در سالنامه را داشتند.

عبدالعلی‌زاده در پایان سخنان خود تاکید کرد: امیدوارم این کار مانند گذشته برکات زیادی برای تئاتر داشته باشد، زیرا هیچ توجیه اقتصادی برای گروه نداشته و آنها بسیار بیشتر از تعهدهایشان عمل کرده‌اند. سالنامه‌ای که تبدیل به کتاب شده است در 400 صفحه منتشر شده است. هنرمندانی هم که امکان دسترسی به سالنامه را ندارند می‌توانند از طریق درگاهی که در سایت ایران تئاتر قرار می‌گیرد از آن استفاه کنند. در این میان لازم می‌دانم از همراهی و حمایت‌های مهدی شفیعی مدیر کل هنرهای نمایشی، ارمغان بهداروند رئیس انجمن هنرهای نمایشی و جلال تجنگی سپاسگذاری کنم.