سرویس تئاتر هنرآنلاین: معمولأ وقتی هنرمند یک موضوع تاریخی یا مذهبی را برمی گزیند باید دلیل اساسی و بنیادینی برای این انتخاب داشته باشد ؛ او این الزام را دارد که با نگره تازه و بدیعی به موضوع بنگرد ، حتا اگر تا حدی موضوعیت قبلی این مقوله ها به چالش درآید و تا اندازه ای متناقض از کار درآید ؛ اگرهنرمند این توانمندی، اختیار وحتا شهامت را در خود نبیند، درآن صورت باید از روی آوردن به چنین موضوعاتی که دیگران درسریال ها ومخصوصأ در کتاب های تاریخی و مذهبی با جامعیت و تعمق بیشتری به آن پرداخته اند، پرهیز نماید ؛ علت ثانویه ای که برای این وضعیت می توان قائل شد آن است که اواساسأ موضوعی بدیهی ودانسته و شناخته شده را فقط یادآوری می کند ، در حالی که وظیفه هنر " یادآوری" نیست ، بلکه نشان دادن تناقضات و مخصوصأ رویکرد های جدید به موضوع است که باید برای نمایش" ترور" به نویسندگی و کارگردانی " حمیدرضا نعیمی " الزامی تر می شد ، زیرا او ظاهرأ خواسته است با نگاهی امروزی به موضوع بپردازد .
نمایش ازلحاظ دیالوگ نویسی در جاهائی و تا حدی قابل تأمل است : " اون هائی که بردل ها حکومت می کنند، کجان ؟ "، " بی کسی اگر مرا نکشد قوی ترمی کند"، " اینجا کوفه است . مردم یا شمشیر می زنند یا شمشیرمی خورند "، " تا وقتی یک نفربرای همه تصمیم می گیره، وضع همینه " ، " این شهرکجای جهان قرار گرفته ، چرا یک مرد این قدر باید بین مردم خودش تنها باشد ؟ " ، " و ... ضمنأ از نظرشخصیت پردازی" ابن ملجم" به عنوان فردی نسبتأ معصوم وسرگردان که آلت دست و ذهن دیگران قرارمی گیرد ونهایتأ با کشتن "علی ابن ابیطالب" درحقیقت جان وجسم خودش ترور می شود - قابل تأمل است ، اما این موضوع ترور شدن خود او به سبب عدم توانائی و یا عدم خواست و میل " حمید رضا نعیمی" برای نشان دادن کشته شدن "علی ابن ابیطالب" اساسأ کمرنگ و بی اثر می شود؛ او حتا برای اثبات ترورشدن " ابن ملجم " توسط دیگران، الزامأ باید این حادثه را نشان می دادو بعد با همان اختیارمندی هائی که برای هنرمند و نویسنده وجودداشته ودارد، به گونه ای بدیع وهنرمندانه درقالب یک فرصت وصحنه ای معین امکان درک همین ترورشدن" ابن ملجم" را در قالب یک " فلش فوروارد" ذهنی برای خود او فراهم می کرد ونشان می داد؛ بنابراین" نعیمی" امتیاز مثبتی را که قبلأ بابت موضوع ترورشدن خود " ابن ملجم " می گیرد ، با این سهل انگاری عمدی از دست می دهد .
کار نویسندگی وهنراساسأ نشان دادن همه جنبه های قیاسی و استقرائی موضوع و شخصیت ها و حوادث است واگرهنرمند مهم ترین حادثه نمایشنامه یا نمایش را - که دراین جا کشته شدن علی ابن ابیطالب به دست ابن ملجم است - نشان ندهد، به راه بیهوده ای رفته است ؛ دراین نمایش عملأ نمی توان" ابن ملجم" را برای ارتکاب قتلی که دراجرا نشان داده نشده ، متهم کرد؛ این تناقض حتا کشته شدن خود اورا هم بی دلیل و غیر موجه جلوه داده است .
نمایش" ترورازلحاظ موضوع ومحتواحرف تازه ای نمی زند .استنباط شخصی وظاهرأ ابتکاری " نعیمی" هم راه به جائی نمی برد و کلأ متناقض از کار درآمده است ؛ با همه این ها نمایش دربخش اجرا تا حدی از نظر طراحی صحنه و بیشتر به لحاظ طراحی لباس و مخصوصأ از نظر بازیگری حائز اهمیت است ؛ همه بازیگران از جمله بازیگر نقش " ابن ملجم " خیلی خوب بازی می کنند .
در جاهائی مثل استفاده ناگهانی ازنور قرمزوحرکت دادن چنین نوری همانند یک اعلام خطروبه کاربردن صدا ها ولهجه های گوناگون، نمایش دچارضعف و دوگانگی است؛ ضمنأ صحنه های هجوآمیز وکمیکی که در بطن نمایش اصلی جای داده شده تا تماشاگران بخندند ، ترفند هائی سنخیت زدا و بی ربط هستند که ریتم ، لحن وفضای جدی ماجرا را به حیطه مضحکه وهجویه کشانده اند . اما نور درصحنه های دیگر کاربری ابتکاری تری دارد، مثلأ صحنه ای که سایه" تبانی کنندگان" به کمک نور بردیوارجانبی داخل سالن می افتد و آن ها را شبح گونه می نمایاند، نمایشی ودراماتیک ، و حتا استعاری و تأویل زاست.طراحی لباس سنجیده تر انجام گرفته ، مخصوصأ در صحنه هائی که تعدادی از بازیگران به صورت گروهی با شنل گونه های قرمزی بر دوش ظاهرمی شوند، و نیزلباس نظامی تبانی کنندگان بنوبه خود تأویل دار و تأکید آمیز از کار درآمده اند .موسیقی چندان کمکی به اجرا نکرده و تناسبی با موضوع و اجرا ندارد . صحنه های کمیک و هجو آمیزبخش میانی نمایش که تا حدی مضحکه نمائی هم به نظرمی رسد، نمایش را که دراصل " تراژدی مذهبی" به شمار می رود ، به " کمدی تراژدی مذهبی " تبدیل کرده است . طراحی صحنه و سازه ای که به عنوان دکور به کار گرفته شده ، به طورانتزاعی روند امروزی شدن اجرا را به طور نسبی نمایشی کرده و حتا کا ر را برای کارگردان آسان نموده است .
نمایش " ترور " به نویسندگی و کارگردانی " حمید رضا نعیمی " که هم اکنون در سالن اصلی تئاتر شهر اجرا می شود ، در حوزه متن داده های تازه ای برای تماشاگر ندارد ؛ در بخش اجرا هم با توجه به برخی نارسائی های ساختاری که به آن ها اشاره شد، صرفأ در بخش های محدودی و مخصوصأ از لحاظ بازیگری بازیگران قابل اعتناست . باید یادآورشد ، که عنوان" ترور" برای نمایش، عملأ به ترور استعاری بخش های ابتکاری موضوع و اجرا منجر شده است .
حسن پارسایی