سرویس تئاتر هنرآنلاین: معمولآ اگر نمایشنامهای دارای ساختار باشد، اجرای آن از چارچوب زمانی و اجرائی مورد انتظار فراتر نمیرود و حتی چنانچه طولانی هم باشد، الزامأ از طریق به اثبات رساندن انسجام و بدیع بودن حوادث و موقعیتها، عملا و لحظه به لحظه به شکلی کارکردی و خود به خودی، حوصله و ظرفیت ذهنی و حسی تماشاگر را با خود همراه و هماهنگ میکند، اما اگر متن به تکرار موضوع و "خُرده موضوعات" و موقعیتهای مشابه بپردازد، در آن صورت اجرای نمایش (ولو آن که کمدی هم باشد) باز مخاطب را دلزده میکند. نمایش "بوقلمون" به نویسندگی و کارگردانی خیرالله تقیانی تا دوسوم اجرا به طور نسبی و تا حدودی خوب پیش میرود و در آن هردو مقوله نویسندگی و کارگردانی تقریبأ و با تفاوتی نسبی به موازات هم ادامه پیدا میکنند؛ نویسنده دادههای موضوعی، کمیک، موزیکال و سرگرمکنندهای ارائه میدهد که باب طبع تماشاگران عمومی نمایشهای ایرانی است. این بخشها با بهرهگیری از ترانههای سنتی کوچه و بازار که در آنها اشعار هجائی با موسیقی همراه شده، به گونهای بسیار موزون و ریتمیک پیش میرود و عملا از همین طریق برای موضوع و حتی ژانر نمایش فضاسازی میشود و مخاطب درمییابد که با یکی از "کمدیهای ایرانی" روبه روست. نمایش دکور ندارد و به شکلی ابتکاری در محدوده یک خطکشی برکف صحنه اجرا میشود. هنگام اجرا بازیگران بعد از ایفای قسمتی از نقششان، روی نیمکت کناری برای اجرای بخش بعدی بازیشان در انتظار مینشینند و در نتیجه، همانند تماشاگران ناظر بر بازی بازیگران دیگر میشوند.
در نمایش "بوقلمون" از شعر، ترانه، تناقضگوئی، لحنهای خاص، حرکات موزون و غیر موزون، اغراق درکلام و حرکات، تکرار برخی جملات، تغییر صدا، زننمائی مرد، مردنمائی زن، رجز خوانی، حرکات و گفتارهای زورخانهای، نقالی زنانه، شبه روضهخوانی، پامنبری و محرکهگیری، قصهگوئی و... استفاده شده و زمان و دوران ماجرا هم تلویحأ به دوره قاجار و یا اوائل پهلوی احتمال داده شده است.
در کل، کارگردانی نمایش بر نویسندگی متن ارجحیت پیدا کرده و نمایش تا دوسوم اجرایش به طور نسبی تماشاگران را میخنداند یا لبخندی برلبانشان مینشاند و دریک سوم پایانی به علت کش دادن موضوع از قبل و اصرار و تأکید نویسنده بریک موضوع تکراری، مخاطب نهایتأ خسته میشود؛ با همه اینها بازی بازیگران گیرا و پذیرفتنی جلوه میکند و البته در کل سیروس همتی، سامان دارابی و مه لقا باقری به تناسب تأکیدی که روی نقششان شده، بازی جذابتری ارائه میدهند.
کاربری نورمعمولی و متناسب با صحنهها و استفاده از موسیقی زنده به سهم خودش برجذابیت اجرا افزوده است، اما نمایش از لحاظ متن ضعف ساختاری دارد؛ به رغم طولانی بودنش فاقد کنشهای دراماتیکی مؤثر و تأثیرگذارست و نقطه اوج آن هم به همان پایان کوتاه و گذرای نمایش انتقال یافته که آن هم ازقبل تا حدی قابل پیش بینی است.
خیرالله تقیانی در بخش اجرا، به علت میزانسنهای نسبتأ خوبی که به کار برده و نیز به دلیل بازی خوب بازیگرانش توانسته تا حدی ذهن تماشاگران معمولی تئاتر را از ضعفهای متنی که برآیند ذهن خودش است، دور کند.
در کمدیهای ایرانی معمولأ قسمتهای میانی و پایانی گیراتر و جذابترند، اما این اجرا در بخشهای پایانی تا اندازهای کسلکننده است: یعنی در همان جائی که ظاهرأ مقدمات گرهگشائی داستانی از حادثه و ماجرای "معرکه مانند" نمایش فراهم میشود؛ علت آن هم برمیگردد به این که ذهنیتها و دادهها قبلأ به طور نسبتأ مساوی بین پرسوناژها، وقایع و موقعیتها تقسیم شده و همین مانع از برجسته شدن یکی از این عناصرشده و تراکم "خُرده موضوعها" و تکرارشدن آنها عملأ به اجرا آسیبزده است.
کمدی "بوقلمون" به نویسندگی وکارگردانی خیرالله تقیانی که هم اکنون در سالن چهارسو تئاترشهر اجرا میشود، از نظر بازیگری بازیگران و تلاش کارگردان در میزانسندهیهای نسبتأ مناسب، به یک بار دیدن میارزد و درکل به طورنسبی سرگرم کننده، شادی آور و مفرح است؛ ضمن آن که مضمونی اجتماعی سیاسی ( ولو تکراری ) هم دارد که نهایتأ ژانر نمایش را به یک " کمدی درام موزیکال" تبدیل کرده است.