سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایشگاه بینالمللی مطبوعات و خبرگزاریها برای اهالی رسانه بزرگترین گردهمایی به شمار میرود. محلی که میتوان با مراجعه به آن با رسانههای رسمی و فعال کشور در حوزههای مختلف آشنا شد. میتوان گفت نمایشگاه مطبوعات هنگامه شایستهای است تا مدیران، سردبیران، دبیران و خبرنگاران بخشهای مختلف رسانهها دیدار و گفتوگو کنند و از تجربهها و دانش یکدیگر بهره ببرند و از آن در مسیر اعتلای کارکرد رسانهها استفاده کنند و بتوانند در مسیر آگاهی بخشی به آحاد مردم به خوبی گام بردارند.
بیست و یکمین نمایشگاه بینالمللی مطبوعات و خبرگزاریها این روزها در مصلای امام خمینی(ره) تهران با شعار "نقد منصفانه، پاسخ مسوولانه" در حال برگزاری است و روزنامههای رسمی، خبرگزاریها، مجلات تخصصی، رسانههای منطقهای و محلی، نشریههای وزارتخانهها، نشریات دانشجویی، کسب و کار مرتبط با حوزه رسانه، روابط عمومی دستگاهها و ادارههای کل ارشاد استانهای کشور در نمایشگاه حضور دارند.
در این میان با گشت و گذاری کوتاه در این نمایشگاه، تنها میتوان شاهد حضور دو مجله تخصصی هنر نمایش بود، هنری که مادر هنرها نامیده میشود و بخشی از سهم گسترده هنر ایران را به خود اختصاص میدهد. به طور کلی سهم مجلههای تخصصی بسیار محدود است و این مسئله نشان از نیاز به آسیبشناسی و شناخت مسائلی دارد که بر سر انتشار این مجلات و رسانههای تخصصی وجود دارد. بیشک انتشار، تحلیل، نقد و بررسی هنر تئاتر و موضوعات خاصی که در حیطههای مختلف این هنر وجود دارد میتواند راهگشا باشد و در رشد و توسعه کمی و کیفی این هنر تاثیرگذار باشد. به این بهانه گفتوگوهایی با سردبیران مجله "نمایش" و پایگاه اطلاع رسانی "صحنه" داشتهایم.
روی میدان مین ایستادهام!
مجله نمایش نشریه تخصصی تئاتر است که صاحب امتیاز آن انجمن هنرهای نمایشی ایران است و به عنوان ماهنامه با نگاهی ویژه به یک موضوع در حوزه تئاتر، به نشر گفت و گو، نقد، ارائه اخبار داخلی و خارجی، مقاله، مباحث نظری و ... میپردازد.
قادری این مجله را تنها نشریه تخصصی تئاتر دانسته و میگوید: تنها مجله تخصصی تئاتر، مجله "نمایش" است. پیش از این دو مجله تخصصی "صحنه" و "نمایش" را داشتیم. در دوران مدیریت آقای بنیانیان در حوزه هنری، تشخیص به تعطیل شدن مجله "صحنه" گرفته شد. بعد از مدتی این مجله به صورت مجله داخلی و فصلنامه "صحنه" منتشر شد. فصلنامهای که تلاش میکند علمی پژوهشی باشد. مجلات و روزنامههای دیگر دو هنر سینما و تئاتر را پوشش میدهند. بنابراین تنها مجله تخصصی تئاتر "نمایش" محسوب میشود.
با اشاره به دلایل محدود بودن مجلات تخصصی تئاتر توضیح داد: با چنینی مسئلهای در موسیقی، تجسمی یا سینما کمتر روبهرو هستیم. از زمانی که نگاه ما اقتصادی شده، در برابر کالای فرهنگی انتظار سودآوری داریم. باید آنچه هزینه میکنیم به ما باز گردد. بنابراین مجلات تخصصی با معضل روبهرو شدند. یارانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیشتر شامل حال روزنامهها میشود تا مجلات تخصصی. اساسا هنر در ایران چرخ پنجم است و تنها وقتی در مورد آن حرف زده میشود که به آن نیاز باشد. هیچ کجای دنیا را نمیشناسم که در آن مجله تئاتر یا تئاتر وضعیت اقتصادی خاصی داشته باشند و پول درآورند. برای کالای فرهنگی در تمام جهان خرج میشود، این مانند آنست که توقع داشته باشیم، آنچه یک فیلسوف یا فقیه ارائه میدهد، باید سودآور باشد. برای فرهنگ هر جامعهای هزینه میشود و بهره مالی آن در جای دیگری بدست میآید. چیزی که متاسفانه در جامعه ما وجود ندارد و همه بر این باورند که مجله تخصصی مخاطب نخواهد داشت. این در حالیست که در ایران با توجه به تعداد دانشجویان و گروههای تئاتری اگر پنج مجله تخصصی هم داشته باشیم مخاطب خاص خود را خواهد داشت. این روند سبب ایجاد رقابت و بالا رفتن کیفیت میشود. اما چنین اتفاقی رخ نمیدهد، زیرا سرانه مطالعه ما بسیار پائین است و باور نداریم که مردم کتاب و مجله میخوانند. این نگاه باعث شده مجلات تخصصی، بهخصوص در زمینه تئاتر محدود باشد.
سردبیر مجله "نمایش" در پاسخ به اینکه آیا وابسته بودن رسانهها به سازمانهای خاص مانع از نگاه نقدگرایانه آنها نمیشود عنوان میکند: هر رسانهای چه برای حکومت باشد چه فرد، ایدئولوژی خاص خود را دارد و بر بنیان آن پیش میرود. اگر از نگاه نقدگرایانه به آن بپردازیم شخصی که سرمایهگذاری میکند، اهدافی دارد. این تفاوت به اینکه تهیهکننده آن دولت باشد یا فرد دیگری برنمیگردد. از سوی دیگر تئاتر در تمام دولتها کمک میکند. به شکل کلی، اینکه رسانهها دولتیاند و این مسئله باعث نرفتن مخاطبان به سمت آنها میشود، به نظرم وجود ندارد. یک رسانه در ایران به من نشان بدهید که جهتگیری فکری مشخصی نداشته باشد و از جای خاصی ساپورت مالی نشود و منتقد نداشته باشد؟ اساسا ما با دیالوگ آشنایی نداریم. هر رسانه طیف خودش را نشان میدهد و این خصلت رسانههای ایرانی است.
بدترین نقدها را نسبت به دولت و اداره کل هنرهای نمایشی نوشتهایم و هیچ برخوردی با ما نداشتند
قادری در رابطه با مجله "نمایش" و اینکه با گذشت سالها هنوز هم میتواند برای مخاطبان خود جذاب باشد میگوید: هیچ بقالی نمیگوید ماست من ترش است! من سردبیر هستم و این را نمیگویم. کار کردن در مجله "نمایش" بسیار دشوار است. روی میدان مین ایستادهام! مشکل من نه با دولت است نه با حکومت، با تئاتریهاست. ما اگر در مجله "نمایش" بگویم بالای چشمتان ابرو است، طومار جمع میکنند و لشگرکشی میکنند. کلی فدایی دارند که با تلفن تهدید میکنند و ما را متهم، که باید نابود شوید. در این مدت هرگاه خود تئاتر را نقد کردیم، همه قهر میکنند. همه مدعیاند مجله "نمایش" را نمیخوانند، اما نمیدانم مجلهای را که نمیخوانند چگونه برایش طومار جمع میکنند. از سوی وقتی مصاحبه و نقد میکنیم، میگویند، دروغ میگوییم، زمانی که برای حرفهایمان سند چاپ میکنیم معترض میشوند و میگویند، ما میتوانیم از شما شکایت کنیم، اما این کار را انجام نمیدهیم. البته این مسئله را با جماعت اصیل تئاتری نداریم. نکوداشت می گذاریم، میگویند چرا، اگر دیر برگزار کنیم، معضل ایجاد میکند. یا اینکه توقع دارند، مجله باید برای تهران باشد، این درحالیست که مجله "نمایش" برای ایران است.
او افزود: علاوه بر آن به عنوان تنها مجله تئاتری، باید تمام ایران را پوشش دهیم. در این مدت، شاید تندترین نقدها را نسبت به دولت و اداره کل هنرهای نمایشی نوشتهایم و هیچ برخوردی با ما نداشتند، اما در مقابل هرگاه دنیای نمایش را نقد کردیم، افرادی که اسطوره بودهاند، جنگی به پا شده است. ناچاریم نسبت به بعضی حرکتها سکوت کنیم، سکوتمان به دلیل است که ماهیت مجله با معضل روبهرو نشود. همان افرادی که میگویند، مجله "نمایش" کارکرد ندارد، چه اشکالی دارد که ما آنها را نقد کنیم. مسئله دیگر آن است که برخی اعتقاد دارند، ما بعضی از هنرمندان را حذف میکنیم! این دروغ محض است. این افراد بیایند و در رسانه شما، روبهروی من بنشینند و سخن بگویند. من بدون آنکه یک واو از حرفهایشان را حذف کنم، گفتههایشان را منتشر میکنم.
این استاد دانشگاه اظهار میکند: میتوانم مجله "نمایش" را کاملا آکادمیک منتشر کنم، اما مجله است و باید عموم مردم را درنظر بگیریم. در بخش نظرسنجی که به شکل مستمر چاپ میشود، میتوان نظرات عموم مخاطبان را مشاهده کرد. انتشار مجلهای که بخشی با دولت و بخشی دیگر آن با جامعه تئاتری سر و کار دارد، سختیهای خاص خود را دارد. همه ما پیامبرانی بدون امت هستیم، معتقدیم شاهکارهایی را روی صحنه میآفرینیم که جهان را متحیر کرده و هیچکس نباید نقد کند. از سوی دیگر مد شده است، عدهای بدونآنکه شناختی از نقد داشته باشند، هر نمایشی را که میبینند، میگویند معجزه است. ما در اوج معجزهگی، هیچ کجای دنیای تئاتر نیستیم. اینها جریانهای تئاتری است که باید به آن بپردازیم، چراکه نباید در این جو شکننده معضلی را ایجاد کرد. به این دلیل کاری که میکنیم آنست که ناکجاآبادی را درنظر بگریم و وقایع را بیان کنیم. ما نمیتوانیم به جامعه پزشکی، معلمها یا قوم خاصی نقد کنیم، زیرا همه اعتصاب و اعتراض میکنند. ما در جامعهای هستیم که اتوپیایی است و مدینه فاضله ای داریم. ما حرف میزنیم، شما هم نظرتان را میگویید، قضاوت با مخاطب است. نه ما معصومیم نه شما. تلاش کردیم این رویه را دنبال کنیم. ما افرادی ضد تئاتر هم داریم، که با کوچکترین بهانهای مسائلی را به وجود میآورند و کل سیستم و یک وزارتخانه را زیر سئوال میبرند. مجله "نمایش" نیمه دولتی است، به این دلیل میگویم که روی میدان مین ایستادهایم. البته ما تمام نقدها را میپذیریم، زیرا با معضل اقتصادی روبهرو هستیم.
محدود بودن رسانههای تخصصی تئاتر، به اقتصاد آن بازمیگردد
حمیدرضا قنبری سردبیر پایگاه اطلاع رسانی مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری "صحنه" نیز به عنوان یکی دیگر از تنها غرفههایی که به صورت اختصاصی در حوزه هنر تئاتر در نمایشگاه مطبوعات حضور دارد در این رابطه اظهار کرد: این مسئله و محدود بودن رسانههای تخصصی تئاتر، به اقتصاد آن بازمیگردد. تئاتر نمیتواند اقتصاد سرپایی داشته باشد. رسانههای فعال در این حوزه همگی وابستهاند، مجله "نمایش" و سایت ایران تئاتر زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامیاند. بنابراین رسانه مستقل تئاتر نداریم. صفحات تئاتری در روزنامهها نیز به ندرت چاپ میشود یا ستونهای کوچکی را به خودشان اختصاص میدهند. معتقدم، زیربنای تمام این مسائل آن اقتصاد است که مانع از رشد آن میشود.
او بیان میکند: نمیتوان از این رسانهها، توقع رسانههای خصوصی را داشت. حوزه هنری در کتاب "صحنه" و پایگاه اطلاع رسانیاش به مطالبی میپردازد که در راستای اهداف اوست. ما نقد تئاتر و منتقد داریم، اما فضا برای نوشتن کم است، آنهم به دلیل کم بودن مخاطب است. مگر تئاتر ما چقدر مخاطب دارد؟ افرادی که با نقد ارتباط برقرار کنند. تئاتر به لحاط اجرا و مخاطب رسانه محدودی است. طبیعتا با فراگیر شدن آن، صفحات بیشتری به آن اختصاص داده خواهد شد. اکنون با گسترش تماشاخانههای خصوصی فعالیتها بیشتر شده است. میتوان به این سمت حرکت کرد، اما نمیتوان رسانهها را در این زمینه مقصر دانست. من تمام این مسائل را ناشی از زیر ساخت اقتصادی میدانم.
انتهای پیام/