سرویس نمایش هنرآنلاین: نمایش "پپرونی برای دیکتاتور" به کارگردانی خسرو احمدی و با دراماتورژی علی احمدی از 14 مرداد در سالن استاد ناظرزاده کرمانی در تماشاخانه ایرانشهر به روی صحنه رفته است. در این نمایش محسن کیایی، پژمان جمشیدی، ژاله صامتی، شیوا ابراهیمی، سینا کرمی و خسرو احمدی به ایفای نقش میپردازند و فریده سپاه منصور به صورت ویدئویی در این نمایش حضور دارد. داستان نمایش از یک مهمانی خانوادگی شروع میشود. همه دور هم جمع شدهاند تا درباره انتخاب نام کودک متولد نشده ونسان و آنا صحبت کنند. در این حین ماجراهایی پیش میآید که چهره دیکتاتورماب شخصیتهای داستان رو میشود. به بهانه اجرای موفق این نمایش، در دفتر هنرآنلاین میزبان خسرو احمدی، علی احمدی، محسن کیایی و شیوا ابراهیمی شدیم و درباره "پپرونی برای دیکتاتور" به گفتگو نشستیم که ماحصل آن را در زیر میخوانید: آقای احمدی به عنوان کارگردان و بازیگر این نمایش بفرمایید چه شد که به سراغ نمایشنامه "پپرونی برای دیکتاتور" رفتید. نکته دوم اینکه بالاخره کارگردانی کار برعهده شماست یا پسرتان علی احمدی؟
خسرواحمدی : من دو سال پیش برای اجرای نمایش "مستاجر" نوشته اوژن یونسکو در سالن ایرانشهر درخواست داشتم. چراکه بسیار علاقمند بودم این متن را به روی صحنه ببرم و سالها منتظر چنین اتفاقی بودم. بعد از مدتی علی آمد و گفت که فیلمی دیده است که بسیار جذاب و خوب بوده و با تحقیقاتی که داشتیم، متوجه شدیم، نمایشنامه آن 4 سالی است که در فرانسه اجرا میشود و بسیار هم پر فروش و پربیننده بوده است. بعد از مدتی این نمایشنامه توسط یکی از دوستان علی ترجمه شد و پذیرفتم که آن را کار کنیم. قرار نبود که من از ابتدا بازی داشته باشم، اما بعد از یک مدتی به این نتیجه رسیدیم که باید نقش "پییر" را بازی کنم. بنابراین از آنجایی که با حضور بر روی صحنه، دیگر نمیتوانستم کارگردانی کنم، از علی خواستم که کارگردانی کار را بپذیرد. در اصل کارگردان کار علی است و کار او هدیهای است از پسر به پدر؛ من بابت این نقش به دلیل اینکه بسیار از من دور بود سختی بسیاری کشیدم و دیگر نمیرسیدم که کارگردانی کار را نیز بپذیرم. محسن کیایی: در واقع علی کار را کارگردانی کرده است، ولی به دلیل اینکه مجوز کار به نام آقای احمدی صادر شده بود و اعتراضاتی که در این زمینه همیشه صورت میگیرد، بنابراین به نوعی مجبور شدیم که کارگردانی کار را به نام آقای خسرو احمدی ثبت کنیم.
در همان اوایل نیز صحبتهایی مبنی براین شد که چرا کارگردانی به نام علی احمدی است...
علی احمدی: بله، درخبرهایی که ابتدای کار منتشر شد، نام من به عنوان کارگردان بود. اما بعد راضیمان کردند که تغییر عنوان دهیم. بسیاری معتقدند که این نمایش شبیه به نمایش "اسم" به کارگردانی لیلی رشیدی است که همزمان با شما به روی صحنه برده شد. کمی درباره این شباهت و تفاوتهای آن توضیح دهید؟
علی احمدی: لیلی رشیدی این نمایش را بر مبنای نمایشنامه "اسم" با ترجمه شهلا حائری به روی صحنه برده است. در واقع ما وقتی فیلم را دیدیم، نمیدانستیم که این نمایش در ایران به نام "اسم" ترجمه شده است. وقتی خواستیم این کار را به روی صحنه ببریم، متوجه شدیم که لیلی رشیدی نیز درحال اجرای این کار است، اما با ترجمه خانم حائری؛ آنچه که ما به روی صحنه بردیم ترجمهای است از دوست خوبم آقای زنگنه که از روی نسخه اصلی فیلم ترجمه شده است. پایه هر دو کار یکی است، با این تفاوت که پپرونی بازنویسی شده و دراماتورژی شده است و شخصیتهایی افزوده و شخصیتهایی پردازش شدند. به طور مثال ما شخصیت پیک رستوران را اضافه کردیم و شخصیت "فرانسوا" را که در نمایشنامه تنها نامی از آن برده میشود، درنمایش پر رنگ کردیم و از خانم سپاه منصور خواستیم که قبول زحمت کنند و ایشان هم پذیرفتند و به صورت ویدئویی در کار حضور دارند. این تفاوتهای عمده نمایش "پپرونی" با نمایش "اسم" است. اما در مجموع زیربنای هر دو نمایش کاملا یکی است. از سوی دیگر کلیت کار نیز متفاوت است. محسن کیایی: من یک جایی یک نقدی خواندم درباره این نمایش و نمایش "اسم"؛ و آن این بود که چرا باید دو نمایش، پشت سر هم در یک سالن اجرا برود. در صورتی که در تمام دنیا، یک تئاتر چندین اجرا دارد و با چند نگاه متفاوت در حال اجراست. به نظر من این یک اتفاق جذاب است که سالهاست در تئاتر ما وجود نداشته و یک مقام مقایسه بوجود آورده است. هر کدام نگاه متفاوتی به نمایشنامه دارند و این جذاب است، چرا که تماشاگر میآید، هر دو کار را با هم میبیند و مقایسه میکند و هرکدام را بیشتر دوست داشت آن را میپسندد. این اتفاق خوبی است که یک نمایشنامه را چند گروه با هم کار کنند، چرا که میتوان خلاقیت چند نفر را با هم همزمان دید و بررسی کرد. این روزها بسیاری براین عقیده هستند که کارهایی که از قدمت بالایی برخوردارند مانند هملت، شاه لیر و... را نباید دیگر کار کرد و باید به سراغ آثار جدید رفت. نظر شما دراین باره چیست؟
شیوا ابراهیمی: این نبایدها به نوعی بر میگردد به همان نگاه دیکتاتوری که ما در نمایش پپرونی از آن صحبت میکنیم. علی احمدی: من فکر میکنم یکی از دلایلی که میتوان به آن اشاره کرد، این است که تماشاگر تئاتر محدود است و تماشاچی از این سالن به سالن دیگر میرود. شخصا میتوانم ادعا کنم که نمایش پپرونی یک سری تماشاچی به تئاتر آورد، که تا بحال نمایش ندیده است و دیدن نمایش جزو علاقمندیهایشان نیست. تفاوت کار ما با کار "اسم" نیز همین است، ما 50 درصد به متن وفادار هستیم، اما نمایش "اسم" کاملا وفادار به متن است. وقتی یک نمایش را مخاطب میرود و میبیند، احساس میکند دیگر دلیلی وجود ندارد که دوباره آن نمایش را در قالبی دیگر با همان سبک و سیاق ببیند، اما با تغییر قطعا میتوان مخاطب را به سالن کشاند. پایه و اساس هر دو نمایش یکی است و ما هم از ابتدا در تبلیغاتمان این را عنوان کردیم، در واقع با تغییراتی که ایجاد کردیم توانستیم افرادی را به سالن ایرانشهر بکشانیم که تاکنون تئاتر ندیدهاند. اما بسیاری از مخاطبان تئاتر همین گروههایی هستند که از سالنی به سالن دیگر میروند و کارها را میبینند و نهایتا نیز در کافهها آثار را نقد میکنند؟ منظور این است که بسیاری از تئاتر بینها، دانشجویان، روشنفکران و قشر خاصی از جامعه مخاطبان اصلی شما هستند.
علی احمدی: بله طبیعی است، ما هم در نقدهایی که به کارمان شده است به این نکات برخوردیم که چرا دو نمایش همزمان از یک نمایشنامه روی صحنه رفتهاند و بسیاری هم گفتند که ما ابتدا نمیخواستیم نمایش را ببینیم، ولی بعد از اینکه بخشی از نمایش را دیدیم جذب آن شدیم و تفاوتها را احساس کردیم. یکسری با این موضوع کنار میآیند و یکسری هم کنار نمیآیند. اما ما مخاطبی که از سالنی به سالن دیگر میرود و مخاطبانی که تئاتربین نیستند را در کنار هم به سالن کشاندیم . ما در مجموع دو روز آخر هفته تنها در یک هفته اجرا، 1200 نفر را به سالن کشاندهایم درحالی که فکر نمیکنم در طی سال چنین اتفاقی در تئاتر رخ دهد. این باعث میشود به تئاترمان کمک کنیم. ما متهم شدیم به این که بازیگرانمان سینمایی یا ورزشی هستند و به این دلیل بوده که توانستیم جذب مخاطب کنیم.
خسرو احمدی: بسیاری از دوستان عنوان میکنند که محسن کیایی سینمایی است، درحالیکه محسن، کارش را از تئاتر آغاز کرده است و جوایز بازیگری تئاتر بسیاری هم در این زمینه کسب کرده است. به نظرم نباید نگران این آدمها بود، چرا که این افراد هیچ اطلاعی از سابقه کاری این شخص و اصولا تئاتر ندارند. ژاله صامتی یکی از بازیگران بزرگ این عرصه است، شیوا ابراهیمی نیز به همین گونه؛ من خیلی وقتها از تئاتر یاد میگیرم و در سینما آن تجربیات را استفاده میکنم. تئاتر یک معاش است و من خودم را بچه تئاتر میدانم و در سال خودم را موظف میکنم که چند تئاتر کار کنم و به روی صحنه ببرم. ما تا لحظهای که کار آماده اجرا شود، همه تلاشمان را کردیم که یک کار خوب به روی صحنه ببریم. بنابراین ما نمیتوانیم در زمینه تئاتر کار نکنیم. ما به دلیل نبود کار خوب آزار هم میبینیم. پس آدمهایی که عنوان میکنند و تقسیمبندی دارند هیچ نگاهی به کارنامه این بازیگران نداشتهاند و از سابقه و کارنامه آنها بی خبر هستند. شاید به این دلیل است که تئاتر رسانه گران قیمتی است و همه اقشار جامعه نمیتوانند از آن بهره ببرند و عمدتا چهره این اشخاص در سینما و تلویزیون بیشتر دیده میشود تا در تئاتر؟
خسرو احمدی: ببینید جالب است که مخاطب عام این حرف را نمیزند و دوستان صمیمی خودمان این گونه تقسیمبندی کردهاند. وقتی شما در بطن تئاتر باشید، نمیتوانید باور کنید که این آدمها، تئاتری را که دو سال پیش من به روی صحنه بردهام فراموش کرده باشند. محسن کیایی: مخاطب عام هیچ فرقی میان مدیوم سینما، تئاتر و تلویزیون قائل نمیشود. آنها میخواهند کار خوب ببینند. منظور من مخاطب تئاتری نیست، چرا که او میداند که چه کاری را میخواهد در کجا ببیند. ما خودمان این مرزبندیها را انجام میدهیم و این دستهبندی اصلا تقسیم خوبی نیست. همین بچههای تئاتری هستند که به سینما و تلویزیون میروند و مشغول کار میشوند. همه این آدمها از تئاتر کار خود را آغاز کردهاند، بزرگترین بازیگران ما نیز از عرصه تئاتر برخاستهاند. چرا وقتی چند نفر میخواهند بیایند تئاتر کار کنند، نمیگذارند؟ من بعد از مدتها برگشتهام به تئاتر و درحال ریکاوری هستم، به این دلیل که بازی در تئاتر باعث میشود من روی بیان و بدنم دوباره کار کنم. تئاتر یک عشق و علاقه است و کمک میکند به اینکه تو بتوانی برای بازی دوباره، خودت را بازسازی کنی. قرار است که 40 شب روی صحنه باشی و تماشاگر را درهیجان نگهداری و این ربطی به احوال تو ندارد، چرا که او اولین شبی است که میآید و بازی تو را نگاه میکند. یکی از دلایلی که در عقب ماندن تئاتر از سینما و تلویزیون وجود دارد، به خاطر همین مرزبندیهاست. ما از نظر فنی و ابزارآلات موقعیت خوبی داریم، مشکل خودمان هستیم. چرا که بلد نیستیم از کاری که انجام میدهیم لذت ببریم. نمیتوانیم پیشرفت همکارانمان را ببینیم و از این پیشرفت لذت ببریم و در کنار هم خوش باشیم. آن چیزی که در این نمایش برای من اهمیت داشته و یکی از تجربیات جذاب من را رقم زده، این است که در کنار دوستان به من خوش گذشت. چرا باید با حب و بغض نسبت به هم حرف بزنیم. این حب و بغضها عمدتا در تمام عرصهها وجود دارد. همین حاشیهها نیز گاهی به بالا رفتن یک کار یا ضربه خوردن یک کار دیگر کمک میکند و حاشیه پررنگتر میشود. چرا حاشیه در هنر ایران تا این اندازه تاثیرگذار است؟
شیوا ابراهیمی: این موضوع من را همیشه یاد کلاسبندی بچههای دبستان میاندازد. من به این موضوع فکر نمیکنم که چرا یک عدهای آمدند و چرا یک عدهای رفتند. مشکل بزرگی که وجود دارد و باعث ایجاد این مسئله میشود، این است که خود سیستم دچار مشکل است. وقتی یک کارگردان بزرگ میآید و میگوید من مجبورم فلان سوپراستار، نه فلان بازیگر، را بیاورم تا کارم فروش کند، این حساسیتها را زیاد میکند. تئاتر متاسفانه فقیر است و در طی این سالها، نه تنها این راه هموار نشده است، بلکه دشوارتر نیز شده است. این چرخه به صورت کلی بیمار است. افراد به قدری درگیر مسائل و مشکلات خود هستند که همه به دنبال مقصر میگردند، اما هیچ کدام اینها به تنهایی مقصر نیستند و این چرخه به درستی صورت نمیگیرد. ما کم بازیگر خوب تئاتری نداریم که بخواهیم برای فروش بیشتر از سوپراستارها استفاده کنیم. من فکر میکنم وقتی حال آدمها بد باشد، مدام به دنبال این هستند که به هم دیگر ضربه بزنند. بسیاری از دوستان اعتراض دارند و به همه چیز با حب و بغض نگاه میکنند. نمونه بارز آن اعتراضاتی است که به ما برای بازی پژمان جمشیدی شد. اما هیچ اعتراضی نسبت به تئاتری که یک بازیگر به دلیل عدم حضور، آن را تعطیل کرده است نشد. این درحالی است که پژمان جمشیدی بعد از پایان دوران ورزشی خود، تئاتر را با پشتکار و جدیت تمام دنبال کرد و کارش را به نحو احسن انجام داد و از همه مهمتر اخلاقمدار است. در نقطه مقابل جمشیدی، بازیگر تئاتری است که از دل تئاتر برخواسته و حالا عده زیادی از تماشاگران، گروه و همکارانش را بیکار کرده است. چرا عنوان"پپرونی برای دیکتاتور" را برای نمایش انتخاب کردید در حالی که نام فیلم چیز دیگری بود؟
علی احمدی: در واقع پپرونی ویار بچه آنا و ونسان است. از سوی دیگر قرار است نام بچه آدولف باشد و آدولف هیتلر بزرگترین دیکتاتور تاریخ است و پپرونی ویار هم آن بچه دیکتاتور است. به همین دلیل نام "پپرونی برای دیکتاتور" را انتخاب کردیم. بسیاری از اتفاقاتی که در طی داستان رخ میدهد نشات گرفته از نوع برخورد اجتماعی امروز ماست که در زندگی روزانه میبینیم. چقدر این موضوعات را در متن این نمایش در نظر گرفتید؟
علی احمدی: بزرگترین دلیلی که باعث شد من این نمایش را انتخاب کنم،همین نوع ارتباط و راحتی بود که با فیلم و کار داشتم. احساس کردم از جنس آدمهایی که در فیلم هستند را بسیار در اطراف خود داریم. این در روند کارمان نیز تاثیر داشت، نه اینکه دقیقا از روی شخصیت خاصی برداشت شده باشد، اما مرتبط با موضوع بود. یکی از محاسن نمایش پپرونی این است که تاریخش به روز است. نمایشنامه آن در سال 2010 نوشته شده و چند سال است که در کشورهای مختلف اجرا میرود. به همین دلیل همه با آن راحت ارتباط برقرار کردیم و در طول تمرین نیز بازیگران با توجه به دیدگاههایی که داشتند به شخصیتها چیزهایی افزودند و حاصل این شد که میبینید. آقای احمدی چه شد که نقش پییر را پذیرفتید؟ قرار بود از ابتدا این نقش را بازی کنید؟
خسرو احمدی: نه واقعا قرار نبود من از ابتدا بازی کنم، اما از یک زمانی به بعد من و علی به این نتیجه رسیدیم که بهتر است خودم نقش پییر را بازی کنم. اما این شخصیت بسیار از من دور بود و خیلی وقتها با بچهها بحث میکردیم و تلاش کردیم این نقش آن طور که باید درآید. من به اندازهای از این شخصیت دور بودم که هر روز دچار مشکل میشدم. چرا که همیشه نقشهای شیرین و دوست داشتنی را بازی کردم و به جرات میتوانم بگویم این اولین بار است که چنین نقشی را بازی میکنم. من همیشه میگویم سختترین کارها را من با علی در حال تجربه هستم و سر این کار مجبور شدم تمام ایدههای علی را برای این نقش پیاده کنم. خوشبختانه فکر میکنم حدود 90درصد به نقش رسیدم و توانستم به درستی آن را ارائه دهم. چقدر خودتان از این اتفاق راضی هستید؟
خسرواحمدی: بسیار، من هر شب کنار یک سری از دوستان هستم که دوستشان دارم و اتفاقات خوبی برایم در حال رخ دادن است، چرا نباید راضی باشم. ما هر شب پیش از اجرا باز هم نکاتی را بهم گوشزد میکنیم و هنوز هم این کنکاش وجود دارد و شاید برای من این کنکاش بیشتر باشد چرا که بسیار از این نقش دور هستم.
خانم ابراهیمی مهمترین بارزه شخصیتی آنا در این نمایش چه بود. آنا نقش تاثیرگذاری در این نمایش دارد و از لحظه ورود او روند داستان تغییر میکند؟
شیوا ابراهیمی: کسی که اتفاق اصلی را در نمایش شروع میکند، شخصیت ونسان است که با جاهطلبی همیشگی خود این داستان را آغاز و همه را وارد تنش میکند. با ورود آنا در واقع این اتفاقات تشدید میشود و به نوعی دیگر، او این تنش را ادامه میدهد و درنهایت نیز تبدیل به یک فاجعه میشود. ونسان همیشه با تمسخر با دیگران رفتار میکند و زمانی که در روند داستان تبدیل به یک دیکتاتور میشود، دیدن این روند برای آنا بسیار سخت و غیرقابل باور است. چرا که چیزهایی را میبیند که تنها در این موقعیتها دیده میشود و در موقعیتهای روزانه دیده نمیشوند. این موقعیتها برای همه ما ممکن است پیش آید. محوریت دیکتاتوری به همه انسانها بر میگردد، از خودمان گرفته تا خانواده، فرزند، همکار، دوست و ... من این روزها خودم به شخصه تمام مدت درباره رفتارم با آدمها و واکنشهایی که با آدمها دارم در حال بررسی هستم که کجا دیکتاتور هستم و کجا نیستم. در زیرساخت این نمایش دقیقا میخواهیم به این موضوع اشاره کنیم که هر کسی یک دیکتاتوری در ناخودآگاه خود دارد و باید به این نکته پی ببرد و فکر میکنم این تاثیر بسیار خوبی است. اینکه فکر کنیم اگر قدرت دست هر کدام از ما بود چگونه با آن رفتار میکردیم. آقای احمدی به عنوان کارگردان چقدر از بداهه استفاده کردید و دست بازیگران باز بود برای این کار؟
علی احمدی: اصولا آدمی نیستم که یکسری میزانسن خطی بکشم و به بازیگر بدهم. یک کلیتی را در نظر دارم و به بازیگران میگویم و درنهایت با همفکری همدیگر پیش میرویم. کلا من در این نمایش 30 درصد نقش دارم و 70 درصد باقی کار، توسط خود دوستان انجام شد. اصولا به کار گروهی اعتقاد دارم چرا که اگر بازیگران کار با تجربهای که دارند، در این نمایش نظری نداشتند کار به این حد از پختگی و خوبی نمیرسید. وقتی این شانس را به عنوان یک کارگردان جوان داری که با یک تعداد بازیگر با تجربه که چندین سال اختلاف سنی با تو دارند، کار میکنی باید آنقدر باهوش باشی که بتوانی از تجربیات آنها نهایت بهره را ببری و اگر این کار را نکنی، قطعا بازنده هستی. اساسا در شخصیت من نیست که دست بازیگران را ببندم و همیشه در کارهایم از بازیگرانی استفاده میکنم که صاحب ایده باشند. محسن کیایی: به نظر من هر چقدر پشت صحنه کار خوب باشد و انرژی خوبی داشته باشند، آن انرژی و حس خوب به روی صحنه نیز منتقل میشود و در نهایت به تماشاگر میرسد. این حال خوب از پشت صحنه است که وارد کار میشود و همه نیز با جان و دل کار میکنند.
آقای کیایی آنچه که در بازی شما در نقش ونسان دیده میشود یک بازی رئال و روان است و باعث میشود مخاطب به راحتی با شخصیت ونسان ارتباط برقرارکند. چقدر این رئال بودن خود خواسته بود؟
محسن کیایی: من با این دستهبندی در بازیهای تئاتری یا سینمایی مخالفم. به نظرم بازیگری فیالنفسه یکی است و فقط باید بدانی که در کدام مدیوم بازی میکنی. این مهمترین عنصری است که بازیگران را از هم تفکیک میکند. بازیگر باهوش باید بداند که چه نوع بازی را برای مدیوم کاریش انتخاب کند و این درستترین کار بازیگریاش است. نمیخواهم بگویم من آدم باهوشی هستم. بلکه میخواهم بگویم بازیگری ذاتا در لحظه یک آن است و باید بدانید برای چه مدیومی بازی میکنید و این مهمترین قانون بازیگری است. من شخصا علاقمند و طرفدار بازیهای روان و رئال هستم. بازیهای پر طمطراق را دوست ندارم، بازیهایی که بازیگر برای آن تمام تلاشش را بکند تا دیده شود را دوست ندارم. حتی در فیلمها و سریالهایی که بازی کردم تلاشم این بود که روان و رئال بازی کنم. آنچه که ما در بازی شما میبینیم تا چه میزان به شما نزدیک است؟
محسن کیایی: نزدیک نیست، مثلا در "عصر یخبندان" نقش سعید کاملا با محسن کیایی متفاوت است. سعید "عصریخبندان" با منوچهر "خط ویژه" نیز بسیار متفاوت است و تلاش میکنم کاراکترهایی که به من پیشنهاد میشود را روان بازی کنم. در این نمایش نیز دائما دنبال منطق هستم نه زیبا بازی کردن. اما درهر حال این بازی از فیلتر شما میگذرد. بازی که در پپرونی از شما میبینیم تا چه میزان نزدیک به آن چیزی است که از محسن کیایی دیدهایم؟
من یک تعریفی از خودم دارم. بازیگری این گونه نیست که یک آدم متفاوت را بازی کنی. من فکر میکنم هر نقشی را که بازی میکنم یک محسن کیایی است در آن موقعیت. در واقع من نقشها را در خودم جستجو میکنم و خودم را درآن موقعیت قرار میدهم و هیچ وقت به دنبال ما به ازای بیرونی عجیب و غریبی نیستم. در سال 87 در یک نمایش از کارگردان خواستم که اجازه دهد من نقش سیاه را بازی کنم و کارگردان مخالفت کرد. وقتی فکر کردم دیدم حرف او درست است و بعضی نقشها را من نمیتوانم بازی کنم، چرا که به فیزیک من نمیخورد. به نظر من بازیگر زمانی باهوش است که بداند چه زمانی، چه نقشی را در کجا بازی کند. فکر میکنم انتخاب من برای بازی در نقش ونسان برای خودم خوب بود. نقش ونسان را دوست داشتم چرا که این نوع کاراکتر را میشناسم. آدمی که در حال شوخی کردن و لوده بازی است را پیدا میکنم اما نمیروم آن آدم را بازی کنم بلکه تلاش میکنم، آن کاراکتر محسن کیایی شود که مدام درحال شوخی و لوده بازی است. چرا که محسن کیایی است که آن نقش را بازی میکند. من اصلا نمیفهمم چرا بعضی از بازیگران میگویند، من همه چیز را کنار گذاشتم تا به آن نقش برسم. مارلون براندو در تمام فیلمهایش یک نگاه خاص دارد که نشان میدهد، تمام نقشها از فیلتر او میگذرد. آل پاچینو و همه بازیگران دیگر نیز این گونهاند. من خودم را با آنها مقایسه نمیکنم اما این را میدانم که در هر حال، هر نقشی برای بازیگر باید از فیلتر او بگذرد. شخصیت ونسان چقدر از این فیلتر عبور کرده است و به آنچه که میخواستید نزدیک شده است؟
همه چیز با هماهنگی کارگردان بود. من خودم را رها کردم و بازی کردم. بدترین ریاکشنها، مسخرهترین و حتی بیمزهترین و احمقانهترین جملاتی که به ذهنم میرسید را میگفتم تا کارگردان خود، از میان آنچه که ارائه دادم غربال کند و بگوید از چه کلماتی برای شخصیت ونسان استفاده کنم و از چه کلماتی استفاده نکنم. بسیاری از مواقع هم من اشتباه کردم و رفتاری داشتهام که مطمئنا اشتباه بوده است و آن وقت کارگردان آن بخش را حذف کرده است. آقای احمدی از ابتدا هم همین گروه از بازیگران را برای نمایش انتخاب کرده بودید؟
علی احمدی: بله ما تنها جابجایی که داشتیم شخصیت آنا بود که ابتدا بهاره کیان افشار بازی میکرد و به دلیل مسائل شخصی و گرفتاریهایی که داشت، انصراف داد و نتوانستیم با وی همکاری داشته باشیم و خانم ابراهیمی به جمع ما پیوستند. خوشبختانه با گزینههایی که در نظر داشتیم در همان ابتدا به توافق رسیدیم و دوستان بلافاصله بعد از خواندن با لطفی که به من داشتند و اعتمادی که کردند پذیرفتند. به نظر میرسد دکور نمایش پپرونی، دکور شلوغی است، اما درخدمت بازیگران. چه شد که تصمیم گرفتید از این دکوراستفاده کنید؟
علی احمدی: وقتی در سالنی مانند ایرانشهر اجرا میکنید، باید یکسری از فاکتورها را رعایت کنید و طبیعتا تماشاگری که به تماشاخانه ایرانشهر میآید با تماشاگری که به کافه تریای تئاتر شهر میآید، متفاوت است. این تماشاگر یکسری انتظارات دارد برای اینکه بیاید و این نمایش را ببیند از جمله دکور، نور، رنگ، موسیقی و چیزهای دیگر. موقعیت خانه، نمایش پپرونی یک خانه فرانسوی است و سعی کردیم دکور و چیدمانمان دقیقا همان خانه فرانسوی باشد. دکور ما تقریبا شلوغ است، اما همانطور که گفتید به صورت کامل این اتفاق نیفتاده و بیشتر وسایل در خدمت بازیگران است و تا جایی که توانستیم از آکسسوار کم کردیم و تنها چیزهایی را گذاشتیم که بازیگران بتوانند استفاده کنند. در فضای حال حاضر تئاتر که نمایشهای مختلفی به روی صحنه برده میشود و همه تلاش میکنند تا کارشان دیده شود، دغدغه اصلی شما برای اینکه پپرونی را به روی صحنه ببرید چه بود؟
علی احمدی: اینکه یک کار خوب به روی صحنه ببرم، یک قدم به جلو بردارم و به خیلیها که امروز در یک موج نامشخصی گیر افتادهاند، بخصوص کارگردانان جوان، بگویم که تئاتر کار کردن، فقط ادا درآوردن نیست. متفاوت کار کردن، دلیلی بر درست کار کردن نیست. متاسفانه این روزها در تئاتر با توجه به اینکه مخاطب محدودی نیز دارد کارهایی که پز روشنفکری دارند، بسیار مد شده است. محسن کیایی: این مشکلی است که گریبان سینمای ما را نیز گرفته است. ما در سینما نیز یک درصد از تماشاگرانمان خاموش هستند و اصلا فیلم نمیببینند. متاسفانه تنها حدود 3 درصد مخاطب داریم که سینما رو هستند. اگر بخواهیم نگاهی اجمالی داشته باشیم، از 80 میلیون جمعیت، اگر 50 میلیون هم بیایند و فیلم ببینند، به یک رقم عجیبی میرسیم که قطعا حال سینما را تغییر خواهد داد. تئاتر نیز به همین شکل است، مخاطب نمیآید و اثری هم نمیبیند. از سوی دیگر به نظر میرسد، تماشاگر برای ما از اهمیت خارج شده است، در حالی که تماشاگر باید برای ما مهم باشد، چرا که ما داریم کار هنری انجام میدهیم و این کار زمانی اهمیت دارد که تماشاگر بیاید و کار را ببیند. اتفاق هنری زمانی میافتد که بیننده و گروه با هم برخورد کنند. یک دستی هرگز هنر به وجود نمیآید. متاسفانه امروز برخی از دوستان برای دل خودشان تئاتر کار میکنند، برای دل خودشان فیلم میسازند و این باعث میشود که این اتفاق رخ دهد و مخاطب علاقهای نداشته باشد تا بیاید و آثار را ببیند. ما وظیفه داریم برای اینکه تماشاگر را به سالن بکشانیم از یک سری المانها استفاده کنیم. آیا میشود برای اینکه صرفا مخاطب را به سالن کشاند از انواع شوخیها و طنزها استفاده کرد؟
محسن کیایی: به نظر من رسالت اول ما این است که ابتدا مخاطب را به سالن بیاوریم و بعد آرام آرام آن خوراک فرهنگی را به او بدهیم. میشود مخاطب را آورد تا اثر را ببیند و حرف تو را نیز بشنود و لذت ببرد. تئاترهای روشنفکرانهای که حرفهای قلمبه سلمبه میزنند معلوم نیست برای چه کسانی ساخته میشوند. علی احمدی: یکسری چارچوبها وجود دارد و ما نمیتوانیم با هر حرکتی مخاطب را به سالن بکشانیم. ما در این کار از یک دستمایه کمدی استفاده کردیم و روند کاریمان این بوده است. اما نمیشود از هر دستمایهای برای کشاندن مخاطب به سالن استفاده کرد. خسرو احمدی: یکسری از نمایشهای خاص هستند که مخاطب خاص دارند و گاهی آنقدر همه چیز سنگین است که تو متوجه نمیشوی منظور نویسنده و کارگردان چه بوده است. ما رسالتمان کمدی است، اما نه هر کمدی؛ بنابراین نمیتوانیم هر چیزی را به خورد مخاطب بدهیم، بلکه باید کاملا در چارچوب آن چه که مشخص شده است کارمان را ارائه کنیم. مخاطب ما بعد از اینکه از سالن بیرون میرود تازه درگیر میشود و به فکر میافتد. بازگو کردن کلمات او را به فکر وا میدارد تا حتما درباره موضوع نمایش فکر کند. در واقع نمایش ما بعد از اینکه تماشاچی از سالن بیرون میرود، تازه شروع میشود.
آقای احمدی شما نسبت به دوستان پیشکسوتتر هستید. فکر میکنید چه تعداد از نمایشهایی که امروز به روی صحنه میروند این ویژگی را دارند و مخاطب میتواند با آن ارتباط خوبی برقرار کند؟
خسرو احمدی: بسیار محدود است و من نمیدانم اشکال کجاست. من بیشتر تماشاچی هستم تا بازیگر، و تئاتر دیدن را بسیار دوست دارم. پیش از این هیچ تئاتری از دستم خارج نمیشد اما امروز منتظر میمانم تئاتری را که دوستانم پیشنهاد میدهند ببینم، در صورتی که در گذشته اینگونه نبود. اگر کاری هم ضعیف بود میگفتم ضعیف است، اما الان دیگر موضوع این نیست. کار از ضعیفی گذشته است و دیگر نمیتوانی بفهمی که چه اتفاقی در تئاتر در حال رخ دادن است. میتوانیم بگوییم کارگردانانی که این کار را انجام میدهند مخاطب خود را نمیشناسند و مطابق با دوره خود پیش نمیروند؟
خسرو احمدی: به نظرم تکرار کردن تجربه فایده ندارد، تجربه را تجربه کردن خطاست. من دوست دارم آدمها بیایند چیزی ببینند، بشنوند و یاد بگیرند، یا حتی ایده من را بفهمند. به طبع یک نمایش باید تماشاچی بیشتری داشته باشد تا آدمهای بیشتری در جریان قرار بگیرند، اما وقتی کاری بازخورد ندارد، نباید آن را دوباره تکرار کرد. من از اینکه کارم مقایسه شود بسیار خوشحالم چرا که احساس میکنم کارم دیده شده است و حالا به مقام مقایسه رسیده است. ما در مقابل این مقایسه تقابل نمیکنیم بلکه راجع به کار بعدی بیشتر فکر میکنیم. چه شد که تصمیم گرفتید خانم سپاه منصور را به صورت ویدئویی در جمع خود داشته باشید؟
علی احمدی: خانم سپاه منصور به ما لطف داشتند. در اتودهایی که زدیم قصد داشتیم شخصیت مادر را پررنگ کنیم، بنابراین با ایشان صحبت کردیم، متن را خواندند و استقبال کردند. قرار شد که به صورت ویدئویی درکنار ما باشند. بازخوردها هم از این اتفاق خوب بود و این شخصیت نیز دیده شد. در واقع خانم سپاه منصور به ما افتخار دادند و از این بابت بسیار خوشحالیم. انتهای پیام/