سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایش "ُترنا" به نویسندگی سامان ناصری و کارگردانی پژمان کاشفی یک نمایش قهوه‌خانه‌ای است که در اجرا عملأ "قهوه خانه‌ای - زورخانه‌ای" از کار درآمده است. در آن از عناصر و المان‌های هر دو مکان استفاده شده است: مرشد در مرکز انتهائی صحنه با تنبک و شعرخوانی، بازی "ُترنا" را در قهوه خانه با به صدا درآوردن تناوبی زنگ فلزی‌اش همراهی می‌نماید. نقش این مرشد را "امیرحسین انصافی" بازی می‌کند. نمایش حول "بازی" مورد نظر پیش می‌رود و بر اساس موضوع آن قرار است از طریق همین بازی ُترنا، دو لوطی و جاهل محل که به خاطر دعوائی قدیمی با هم قهرند، آشتی داده شوند و البته چند عشق کمرنگ و ُپررنگ هم چاشنی موضوع شده که نویسنده برای یکی از این دو عشق حادثه و ماجرائی در نظر گرفته است.

در این نمایش برمضامین ضمنی، پس زمینه‌ای و اخلاقی خاصی مثل لوطی‌گری و جوانمردی و حفظ ناموس مردم زیاد تأکید شده است که همگی با نوع لباس، دستمال ابریشمی، ژست و سخن‌گوئی جاهل مآبانه، لاف‌زنی و جایگاه دهی به همدیگر از طریق کلام و حرکات و نیز توجه به برخی آداب و رفتارهای اجتماعی دوران خاص نمایش (به آن دقیقأ اشاره نشده است) که عمده تأ به دوره‌های گذشته برمی‌گردد، همراه شده است. نویسنده متن، آداب و اخلاق دوره مورد نظر را در جاهائی از یاد می‌برد؛ مثلأ دختران رو نمی‌گیرند و آرایش هم کرده‌اند. ضمنأ به طور متناقض و غیرقابل باوری این دختران دنبال لوطیان راه می‌افتند و با دلبری و حتی اقرار یک سویه و مستقیم به خاطرخواهی از این مردان عشق طلب می‌کنند.

نمایش "ُترنا" به نویسندگی سامان ناصری و کارگردانی پژمان کاشفی آئینی نیست و فقط تا حدی سنتی است. در این نمایش، جاهل بازی و جاهل نمائی در کنار ُترنا بازی اساسأ به نوعی بازی و بازیگری نمایشی تبدیل شده و در بخش‌هائی از اجرا" نقالی" هم به عنوان چاشنی سنتی‌تری به کار گرفته شده است. در کلیت اجرا لات‌ها محور آدمیت، جوانمردی و حافظان ناموس معرفی شده‌اند که تا اندازه‌ای دور از واقعیت است و صرفأ یک ادعا برای مضمون دهی به نمایش محسوب می‌شود. نکته متناقض دیگری هم در نمایش وجود دارد: زنان مثل جاهل‌ها و لوطی‌ها حرف می‌زنند و در مواردی در برابر آن‌ها بسیار دریده و پرخاشگرند. با همه این‌ها، آن بخش‌ها که به گذشت و فداکاری می‌پردازد تا اندازه‌ای بر مخاطب تأثیر می‌گذارد؛ شیوه سخن‌گوئی آدم‌های نمایش هم به اثربخشی و گیرائی این صحنه‌ها کمک کرده است.

بازی بازیگران نمایش " ُترنا "به کارگردانی پژمان کاشفی طبق‌‌ همان کلیشه‌های همیشگی نمایش‌ها، فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی است و از آن فرا‌تر نمی‌رود. طراحی صحنه که در آن شکل و فضای زورخانه و قهوه‌خانه باهم درآمیخته، نمایشی و حساب شده است؛ درصحنه‌هائی که نور موضعی بر روی تنبک مرشد می‌تابد، صحنه تأویل زا هم می‌شود. ضمنأ فضای صحنه به گونه‌ای فضای سالن و محل حضور تماشاگران را کاملأ دربرمی‌گیرد و میزانسن‌هائی که پژمان کاشفی به عنوان کارگردان به حضور خود و بازیگران دیگر داده، عملأ در قسمت وسط یا همان "محور محسوس" صحنه است و همین سبب شده که جلوه آرائی بازیگران گیرا و نمایشی شود و البته ضعفی هم در کارگردانی به چشم می‌خورد: کارگردان که یکی از بازیگران نمایش است، طی اجرا دو بار از نقش خود به در می‌آید و همانجا روی صحنه با دست از دور به اتاق فرمان اشاره می‌کند که "نور" برود یا نرود.

انتهای پیام/