سرویس تئاتر هنرآنلاین: با گذشت دو روز از هفدهمین جشنواره نمایشهای آیینی و سنتی، بخش شبیهخوانی در صدر پرمخاطبترین آثار نمایشهایی است که در این جشنواره به اجرا در آمده است. این بخش که در ساعت 20:30 در محوطه مجموعه تئاتر شهر اجرا میشود تاکنون توانسته گوی سبقت از دیگر اشکال نمایش ایرانی در این جشنواره را ربوده تا همچون دورههای پیش پیشتاز جذب مخاطب باشد.
این شیوه اجرایی که به گزارش مورخان ریشه در عزاداری برای شهادت سیاوش دارد از دیر باز تاکنون به عنوان منسجمترین شیوه نمایشی ایران شناخته شده است و دارای پتانسیل فراوانی برای تبدیل شدن به یک ابر شیوه نمایشی در جهان است. زبانی نشانه محور با قراردادهای سمبولیک در زبان، زمان و مکان متنی و تاکید بر المانها به جای استفاده از عناصر واقعی همچنین استفاده منحصر به فرد از موسیقی که میتواند مشتق از آیینهای کهن هند و آریایی باشد.
این ابر شیوه اجرایی قابلیت انعطافپذیری در زمان و پذیرندگی داستانهای متفاوت در خود و در ادوار مختلف نشان داده است و همواره به عنوان سیاسیترین شیوه اجرایی مورد استفاده نمایشگران قرار گرفته است؛ از پرداختن به قصص زندگی انبیا و اولیا گرفته تا اساطیر و بزرگان معاصر همچون امیرکبیر و ... که رابطه خود را با مخاطب حفظ کرده است و همچنان در صدر جدول استقبال مخاطبین از نمایشها در ایران قرار دارد.
در هفدهمین جشنواره نمایشهای آینی و سنتی با تکیه بر داراییهای این گونه نمایش ایرانی و اجراهای غریب از داستانهای اسطورهای و همچنین مذهبی، سعی در محکم کردن رابطه مخاطب با شبیه خوانی شده است.
شبیه خوانی کین ایرج
این شبیهخوانی که شنبه هفتم شهریور ماه در محل اجرای شبیهخوانیها به اجرا در خواهد آمد به نویسندگی و شبیهگردانی علی عزیزی به مدت 100 دقیقه از گرمسار میزبان مخاطبان خود خواهد بود. علی عزیزی در گفتگو با خبرنگار سرویس تئاتر هنرآنلاین گفت: شیوه اجرایی آیین و هنر شبیه خوانی برای روایت داستانهای ایرانی و انتقال فضا و مفاهیم ذهنی داستانهای ایرانی، تکامل یافته است. در هنر شبیهخوانی قرار دادهای اجرایی ویژهای وجود دارد که با استفاده از آن قراردادها، روایت داستانهای مختلف با مکان، زمان و شخصیتهای متفاوت و متنوع را تسهیل میکند. از سوی دیگر ساختار روایی مجالس شبیه خوانی بر مبنای داستانهای کهن ایرانی شکل گرفته یا به عبارت بهتر داستانهای مذهبی در قالب روایی داستانهای کهن ایرانی ساخته و پرداخته شده است.
این شبیهگردان نمایش تاکید کرد: لازم به ذکر است که برای اجرای داستانهای شاهنامه در قالب شبیه خوانی نیاز است این داستانها دستخوش تغییرشود تا به توان روایتی کامل، موجز و منسجم و با جذابیتهای نمایشی را خلق نمود. از این رو در بخشهایی از داستان فریدون و پسرانش در شاهنامه تغییراتی صورت گرفته و در این مسیر نگاهی نیز به طومارهای نقالی و روایتهای شفاهی نقالان مختلف داشتهام.
وی جشنواره را فضای حضور و بروز تجربیات جدید و خلاقه میداند و در خصوص حضور در پنج دوره پیشین جشنواره گفت: جشنواره روحی تازه به نمایشهای آیینی و سنتی میدمد و انگیزه بسیار خوبی برای هنرمندان پیشرو و خلاق این عرصه است. هرچند در همه جشنوارهها نقاط ضعفی وجود دارد اما من در مجموع فضای جشنواره را مثبت و سازنده ارزیابی میکنم. چه بسا اگر جشنواره نبود مجالسی که من و دوستانم ساختهایم نیز مجال حضور و خلق نمییافتند.
شبیه خوانی سوگ سیاوش
یکشنبه هشتم شهریور ماه بخش شبیهخوانی برنامه خود را با شبیهخوانی "سوگ سیاوش" ادامه خواهد داد. این شبیه خوانی به نویسندگی میرزا عباس علی حمزهای و شبیهگردانی مهدی دریایی به مدت 90 دقیقه از اراک است.
این پژوهشگر نمایش به خبرنگار تئاتر هنرآنلاین گفت: شبیهخوانی سوگ سیاوش به سر بریدن سیاوش توسط گردی ورز میپردازد. این نسخه حدود 130 سال قدمت دارد و درگیری لشکر توران و ایران را در یکی از جنگهایشان روایت میکند. در این نسخه ایرانیان توسط گرسیوز برادر افراسیاب تطمیع شده و صلح میکنند و در ادامه سیاوش را به توران دعوت کرده و با توطئهای دیگر افراسیاب را به کمر بستن به قتل سیاوش مجاب می کند و در نهایت به شهادت سیاوش منتج می شود.
مهدی دریایی سرپرست گروه محبان اهل بیت (ع) در خصوص شیوه اجرایی گفت: بخاطر اینکه می دانم رویکرد جشنواره در نشان دادن آثار نو، ملی و غریب است و توجه فراوانی به اجرای آئین دارد این اثر را انتخاب کردم و در این اجرا من از لباسهای ایرانی استفاده کردهام که برای اولین بار در نوع پوشش شبیه خوانی ایران صورت میگیرد. انتخاب رنگها، بافت و دوخت لباسها بر اساس الگوها و طرحهای ایرانی پیش رفتهایم و امیدواریم در ارتباط با مخاطب از تاثیرگذاری بیشتری برخودار شویم.
به گزارش هنر آنلاین: در این شبیهخوانی؛ ابولفضل برزآبادی، امیرحدادی، سیدعلاالدین میرسعیدی، محمدرضا خسروی، مجتبی تهرانی، عباس تهرانی، عباس فراهانی، ابوالفضل نوروزی، عزیز باقری و مهدی دریایی نقش خوان هستند و رضا گودرزی و سعید برزآبادی موسیقی شبیه خوانی را اجرا می کنند و امیر دریایی جامه داری شبیه خوانی را بعهده دارد.
شبیه خوانی جنگ رفتن حجربن عدی
و اما در شب پایانی اجراهای جشنواره روز دوشنبه نهم شهریور عنایت اله قاسمی شبیه جنگ رفتن حجربن عدی را به مدت 100 دقیقه از تهران اجرا می کند. این پیشکسوت هنر شبیه خوانی در گفتگو با هنرآنلاین گفت: داستان شبیه خوانی ما بخشی از زندگی حجر بن عدی است که به بعد از جنگ نهروان می پردازد. زمانی که خوارج در جنگ از حضرت علی (ع) شکست می خوردند، معاویه مطلع میشود که کوفیان بخاطر خستگی و خساراتی که در آن جنگ دادهاند، یارای لشکرکشی به شام را ندارند. پس معاویه برای نا امن کردن اراضی حکومتی حضرت با صرف هزینه هایی شروع به جنگ افروزی هایی در عراق، حجاز و یمن می کند.
وی در ادامه داستان افزود: وقتی خبر به امام علی (ع) میرسد که در مرزهای تحت فرمان شما این کار شکنیها و قتل وغارتها صورت پذیرفته ایشان که میدانند مردم کوفه بعد از گذراندن جنگ از تک و تا افتاده اند به حاشیه شهر کوفه به نام غربین می رود که انصار در آنجا ساکن هستند و حجربن عدی را با 3 هزار نفر لشکر مامور رسیدگی به این امور میکند.
این شبیه گردان ادامه داد: حجربن عدی به سمت اراضی که مورد تهاجم قرار گرفته می رود، لشکر شام با دیدن سپاه حجر از ترس فرار میکند اما حجربن عدی آنها را تعقیب کرده و بالاخره در یک دشت جنگی بین آنها در می گیرد که شکست سنگینی را به لشکر شام وارد میآورند. شامیان شبانه فرار می کنند و حجر بن عدی با پیروزی به سمت کوفه باز میگردد.
در این شبیه خوانی مظفر قربان نژاد، حجت اله میناوند، حشت روحی و حبیب ماهری موافق خوان و حسین حیدری، عبدالله بدیهی، رضا بیگی و حمید حیدری مخالف خوان هستند. از دیگر عوامل شبیه خوانی می توان به امیر صدیقی نوازنده ترومپت و رضا فراهانی نوازنده طبل اشاره کرد. همچنین آقای رجبی جامه دار این شبیه خوانی را به عهده دارد.
گفتنی است هفدهمین جشنواره نمایش های آیینی و سنتی از 4 تا 10 شهریور ماه 1394 به ریاست علی نصیریان و دبیری داوود فتحعلی بیگی در تهران برگزار می شود.