سرویس تئاتر هنرآنلاین: اگر در ایام برگزاری جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی گذرتان به محوطه تئاتر شهر افتاده باشد امکان ندارد سیل جمعیت تماشاگران تعزیه و شبیه‌خوانی در اطراف حوض بزرگ این محوطه نظرتان را به خودش جلب نکرده باشد. اجرای مجالس شبیه‌خوانی با شکل و شیوه اصیل خود یکی از پرمخاطب‌ترین بخش‌های این جشنواره بوده است، گونه‌ای از نمایش ایرانی که به اندازه ایران و تمام ساکنینش وسعت یافته و ریشه در فرهنگ ملی و ایران باستان دارد و کمتر کسی را می‌توان یافت که لااقل برای یکبار هم که شده مخاطب یکی از مجالس آن نبوده باشد.

بخش مجالس شبیه‌خوانی هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی نیز مثل دوره‌های پیش، همه‌روزه و در طول ایام برگزاری جشنواره در محوطه تئاتر شهر و بر روی حوض ضلع شمالی پارک دانشجو و در مقابل مجموعه تئاتر شهر، ساعت 20:30 اجرا می‌شود. از آنجا که جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی تنها محل اجرای این گونه‌ نمایش ایرانی در تمام ابعاد و موضوعاتش است برای مخاطبان خود امکان تماشای مجالس غریب و کمتر اجرا شده را تدارک دیده است.

شبیه‌خوانی "جنگ سلاسل"

روز چهارشنبه 4 شهریور به عنوان اولین روز این جشنواره، سکوی نمایش میزبان اجرای شبیه‌خوانی "جنگ سلاسل" به مدت 90 دقیقه از تهران و به نویسندگی و شبیه‌گردانی احمد عزیزی خواهد بود. این شبیه‌خوانی به یک برهه از زندگی سلاسل یکی از بت‌پرستان معروف زمان حضرت محمد (ص) و جنگ میان او و سپاه حضرت می‌پردازد و بازنمایی از دلاوری‌ها و شجاعت حضرت علی (ع) است.

احمد عزیزی نویسنده و شبیه گردان این نمایش در گفت‌وگو با خبرنگار تئاتر هنر آنلاین گفت: "شبیه‌خوانی جنگ سلاسل" را بر اساس یک نسخه قدیمی با همین عنوان بازنویسی کرده‌ام. نسخه را از یکی از همکارانم که نسخه‌های غریب زیادی دارد گرفتم و به دلیل اشکالات تحریری و وزنی در بعضی از ابیات این نسخه مجبور به بازنویسی و تنظیم آن برای اجرا شدم.



سرپرست گروه شبیه‌خوانی حضرت سیدالشهدا در خصوص پیشینه نسخه افزود: نسخه‌ای که به دست ما رسید به صورت دست‌نویس و از روی نسخه اصلی رونویسی شده بود و هیچ نام و نشانی از نویسنده و تاریخ آن وجود نداشت.

این عضو هیئت‌مدیره انجمن تعزیه ایران که معتقد است باید این نمایش‌ها به شکل اصیل خود اجرا شود، گفت: باید به اصول و اصالت تعزیه پایبند بود و آوردن اشعار بی‌مایه و مبتذل توسط بعضی از شبیه‌خوان‌ها برای جلب مخاطب نه تنها نتیجه عکس خواهد داشت، بلکه از وجاهت این هنر مذهبی نیز خواهد کاست.

به گزارش هنر آنلاین در این شبیه‌خوانی احمد عزیزی، قاسم تسبیحی، حسین حیدری، مهدی آقایی، حسن حقیقی، مسعود عزیزی و محمد محرابی نقش خوانی می‌کنند و گروه موسیقی این شبیه‌خوانی را علی صدیقیان، محسن باباعلیان، جواد چراغعلی خانی و میلاد عزیزی تشکیل می‌دهند و مصطفی رجبی به عنوان جامه‌دار و رضا فراهانی به عنوان مسئول تدارکات از دیگر عوامل این نمایش هستند.

شبیه‌خوانی "شهادت آرش"

در روز دوم جشنواره پنجشنبه 5 شهریور برنامه نمایش‌ها با اندکی تفاوت نسبت به روز اول از سر گرفته خواهد شد. در این روز سکوی نمایش پذیرای اجرای 2 شبیه‌خوانی "شهادت آرش" از ساری و شبیه‌خوانی "بخت النصر" از کاشمر، خواهد بود.

شبیه‌خوانی "شهادت آرش" به نویسندگی و تعزیه‌گردانی علی عظیمی در نوبت اول روز دوم اجرا می‌شود. علی عظیمی در شهادت آرش به بازنمایی اسطوره آرش کمانگیر می‌پردازد و داستان شبیه‌خوانی‌اش را از کتاب‌های ویس و رامین و اوستا برداشت کرده است. او در این رابطه می‌گوید: من همواره به دنبال اجرای شبیه‌خوانی زندگی قهرمانان ملی ایران بودم و چون نسخه شبیه‌خوانی آن‌ها را پیدا نکردم خودم دست بکار نوشتن این نسخ شدم و شهادت آرش هم از همین دست نسخه‌هاست.

علی عظیمی داستان شبیه‌خوانی شهادت آرش را مرتبط با قسمتی از تاریخ ایران عنوان می‌کند که ایران و توران در جنگ هستند و ادامه می‌دهد: در جنگی نابرابر ایرانیان در مازندران توسط سپاه تورانیان محاصره می‌شوند، منوچهر پیشدادی پیشنهاد پرتاب تیر را برای تعین مرز ایران به افراسیاب می‌دهد و افراسیاب برای تحقیر ایرانیان این پیشنهاد را می‌پذیرد، آرش مسئول پرتاب تیر می‌شود و برای پرتاب تیر به بالای دماوند می‌رود. او در قله کوه با رب‌النوع زمین اسپندارمزد ملاقات می‌کند و اسپندارمزد به آرش می‌گوید تیر را باید با تمام وجود پرتاب کند و بعد از آن هم خواهد مرد. آرش هم برای اینکه نتیجه جنگ به نفع ایرانیان تمام شود از ادامه زندگی خودش می‌گذرد و تیر را تا مرز توران پرتاب می‌کند.

در این شبیه‌خوانی علیرضا عظیمی، مصطفی عظیمی، اسماعیل عظیمی، حسین عظیمی، مهدی سالاری، علی حمیدی محسن رستمی، سعید قدیمی و علی آهنگری نقش خوانی می‌کنند و موسیقی شبیه‌خوانی را اصغر کرم زاده و خلیل نیکزاد به عهده دارند.

شبیه‌خوانی "بخت‌النصر"

اما در نوبت دوم همان روز و بلافاصله بعد از پایان یافتن شبیه‌خوانی "شهادت آرش"، محمدرضا رجب‌زاده با شبیه‌خوانی "بخت‌النصر" که از تولد بخت‌النصر پادشاه بابل تا مرگ او را در 60 دقیقه روایت می‌کند، روی سکوی اجرا خواهد رفت.

محمدرضا رجب‌زاده نویسنده و شبیه گردان شبیه‌خوانی "بخت‌النصر" نیز در خصوص انتخاب این داستان به خبرنگار هنر آنلاین گفت: اساس نسخه شبیه‌خوانی بخت‌النصر برگرفته از تاریخ انبیا و قصص قرآنی است. من به دنبال اجرای این داستان بودم و چون نتوانستم نسخه‌ای از آن پیدا کنم شعرهای نسخه را خودم سرودم.

رجب‌زاده افزود: پادشاه بابل با مادر خود هم‌بستر می‌شود که نتیجه آن تولد پسربچه‌ای است که بعد از تولد و برای جلوگیری از بدنامی آن را در بت‌خانه بزرگ بابل، پای بت بزرگ که نصر نام دارد بی‌ هیچ نشانی رها می‌کنند. اما یک سال بعد که مادرش به بت‌خانه می‌رود می‌بیند که بچه همچنان در آنجاست، احساسات مادری‌اش جوشش می‌کند و آن را به خانه بازمی‌گرداند و چون پای بت بزرگ زندگی کرده بود او را بخت‌النصر می‌نامد.

او ادامه داد: او در دوران جوانی به خاطر توان بدنی بالا و هیکل درشتش و با اصرار مادر از سوی پادشاه به مسئولیت زندان می‌رسد. او با قساوت تمام با مردم برخورد می‌کند و مادرش را هم به خاطر اعتراض می‌کشد خوی حیوانی او باعث ترفیع و رسیدن به درجه سرداری لشکر می‌شود و بعد از فتوحات بسیار و بعد از مرگ پادشاه بابل به تخت می‌نشیند و پادشاه بابل می‌شود. در دوران پادشاهی خوابی می‌بیند که حضرت دانیال آن خواب را این‌گونه که تو با دسته شمشیر خودت کشته خواهی شد تعبیر می‌کند. برای همین نگهبانان زیادی را در اطراف قصر می‌گمارد که از قضا به دست همان‌ها و با شمشیر خودش کشته می‌شود.
این شبیه گردان در خصوص اجرا شبیه‌خوانی بخت‌النصر گفت: سعی کرده‌ایم که به قواعد و اصول شبیه‌خوانی پایبند باشیم و از نوآوری‌های بی‌اساس پرهیز کنیم. البته من صحنه خواب او را در شبیه‌خوانی به نمایش گذاشته‌ام که در آن صحنه سعی کردم که از فضاسازی‌های نمایش هم استفاده کنم.

به گزارش هنر آنلاین در این شبیه‌خوانی محمدرضا رجب‌زاده، محمدهاشم رجب‌زاده، یاسر رجب‌زاده، سلمان رجب‌زاده، امیر مسعود رجب‌زاده، مجید رجب‌زاده، هادی اکبری، محمد اکبری، محمود روحانی، حسین روحانی، محمد دولتخواه و هادی پاسبان نقش خوانی می‌کنند و سجاد رجب‌زاده و بهرام رجب‌زاده موسیقی شبیه‌خوانی را به عهده دارند.

شبیه‌خوانی "شهر لوط"

و اما در روز سوم جشنواره بخش شبیه‌خوانی با یک شبیه‌خوانی مضحک پذیرای مخاطبان خود خواهد بود. روز جمعه 6 شهریور شبیه‌خوانی "شهر لوط" به نویسندگی نادعلیزاده و شبیه گردانی مهدی قاسمی از تهران به مدت 60 دقیقه اجرا خواهد شد.

این شبیه‌گردان در گفتگو با خبرنگار تئاتر هنر آنلاین گفت: داستان حول اتفاقات شهر لوط و زندگی حضرت لوط (ع) می‌پردازد که همزمان با حضرت ابراهیم (ع) است. این داستان برگرفته از قصه‌های زندگی پیامبران است و به آن تکه از زندگی مردم می‌پردازد که در عصر و شهر پیامبری لوط (ع) شیطان به زمین می‌آید و مردم را به همجنسگرایی و ابتذال تطمیع می‌کند و اساس آن بر هشدار نسبت به انحرافات غریزی استوار است. که البته به شیوه مضحکه یا شبیه‌خوانی مضحک اجرا می‌شود.

مهدی قاسمی در خصوص قدمت نسخه گفت: نسخه ما توسط نویسنده منتشر شده است و در آن کتاب اشاره‌ای به نسخه اصلی نشده. اما احساس من بر اساس سبک نگارشی آن بر این است که زمینه نسخه به دوره قاجار بازمی‌گردد اما همان‌طور که گفتم در کتاب هیچ اشاره‌ای به منبع خاصی نشده است.

در شبیه‌خوانی "شهر لوط" ابوالفضل کبابیان، علی سعیدی، مهدی صیادی، مهدی قاسمی نقش خوان‌های شبیه‌خوانی هستند و موسیقی اثر به عهده علی صدیقیان است.

انتهای پیام/

اکبر حسنی