سرویس معماری هنرآنلاین: پری صابری کارگردان و نویسنده که چند روزی است 83 سه ساله شده است؛ از سال 1324 در ایران به فعالیت هنری پرداخته و نمایشهای مختلفی به روی صحنه برده است. او که نشان لژیون دونور فرانسه را در سال 2004 به خاطر نمایشهای "شمس پرنده" و اسطوره سیاوش دریافت کرد، یکی از بنیانگذاران تالار مولوی است. با وی درباره فعالیتهایش در ایران گپ کوتاهی زدیم که در ادامه میخوانید.
به عنوان یک زن که از کارگردانی تئاتر شروع کردید با چه مشکلاتی مواجهه شدید؟
وقتی من وارد ایران شدم، با وجود اینکه در یک خانوادهای به دنیا آمدم که دختر و پسر برایشان فرقی نمیکرد و مساوات فکری و حسی داشتند در مورد دختران و پسرانشان، اما وارد یک جامعه مردسالار شدم. ما نمیتوانیم بگوییم ایران جامعه مرد سالار نیست. اگر بتوانید در یک مملکت مردسالار کار کنید، شقالقمر کردید. من دنبال یک کارهایی رفتم که همه میگفتند نکن. نمیتوانی از پساش بر بیایی اما میگفتم من این کار را انجام میدهم، شد شد، نشد هم نشد. از ابتدا نمیگفتم نمی شود. من با قوانین مردسالاری مشکل داشتم اما مشکلی هم با مردان نداشتم. اوائل فکر میکردند خب این یک زنی است و دارد یک کارهایی میکند. وقتی با آنها کار میکردم و میدیدند قدرت اداره کردنشان را دارم، همکارهای خیلی خوبی میشدند. اما در جامعه با مشکلاتی رو به رو میشودم. یادم است وقتی رفته بودم مدارک پسرم را درست کنم و کارهای اداریاش را انجام دهم، یک پسر جوانی به من گفت تو کی هستی؟ گفتم من مادرش هستم. جواب داد برو بگو پدرش بیاید. یعنی مرا به عنوان انسان قبول نداشت. نمیدانست مادر چه نقشی دارد. این واقعیتها وجود دارد و در یک جامعه مردسالار مردها نمیخواهند اختیارات ویژهای را که طی قرون بدست آوردهاند، راحت از دست بدهند. از این حرفا من خیلی آزرده شدم اما جا نمیزنم و کارم را انجام میدهم.
چه سخنی با جوانهایی دارید که میخواهند وارد دنیای تئاتر بشوند؟
من برای خودم این وظیفه را گذاشتم که بروم دنبال ریشههای فرهنگی مملکتم. این برای من سرمایه تمام نشدنی است. سعدی هشت صد سال پیش به دنیا آمده اما حرفاش امروزی است. بزرگان اندیشه ایرانی حرفشان کهنه نمیشود. وقتی راجع به مولانا حرف میزنید، حرف جهانی میزنید. چون افکار جهانی دارند. به خاطر همین من میروم دنبال این بزرگان. اما اینها هم شناخته شده برای عموم مردم نیستند. گاهی کاری میبریم روی صحنه میبینند و میگویند اصلا نمی دانستیم که در این نمایشنامه این چیزها هم هست. نمیخوانند و بسنده میکنند به آن چیزهایی که شنیدهاند. مهم است که خودمان را بشناسیم. کی هستیم و کجا داریم میرویم. این برای من یک وظیفه است اما برای سایرین دستوری ندارم. هر کس باید وظیفه خودش را پیدا کند و به آن عمل کند. ببیند وقتی سال گذشته "باغ دلگشا" که مربوط به زندگی سعدی و افکارش بود را به صحنه بردم، دو سال روی آن کار کردم و خیلی خوشحالم که این کار انجام شد. اگر دو سال فروشنده یک مغازه کوچک باشید بیشتر به شما میدهند تا اینکه کاری کنید که هیچ جا به حساب نمیآید. اما در دل من به حساب میآید زیرا مهمترین کاری که دارم میکنم شناساندن فرهنگ ایران است. هدف من این بود که فرهنگ کهن ایرانی را هم به خودمان و هم به خارج از ایران بشناسانم. چون ایران مملکتی است با تمدنی عظیم که ریشه آن خیلی محکم و درشت است وظیفه ما این است که این ریشه را بشناسانیم. فکر میکنم ایران خیلی در جوامع بینالمللی شناخته شده نیست و من خیلی دلم میخواهد نبود شناخت را تا جایی که توان دارم از بین ببرم و آن چهره واقعی مردم ایران را به جهان بشناسانم و به همین دلیل هم رفتم به سراغ فرهیختگان این مملکت که از هزار سال پیش کار کردهاند. از فردوسی تا الان همیشه در آسمان آبی ایران فرهیختگانی بودهاند که درخشیدهاند و ما از نور و گرمایشان بهره گرفتهایم، خود آگاه یا ناخود آگاه. ایران برای من یک کشور بسیار مهمی است. من موقعی که از فرانسه عازم ایران شدم همه میگفتند برای چه داری میروی؟ توی در بهترین و مهمترین کشور جهان هستی. میگفتم کشور من ایران است. گهواره من توی ایران است. اینجا خوشم، کار میکنم و درس میخوانم اما آنچه مرا به خودش جذب میکند گهوارهایست که در ایران دارم.
شما تا چه حد توانستید به ایدههایی که داشتید و در تئاتر دنبال میکردید دست پیدا کنید؟
اجتماع همیشه محدودیتهایی در هر کشوری دارد. مثلا اگر "باغ دلگشا" را در فرانسه به صحنه میبردم به نوع دیگری آن را کار میکردم چون شرایط اینجا با شرایط فرانسه متفاوت است اما از زمانی که فکر کردم باید کار کنم و نباید منتظر بشوم که شرایط ایدهال به وجود بیاید، تمام کارهایی که خواستم بکنم، کردم. از سهراب سپهری شروع کردم تا فروغ فرخزاد. چهار پنج تا اثر از شاهنامه آوردم. از حافظ و مولانا کار کردم و تمام آن کارهایی که میخواستم بکنم انجام دادم. خیلی هم مشکل بود. راهش را باز کردم ولی بالاخره با امکانات خیلی کوچکی کار خودم را دنبال کردم. هر آدمی مسئوول خودش است. معتقدم اگر نیرویی دارید باید این نیرو را به کار بگیرید. اگر خوانندهاید، باید بخوانید. اگر بگویید من منتظر میشوم تا یک روزی شرایط ایدهال برای من پیش بیاید، خوانندگیات را از دست دادهای. مثل بلبلی که نخواند تا روزی که هوا بهاری بشود. نه! من اعتقادم این است که در هر شرایطی که برخی اوقات بسیار هم مشکل است، باید کار کرد و من این کار را کردم.
به نظر شما خلاقیت در هر سن و سالی میتواند وجود داشته باشد؟
پیکاسو در سن 90 سالگی بهترین کارهایش را انجام داده است. به محض اینکه فکر کنید به درد نمیخورید و سنتان بالا رفته است، به خودت خیانت میکنی. باید کارت را انجام دهی. من الان با جوانها خیلی ارتباط دارم و خودم را جدا از آنها نمیدانم. سن هم یک دوره از زندگی است. نمیتوانید آن را کنار بگذارید. مسلم است من امروز نمیتوانم مثل بچهای که چهار دست و پا راه می رود، راه بروم اما ذهن را میتوان همیشه پویا نگه داشت. زمان را از لحاظ فیزکی نمیتوان متوقف کرد اما روح را میتوان سرشار نگه داشت و همیشه کار خلاقانه کرد.
در حال حاضر شرایط حاکم بر فضای تئاتر را چگونه میبینید؟
دلم میخواهد وضع تئاتر از این وضعیت بیرون بیاید. به خاطر اینکه یک برنامه را ببرید روی صحنه باید با بسیاری از مشکلات رو به رو شوید و یکی از آنها کرایه سالن است. کرایه دادن سالن نمایش برای تئاتر خطرناک است. متاسفانه این کار دارد متداول می شود و من خیلی نگران هستم از اینکه وضع تئاتر ما به این روز افتاده است. امیدوارم که مسئولین امر هوشیارتر عمل کنند .
انتهای پیام/