سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایش "لندن، رم، تهران، آمستردام" نمایشی از گروه تئاتری ویرگول به کارگردانی آروند دشتآرای است که در سالن حافظ اجرا رفت. نمایشی که به تم مهاجرت و تنهایی آدمها در جامعه مدرن در دوبخش صحنه و ویدئو پرجکشن میپردازد.
تجربههای متفاوت دشت آرای در تئاتر
هیچکدام از نمایشهای دشتآرای به لحاظ ساختار شبیه به هم نیست و فضا و ساختار متفاوتی دارد و این نمایش آخرش هم رویکرد بینالمللی دارد و هنرمندانی از انگلیس، ایتالیا و هلند در آن بازی کردند. حضور بازیگران خارجی در کارهای دشتآرای از نمایش قبلیش "ردپای صورتی" و حضور ایمی استرنج بازیگر انگلیسی که نقش پلنگ صورتی را بازی میکرد آغاز شد و شاید دشت آرای تلاش دارد در این مقطع از دوران کاری نمایشهایی بینالمللی با حضور بازیگران خارجی را تجربه کند. این مسئله نکته تازهای نیست و در تئاتر دنیا و ایران بارها مورد استفاده قرار گرفته است و تاکیدی به فرامرز و جهان شمول بودن تئاتر دارد و این حضور بازیگران خارجی حسن ختامی بر همکاری بلند مدت دشتآرای با طناز طباطبایی است که در نمایشهایی مثل "تن تن و راز قصر مولداس" و "باغبان مرگ" حضور داشت. تجربهگرایی دشت آرای و گروهش در تئاتر ما که این روزها در رکود و رخوت به سر میبرد و نمایشهای کلاسیک خواب آور و کسلکنندهای اجرا میشود و با کمتر نمایش درجه یک و کاملی چه به لحاظ متن، چه به لحاظ کارگردانی و به لحاظ بازیگری روبهرو هستیم نکته حائز اهمیت و درخور توجهی است. هر چند این تجربیات نو میتواند مثل نمایش "ردپای صورتی" چندان موفق از کار در نیاید و یا مثل تجربه نمایشی کردن کمیک استریپ محبوب و موفقی مثل تن تن در نمایش "تن تن و راز قصرمولداس" تجربه متوسطی ارزیابی شود.
جهان نمایش "لندن، رم تهران، آمستردام"
دشتآرای با روی صحنه بردن این نمایش تلاش میکند نمایشی بینالمللی را روی صحنه ببرد و به گفته خودش بعد ازخاتمه اجرا در ایران، نمایش درکشورهای اروپایی روی صحنه میرود و زیرنویس نمایش به دو زبان انگلیسی و فارسی نشان میدهد که دشت آرای در پی رسیدن به هدفگذاریاش است. در دنیای مدرن امروزی که تکنولوژی پیشرفت فزایندهای داشته و حتی آدمهای یک روستای دور افتاده در آفریقا و یا برزیل میتوانند با استفاده از ایتنرنت و فضای مجازی در جریان لحظه به لحظه تمام جریانات سیاسی، هنری، اجتماعی و اقتصادی باشند. تئاتر میتواند در آینده نزدیک به یک رسانه فراگیر بدون مرزی برای انتقال مفاهیم جهان شمول تبدیل شود. نکته حائز اهمیت در اجرای نمایش دوری کردن دشتآرای از نشان دادن مدینه فاضله بودن زندگی در اروپا است و در دو تا از ویدئو کلیپهای نمایش با زندگی سخت یک راننده تاکسی در شهر رم که از ترافیک، تنهایی و شرایط زندگی خوش میگوید و یا دغدغه و دلنگرانیهای مرد چهل ساله هلندی که میترسد رکود اقتصادی حاکم بر اروپا یقه شرکت کوچکش را بگیرد و باعث تعطیلش شود آشنا میشویم. این نگاه واقعگرایانه، رئالیستی و واقعی به نمایش دشتآرای سندیت اجتماعی میدهد. از طرف دیگر یکی از آدمهای دیگری که در ویدئو کلیپهای نمایش به آن پرداخته میشود مرد ۵۲ ساله ایرانی است که در یکی از محلات بالای شهر تهران زندگی میکند و ماشین گران قیمت دارد و کارخانه داراست و برخلاف اعضای خانوادهاش در زمان جنگ از ایران مهاجرت نکرده و مانده و سربازی کرده و با کار سخت صاحب همه چیز شده است.
هرچند که آسیبهای زندگی مدرن و گسست عاطفی بین آدمها که در ایران بدجوری روند روبه رشدی دارد یقه او را گرفته و تنها و بدون همسر و دخترش زندگی میکند. در این بخش هم دشتآرای نگاهی حقیقی به زندگی طبقه مرفه جامعه ایرانی که خوب آنها را میشناسد دارد. به نظرم دشتآرای در بخش ویدئو کلیپهای نمایشش هر چند که چیز نویی نیست و چند سالی است در تئاتر مورد استفاده قرار میگیرد موفق عمل میکند و میتواند حرف نمایشش درباره مهاجرت، داشتن حرف مشترک و دیالوگ برقرار کردن بین آدمها از فرهنگهای مختلف را خوب بیان کند. اما ضعف اصلی نمایش در ساختار نمایش و صحنهای است که به آن میپردازم.
گل درشت مطرح کردن مضمون
آروند دشت آرای در بخش نمایشی اجرایش و یک مورد در بخش ویدئو پرداکشن (نشان دادن خط جوجهکشی) میرود به سمت ارائه شعارهای گل درشت و ارائه پیامهای مستقیم در مباحثی نظیر: سوتفاهمات فرهنگی، تصویر نادرست شرق و غرب از یکدیگر، جنگ، تروریسم، جنگ رسانهای، رشد جریانات افراطیگری و تحولات خاورمیانه، ایجاد ارتباط بین آدمها با ملیتهای مختلف. هرکدام از این مضامین گسترده میتوانند دست مایهای برای اجرای یک نمایش مستقل باشند. نمایش در این بخش بین فضای مستند و داستانگویی در نوسان است و تکلیف تماشاگر با این دو فضا روشن نمیشود. در شروع نمایش تمام شخصیتها مشخصات خودشان را به تماشاگر میگویند و در ادامه تلاش میشود داستانکهایی عرصه شود و همه شخصیتها تلاش میکنند تصویری از خود و دیگران را در صحنه مطرح کنند و جان مایه اثر را با این مضمون درباره تصویری که از من داری تجدید نظر کن!. مطرح کنند. در بحث حرکات فیزیکال و فرمی بازیگران با تعدادی حرکات مجزا و نامتجانس روبهرو هستیم که حلقهای ارتباطی در جهان نمایش برای وصلشان وجود ندارد.
بازیها
انگاری همچون فضای نمایش که بازیگران غربی میکوشد برتری ورجحان خودشان را نسبت به بازیگران ایرانی نمایش اثبات کنند. دربازی هم چنین رویهای دنبال میشود و بازیگر ایتالیایی نمایش با اتکا به بازی وبیان خوبش وقدرت وتوانایی آواز خواندنش را به خصوص درجایی که ندا جبرائیلی فالش میخواند به رخ بکشاند. اما بازیهای حسی و درونی جبرائیلی و بازی بیرونی و پراز انرژی ملودی آرام نیا بازیگر- کارگردان جوان و پر کار این روزها بر بازی بازیگران خارجی استیلا دارد.
پایان بندی
باید به روح جستجوگر دشتآرای احترام گذاشت. زیرا تلاش میکند با اجراهایش دریچههای جدیدی را به سمت مخاطب ایرانی بگشاید.