سرویس تئاتر هنرآنلاین: محمود استاد محمد خود رنج چشیدهٔ "آخرین بازی" است که ۱۴ سال رنج آوارگی را تجربه کرده و در غربت تمام مرارت‌ها و محنت‌ها را از نزدیک تحمل کرده است. او به ایران آمد تا دوباره آغازی باشد برای بودن؛ پس در گام اول "آخرین بازی" را به بازی گرفت با رضا بابک و اکبر زنجان‌پور. حالا از آن روز‌ها شانزده سالی گذشته و بهروز سروعلیشاهی بر آن بوده تا یکبار دیگر حدیث هنرمندان کوچیده از وطن را بر صحنه اعتراف کند. دردناکی و سوزناکی این نمایش بی‌‌‌نهایت است چون هر آدمی هویت باخته نمی‌داند رنج چه چیزی را باید بکشد. هنرمندی که دور از اصل خویش است انگار فرصتی و درنگی نمی‌یابد برای آفرینش‌گری. به خصوص بازیگرانی که باید با زبان و درباره ملتی بگویند که دیگر از آن دورافتاده‌اند. هویت که نیست و نابود شود ناخودآگاه دیگر فعالیتی ندارد و به عبارت بهتر با بسته شدن نقطه جوشش و سرچشمه دیگر تخیلی و شوری برای آفریدن نمی‌ماند. هنرمند برای همیشه تعطیل است و باید کرکره‌های خلق و زیستن را پایین بکشد. یعنی تن دادن به مرگ تدریجی چراکه بی‌ظهور هنر همه‌چیز سیاه است. ظلمت یعنی مرگ!

استاد محمد رهاورد تلخ و گزنده‌ای را از کانادا و آمریکا به ارمغان آورده است. زندگی شروین ستاره تئا‌تر و سینما که بعد از کوچ در غربت به بطالت کشانده شده است. حیدر یک ایرانی صنعت‌گر که دستش به دهانش می‌رسد و هوادار شروین است به دیدارش می‌رود اما متوجه قرض و قوله‌های زیادی‌اش می‌شود. همت می‌کند این بدهی‌ها را پاک می‌کند. اما زمانی دلخور می‌شود که ستاره دلش را بیچاره و درمانده در کنار خیابان هالیوود می‌بیند. مردی که عکس‌ها و پوستر‌هایش را به دیوار چسبانیده بلکه شاید اسپیلبرگ سینماگر پرآوازه هالیوود برای شروین دل بسوزاند و دعوت به کارش کند. این بیچارگی تیتر اول روزنامه شده و حیدر را عصبانی می‌کند. شروین هم این بار نه در بازی که در واقعیت همچون قهرمان فیلم صولت خود را می‌کشد.

قهرمان بیچاره چاره‌ای جز مردن ندارد او دیگر نمی‌تواند هواخواهی داشته و دیگر آن صف‌های کیلومتری برای دیدن فیلم‌هایش در پایتخت ایران و حتی هیچ گوشه‌ای از دنیا تکرار نمی‌‌شود.

بهروز سروعلیشاهی متفاوت با اجرای محمود استادمحمد فضای تلخ و سوزناکی را در "آخرین بازی" ترسیم می‌کند. بستر ناتورالیستی و سیاه و ویران‌گر است. بغضی فرو خورده بیخ گلوی مخاطب را می‌گیرد و ول کن هم نیست بی‌پیر. اراده‌ای ایرانی و چالشی آشنا با بیگانه در حال اتفاق است و در این لحظات همه چیز بر هم ریخته است. شروین (بهروز سروعلیشاهی) ظاهر بازی را حفظ می‌کند که برای اسپیلبرگ بازی دارد و هم بازی شارون استون است اما این تخیلات مضحک زودی با سروصدای چلوکبابی سر کوچه و ۸۰۰ دلار بدهی نقش بر آب می‌شود. اما حیدر (ابوالفضل حاجی علیخانی) مردانگی و لوطی‌گری می‌داند و دهان زورگویان را با پول گل می‌گیرد و پشتیبان هنرمند و هم‌وطن‌اش است. بازی‌ها هم بین ناتورالیست سینمایی و شیوه معرکه و تئا‌تر حماسی ایرانی در گذر است و هر دو جنبه نیز بیان‌گر حس و حالت لازم برای شناساندن نقش‌هاست.

سروعلیشاهی چهرهٔ آینده‌دار است و مطمئن بر صحنه نقش‌اش را می‌آراید نفس گرم و هیبت جذاب و چهره‌ای فتوژنیک دارد. اما اضافه وزن از نیمهٔ اجرا مزاحم نفس‌هایش می‌شود و بیان‌اش را می‌آزارد و صدایش گاهی ناشنیده می‌ماند. تن‌اش خسته می‌شود که تا حدی برای نقش لازم است اما زیادی‌اش ریتم را دچار تنش می‌کند. باید به هر تقدیر بازیگر روی فرم باشد؛ یعنی حتی یک گرم هم اضافه وزن نداشته باشد. این قاعده مرسوم در تمام دنیای بازیگری است.

حاجی علیخانی می‌خواهد در بازی کم نیاورد تا مادامی که در لباس و نقش حیدر است جولانش قابل قبول است اما برای بازی در بازی‌ها و نقش‌آفرینی‌ها نیاز به کم آوردن و تپق زدن است چون او بازیگر نیست و حتی در آزمون بازیگری دانشکده هنرهای زیبا هم کم آورده و رد شده است.

شاید بهتر باشد سروعلیشاهی در تقسیم کار به خصوص وقتی در صحنه هم بازی دارد بذل و بخششی بکند. طراحی‌ها هم بهتر است به دیگران واگذار شود و تکثیر نگاه و چالش با دیگران مقدمه‌ای برای بهتر شدن کار است. او توانسته با حداقل‌ها لازم محل زندگی یک بازیگر کوچیده و ورشکسته را تداعی بخشد. دو پاروان و میز و صندلی و میز توالت و گریم شاید بهترین چیدمان برای چنین زندگی‌ای باشد. گریم و لباس هم تابع همین حداقل‌هاست. ایده اجرایی هم چیزی بین یک صحنه ناتورالیستی و میدان معرکه پهلوانان و مارگیران متغیر است. گاهی بازی زندگی و گاهی بازی با زندگی در این آمد و شد‌ها عیان می‌شود تا پریشانی و واماندگی و درماندگی یک هنرمند را تا سر حد کشتن خویش تصویر کند. تصویری موثر که حس خوشایندی برای گذر از زندگی به دنبال ندارد. اما این واقعیتی است که بر تاریخ ما روا داشته شده است.

بازیگران در میان نور‌ها آمد و شد می‌کنند و خودی نشان می‌دهند. گاهی نقش‌های خود را و گاهی نقش‌های بازی شده در تئا‌تر و فیلم‌ها را. چیدمانی از حرکت و سکون. گاهی با حس و بغض و گاهی با فاصله‌گذاری معلوم برای بازاندیشی درد‌ها. ملغمه‌ای متفکرانه که نیاز است برای تئا‌تر حقیقی که شاید این روزهای تئا‌تر ما از آن دریغ شده باشد. پس دست مریزاد بر سروعلیشاهی جوان و این اراده راسخ برای تئا‌تر کار کردن و درود و بدرود بر قلم و روح جاودان محمود استاد محمد که مرثیه‌ای به یادگار گذارده‌اند برای وطنی که هنوز هم جای دارد بسیاری به دردمندی‌اش توانمندانه و غرورآفرین اعتراف کنند. این آغازگر خوشبختی هنر است.

لازم به یادآوری است، نمایش "آخرین بازی" به نویسندگی زنده‌یاد محمود استاد محمد و کارگردانی بهروز سروعلیشاهی تا 31 مرداد هر روز ساعت 19 در تماشاخانه استاد انتظامی خانه هنرمندان ایران روی صحنه می‌رود. در این نمایش علاوه بر سروعلیشاهی، ابوالفضل حاجی‌علی‌خانی هم ایفای نقش می‌کند و علیرضا مهران، ارغوان رهین و ایمان نوروزی صداپیشه‌گان "آخرین بازی" هستند.

انتهای پیام/

رضا آشفته