به گزارش هنرآنلاین به نقل از روابط عمومی "صحنه کاغذی، در این نشست صحنه کاغذی ابتدا نمایشنامه "خواب برهنه برف"، نوشتهی رضا گشتاسب، نمایشنامهخوانی و سپس معرفی و نقد و بررسی شد.
بهزاد صدیقی در آغاز با معرفی این نمایشنامه و با اشاره به اینکه این اثر در بخش نمایشنامه اولی هفتمین دوره انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران برگزیده شدهاست، یادآور شد: "خواب برهنه برف" بسیار متکی به دستور صحنه است. برخلاف دیگر نمایشنامههای معاصر، این متن دستور صحنههای طولانی دارد و به نوعی، متن کارگردانی شدهاست.
او در ادامه افزود: رضا گشتاسب به عنوان نویسنده اثر در نمایشنامه خود کوشیده با استفاده از چنین کارکردی از توضیحات صحنه و با استفاده از نشانههایی روانشناسانه اثری با سبک و سیاق خود خلقکند. اگرچه امروزه در نمایشنامهنویسی مدرن، استفاده از دستور صحنه به حداقل میرسد و نمایشنامهنویسان معاصر به شکل موجز از این عنصر استفاده میکنند، اما این نویسنده از آن به عنوان عنصری ویژه بهره میبرد.
این نمایشنامهنویس همچنین اضافه کرد: یکی از ویژگیهای این اثر توصیفات ادبی در توضیحات صحنه و بهرهگیری از زبان شاعرانه هم در این توضیحات و هم در بسیاری از دیالوگهاست که در عنوان آن هم این زبان شاعرانه مشهود است. علاوه براین، عناصر و ویژگیهای سبک سوررئالیسم که در آن دیدهمیشودف نیز این نمایشنامه را از دیگر نمایشنامههایی که در حیطه موضوعات اجتماعی نوشتهشده، خاص و متفاوت کرده است.
علیمحمد رحیمی کارگردان این نمایشنامهخوانی نیز در بخش دیگری از این نشست گفت: به نظر میرسد نویسنده نگارش نمایشنامهاش را در بعد از اجرای صحنهای آن تکمیل کردهاست چون دستور صحنهها کلا به گونهای نوشتهشده که همهی وقایع به شکل کامل در صحنه شکلگرفته است. در بسیاری از صحنهها این دستور صحنهها طولانی است و دربرخی از آنها تصاویر خاصی را تشریح کرده که قطعا در اجرا نویسنده به آن رسیده است.
این نمایشنامهنویس و کارگردان هم چنین یادآورشد: نمایشنامه "خواب برهنه برف" الزاما نمایشنامهنویس را به پیوست لازم دارد زیرا برخی کلمات و جملات و توصیفات در قصهی آن محوریت دارد و لازم است که نویسنده آنها را توضیح دهد.
رحیمی اضافه کرد: نویسنده در این اثر از عنصر تکرار برای برخی از دیالوگها و یا وقایع داستان نمایشنامهاش استفاده کرده و برآنها تأکید کردهاست. کاربرد این عنصر البته معمولا در آثار سینمایی دیده میشود از جمله فیلمهایی نظیر "21 گرم"، "راشومون" و "12 ساعت" که در آنها یک واقعه از چند منظر و زاویه روایت و تصویر میشود. اما در این جا نویسنده از این عنصر یه صورت یکسان استفاده کرده است و همین اندکی خستگی را برای خواننده یا مخاطب فراهمآوردهاست.
عطاالله کوپال که به عنوان مهمان ویژه در این نشست شرکت کرده بود، در ابتدای سخنان خود با اشاره به دو نکته در خصوص چگونگی انتشار این اثر گفت: همین که این نمایشنامه با حمایت نهادی همچون حوزه هنری استان کهکیلویه و بویراحمد امکان نشر پیداکرده، کار ستودنی و درخور و شایستهای است. دیگر این که این نمایشنامه متاسفانه با صفحهآرایی نامناسب و به صورت ویرایشنشده منتشرشده و به نظرمیرسد میبایستی از این دو حیث با درایت و دقت بیشتری روانه بازار نشر میشد.
کوپال در بخش دیگری از این نشست اضافهکرد: این اثر یادآور فیلمهای سوررئالیستی و آوانگارد است. نشان دادن صحنههایی از این نمایشنامه بیشتر در مدیوم سینما و بیشتر از آن در مدیوم انیمیشن قابل اجرا است.مثل صحنهی بیرونکشیدن ماهی مرده از خاک و زندهشدن بلافاصلهی آن بر روی زمین؛نشاندادن این نوع تصاویر در داستان و فیلم میگنجد که میتوان چنین صحنههایی سوررئالیستی را تصویرکرد و نشانداد.
این استاد دانشگاه در ادامه افزود: یکی از ضعفهایی که در اغلب آثار نمایشنامهنویسان جوان کشور ما وجود دارد، این است که در آنها هر یک از شخصیتها به صورت فردی صحبت میکنند و در واقع هر یک از آنها حرف خودش را میگوید؛ شخصیتها با یکدیگر گفتوگو و بحث نمیکنند. به نوعی این شیوهی گفتوگو کردن در داستاننویسی کاربرد دارد؛ در صورتی که نمایشنامه ایجاب میکند تا آدمهای آن با همدیگر صحبتکنند. گرایش و میل به قصهگویی و میل به نوشتن دیالوگ به سیاق داستان و قصه در ادبیات نمایشی معاصر ما متأسفانه بیشتر دیده میشود که در این اثر هم این ضعف دیده میشود. انتظار مخاطب در نمایشنامه این است که آدمها با هم حرف بزنند و درگیری ایجاد کنند.
دکتر کوپال همچنین گفت: در این نمایشنامه همه قصه، هول یک تصویر شکلمیگیرد و آن هم تصادف است. مخاطب منتظر است گرهگشایی شود از اتفاقی که افتاده اما این گونه نمیشود. البته همینکه نویسنده از زاویه دیدهای مختلف قصهاش را تعریفکرده، به اثرش جذابیت بخشیده، اما نویسنده بایستی با ارایهی یک تصویر جالب و با قدرت زیباییشناسانه و به صورت خلاقانه از عنصر تکرار و زاویهدیدهایی که انتخاب میکند، بهرهبگیرد.
علی جعفری، منتقد این نشست، درباره نمایشنامه "خواب برهنه برف" گفت: داستان این نمایشنامه در وهله نخست در جهان خوابگونه اتفاق میافتد و ما به عنوان مخاطب در آن با دنیایی از خوابها روبهرو هستیم؛ یکی خوابی که آدمهای نمایشنامه دارند میبینند.دیگری آدمهای قصه بخشی از خواب دیگران هستند.شکل سوم این خواب این است که خواب قبلن در واقعیت اتفاق افتاده و اکنون ما شاهد آن هستیم.
این منتقد با اشاره به این که نویسنده نگاه سوررئالیستی به اثرش دارد، گفت: در این نمایشنامه چهار نکته و مسئله وجود دارد؛ یکی آنکه خط قصه این اثر سوررئالیستی است؛ دوم آنکه خواب از زوایای مختلف روایتمیشود؛ سوم، نگاه فرویدی به خواب و نشانههای فرویدی در این اثر بسیار دیده مششود مثل ماهیهای مرده که از خاک بیرون کشیدهمیشوند و زنده میشوند و در آخر اصلیترین واقعه که در آن عنصر تصادف است، به درستی نقل نمیشود.هرچند نویسنده تلاش میکند به عنوان نمایشنامهنویس کارش را درست و خوب انجامدهد.
او در پایان گفت: این نمایشنامه نیاز به یک دراماتورژی دارد تا اشکالات متنی و اجرایی آن برطرف شود و بین متن (نویسنده) و اجرا (کارگردانی) رابطه نزدیکی برقرارکند.
در پایان این نشست لوح تقدیر و هدیهای از طرف مدیریت فرهنگی هنری منطقه پنج و رئیس فرهنگسرای فردوس یه هریک از مدعوین آن اهداشد.
در این نمایشنامهخوانی، بهار کریمزاده، ستاره کریمی، مینا اکبری، ابراهیم شاکری و علیمحمد رحیمی نقشخوانی آن را بر عهده داشتند.
نمایشنامه "خواب برهنه برف" در 70 صفحه قطع رقعی و به قیمت 5900 تومان با شمارگان 1000 نسخه توسط انتشارات بهتاپژوهش و با حمایت حوزه هنری استان کهکیلویه و بویراحمد در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
انتهای پیام/