سرویس تئاتر هنرآنلاین // نمایش "رد پای صورتی" با کارگردانی آروند دشتآرای، نمایشی برگرفته از انیمیشنهای پلنگ صورتی است که همچون دیگر آثار این گروه در قالبی نو و مدرن اجرا میشود. این نمایش، مدتی است در تالار استاد ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر به صحنه رفته؛ این نمایش که بعد از اجرای موفق نمایش "تن تن و راز قصر مونداس" دومین تجربه دشتآرای در زنده کردن کارتونهای نوستالوژیک روی صحنه تئاتر است با بازخوردهای متفاوتی از سوی مخاطبان و منتقدین روبهرو شده است. در همین ارتباط با آروند دشتآرای، کارگردان این نمایش گفتوگویی کردیم.
ایدهپردازی بیشتر آثار نمایشیتان را خود برعهده میگیرد، ایده اولیه "رد پای صورتی" چگونه شکل گرفت؟ توسط شما یا احسان گودرزی نویسنده نمایشنامه؟
دشتآرای: مسیر سختی را در حوزه تئاتر فانتزی شروع کردهام. قصد داشتم، با وجود چالشهای بسیار این کار را به صورت سهگانه انجام دهم. در ابتدا قصد داشتم، پیش از اجرای نمایش "تن تن و راز قصر مونداس"، "پلنگ صورتی" را به صحنه ببرم، اما به دلایلی این اتفاق روند معکوسی را طی کرد. از مهرماه سال 92 همراه با حسن معجونی کار را شروع کردیم و قرار بود او متن نمایش را بنویسند. این اتفاق رخ نداد؛ چراکه حسن معجونی به دلیل حضور در سریال و مشغله فراوان، نتوانست در این پروژه همراه ما باشد و احسان گودرزی به جای او آمد. حسن معجونی در اجرای این کار به عنوان یکی از ایدهپردازان و مشاورین متن حضور داشت. در واقع بخشی از ایدهها متعلق به اوست. احسان گودرزی نویسنده این نمایش بر اساس ایدههای خودش و آنچه از سوی ما مطرح شده بود متن را نوشت و تکمیل کرد. وارد شدن به جهان پلنگ صورتی، فضا و ایدههای فراوانی را به وجود میآورد و این چالشی طاقتفرسا است که باید از درون آن نمایشنامهای شکل میگرفت؛ برای همین تلاش کردیم، بسیاری از موقعیتها را مال خود کرده و به شکل تئاتر بازتولید کنیم.
چرا تصمیم به اجرای نمایش "تن تن و راز قصر مونداس " در مرحله اول از سه گانه مورد نظرتان گرفتید؟
دشتآرای: به نظرم جذابتر آمد. در آن دوران به نظرمان آغاز این مسیر با نمایش "تن تن و راز قصر مونداس " بهتر بود.
در نمایش "ردپای صورتی" داستان خطی به چشم نمیخورد. به چه دلیل داستان منسجمی برای آن در نظر نگرفتید؟
دشتآرای: در این نوع کارها، مجبوریم داستان را بسیار ساده کنیم، گاهی ممکن است این سادگی قابل درک نباشد و حتی خطرناک به نظر برسد. این نمایش دارای داستان خطی، سادهای است. در هنگام نمایش فیلم "پلنگ صورتی"، فیلم قطع میشود و سربازرس کلوزو به جای آنکه به سراغ این ماجرا و حل آن برود؛ وارد داستانها و ماجراهای دیگری میشود. ساختار این شخصیت یعنی سربازرس کلوزو همیشه اینگونه بوده که دنبال موارد بیربط با اتفاق اصلی میگردد. این نمایش، یک تکرار شوندگی و عبثبودگی است. ماجرا و چالشهای میان پلنگ صورتی و مرد سفید، مورچه و مورچهخوار رخ میدهد، که قصههای فرعی هستند. شکل روایتی که انتخاب شده، برمبنای کپشنهای مختلفی است که از این شخصیتها میبینیم؛ سر بازرس کلزو عنصر پیش برنده این داستان است و به دنبال مسئله اصلی میگردد.
- در طول اجرای نمایش تعویض صحنههای بسیاری انجام میشود، به صورتیکه تعویض صحنهها به نظر طولانیتر از مدت زمان اجرا میرسد. چرا این روند را برای تغییر صحنهها در نظر گرفتید؟
دشتآرای: در این نمایش، طراحی صحنه پیچیدهای نداریم. تعداد زیادی آکسسوار وجود دارد که در هر تکه از نمایش مورد استفاده قرار میگیرد. پس این آکسسورها باید به صحنه وارد و خارج میشدند. آنچه به عنوان ایده اولیه طراحی صحنه در نظر داشتیم؛ بهره بردن از یک صحنه گردان بود. ایجاد چنین صحنهای در سالنی که این امکان را ندارد، هزینهای بالغ بر 30 میلیون تومان را میطلبید. ساخت و ایجاد این صحنه، برای گروه تئاتری که به شکل مستقل فعالیت میکنند و تهیهکنندهای ندارد، عملا غیرممکن است. بنابراین، میبایستی راهی مییافتیم تا آکسسوارها را به شکلی که بخشی از میزانسن محسوب شوند وارد صحنهها کنیم. در روزهای نخست اجرا ریتم نمایش، به دلیل مشکلاتی که در تبدیل آکسسوارها به یکدیگر داشتیم، افتاد. اکنون این مسئله برطرف شده است.
- شما در نمایش "آخرین نامه" که در حال حاضر در تئاتر شهر در حال اجرا است به عنوان طراح صحنه حضور داشتید. در این نمایش شاهد طراحی بسیار ساده و کم حجم و بدون بهرهگیری از آکسسوار زیاد هستیم، که میتواند مفاهیم را به بهترین نحو به مخاطبان برساند. چرا از این روش در طراحی صحنه "رد پای صورتی" استفاده نکردید؟
دشتآرای: جنس طراحی صحنه نمایشی، مانند "آخرین نامه" با طراحی این نمایش کاملا متفاوت است. در "رد پای صورتی" 28 صحنه وجود دارد؛ که هر 2 یا 3 دقیقه میبایستی به سرعت تغییر کنند. این نوع طراحی، به هر طراح صحنهای سپرده شود برایش سخت خواهد بود. بهترین کار، استفاده از صحنه گردان و تبدیل صحنهها به یکدیگر بود؛ که متاسفانه قادر به انجام آن نبودیم. به همین دلیل با سختیهایی در ورود و خروج میزانسنها به خصوص در اجراهای اول روبهرو بودیم. خوشبختانه اکنون بعد از چند اجرا این مسئله حل شده است و صحنهها در ریتم خودشان به یکدیگر تبدیل میشوند. این مسئله یکی از تجربههای این کار بود، که چالش بزرگی محسوب میشد. بی شک وقتی ریتم درست شود، روایت خطی نیز شکل درستی میگیرد. در این نمایش به دنبال وارد کردن حداقل آکسسوار و استفاده بهینه از صحنهها بودیم تا شخصیتها بتوانند با آن، فضاهای مورد نظر را به وجود آورند. در نمایش درخت یا میزی داریم که در صحنه ای که کاملا برهنه طراحی شده است، ورود و خروجش بسیار مهم است. در این نمایش، پلنگ صورتی و مرد سفید یک قصه میگویند، مورچه و مورچه خوار یک قصه و سربازرس کلوزو هم روایتگر داستان دیگری است، که در نهایت با یکدیگر انفجار نهایی را به وجود میآورند. این داستانها به دلیل همین سادگی جذاب و دراماتیک است.
در طی روزهای اجرا، تغییرات تازهای در دکور نمایش ایجاد کردید؟
دشتآرای: به دلیل اینکه قراردادمان را دی ماه بسته بودیم، زمان کمی را پیشبینی کردیم و تصور نمیکردیم که تا این اندازه با پیچیدگی روبهرو شویم. دو روز برای آماده کردن نمایش در سالن اجرا و تمرین با لباس و دکور کافی نبود؛ در نتیجه این پروسه در طول اجرا رخ داد. در هفته اول، نمایش را با تخفیف به صحنه بردیم؛ زیرا میدانستیم امکان دارد در همین زمان آزمون و خطاهایی رخ دهد. مواردی حذف و اضافه شد؛ تا تغییراتی در راستای دست یافتن به ریتم واقعی، که نمایش به آن احتیاج داشت شکل بگیرد.
ویژگی این نمایش را در چه میدانید؟
دشتآرای: در کارهایی که انجام میدهم؛ یک کار آماده شده و جامد را به صحنه نمیبرم. در طول اجرا و زمانی که کار با مخاطب ارتباط میگیرد، تکمیل میشود. اکنون تمام تلاشمان را بکار برده ایم تا به ریتم مورد نظر رسیده و آن را تکمیل کنیم. همانطور که گفتم برداشتن چنین پروژههای بدون بودجه و امکانات سخت و سنگین است.
چرا این کار را با تمام این سختیها انجام میدهید؟
دشتآرای: میخواهیم جنس دیگری از فانتزی را برای تماشاگر به وجود آوریم. معتقدم اکنون در طراحی گریم، لباس، نوع میزانسن هایی که عمدا تلاش شده روی یک خط اتفاق بیفتد یا طراحی بک گراندی که آمبیانس کارتونها را شکل میدهد، یا حتی آکسسوارهایی که فضا را ایجاد میکند موفق عمل کرده ایم. مجموعه این عوامل نمایش را به اثری که از کیفیت لازم برخوردار باشد، تبدیل کرده است. اصولا ساختار تئاترمان اجازه نمی دهد چنین پروژههای سنگینی شکل بگیرد به همین دلیل اکثر گروههای تئاتر به سمت کارهایی با حداقل صحنه میروند. بی شک یک گروه تئاتر سی نفره، نیازمند حداقل یک هفته تمرین در سالن اجراست تا تمرین کند.
این محدودیت زمانی از سوی تماشاخانه ایرانشهر ایجاد شد؟
دشتآرای: نه، از سوی تماشاخانه نبود. خودمان از روز اول باید این پیش بینی را میکردیم، اما این اتفاق نیفتاد. این اتفاق در روزهای اول اجرا به ما آسیب زد.
اجرای صحنهای یک انیمیشن معروف، به واسطه آشنائی ذهنی و حس نوستالوژیک شکل گرفته برای مخاطبانش بسیار سخت خواهد بود. برای ایجاد این حس، چرا از موارد همسانتری بهره نبردید؟
دشتآرای: هیچگاه نمیتوانید عین به عین عمل کنید. تنها هویتی از شخصیت و ماجرا را ایجاد میکنید. در این نمایش ژستها، اکتها و مجموعه رفتارهای بدنی به واقعیتهای ذهنی مخاطبان بسیار نزدیک بوده تا آن حسهای مورد نظر را بازسازی کند. اصولا قرار نبود تبدیل بی واسطهای از نمایش داشته باشیم؛ به نوعی خوانشی از یک انیمیشن فانتزی است؛ بنابراین ممکنه جاهایی با نوستالژی افراد تقابل پیدا کند. به نظرم این تقابل خوب است؛ چون این اجرا برگرفته از نگاه یک تیم و گروه اجرایی است به آنچه وجود دارد.
این مسئله در داستانهای نمایش هم اتفاق افتاده است، مانند چیدن گلهای باغچه مرد سفید توسط پلنگ صورتی، که در نمایش با نگاهی متفاوت از قصه انیمیشن شکل گرفته است. نزدیک بودن به داستان اصلی، در ایجاد همذات پنداری بیشتر مخاطبان با داستان نمایش اثرگذارتر نبود؟
دشتآرای: همیشه به دعوای میان انسانها فکر میکنم، این درگیری میتواند خشونت در اشل کوچک آن باشد، مانند دعوای دو نفر بر اساس تصادف، یا در شکل بزرگ و جهانی آن مانند جنگ. از زاویه ای که به این موضوع مینگرم، این جنگها بچه گانه است؛ زیرا سبب از بین رفتن انسانهای بسیار، بر سر موارد بی ارزش میشود. بر این اساس، فکر کردم برای بیان آن، میتوان از اتفاقات ساده و آشنای انیمیشن استفاده و آن را در تئاتر زنده کرد. این فکر، شوخی با این مسئله بود که درگیریهای کوچک میان آدمها امکان دارد تبدیل به جنگ شود. در نتیجه از تئاتر استپ استیک، کمدیا دلارته و ژست بهره بردم تا اتفاقات آشنای انیمیشنها را بازتولید و در میزانسنهای تئاتر استفاده کنم. هیچ چیزی که بتوانید همزمان پلنگ صورتی و مرد سفید و درگیری میان دو انسان را به صورت ژست و فیزیکال نشان بدهید وجود نداشت. این اثر الهامی از همان اتفاقات آشنا است. این بهره گیری همانگونه که پیش از این گفتم به معنای تکرار عین به عین نیست؛ تنها الهام گرفته شده است.
این ساده شدن اتفاقات به کار لطمهای وارد نمیکند؟
دشتآرای: بعضی این نمایش را به دلیل اینکه خیلی ساده شده است محکوم به کاری برای کودکان میکنند. ابدا اینگونه نیست. این نمایش آنقدر ساده است، که هر تماشاگری میتواند با آن ارتباط برقرار کند. "رد پای صورتی" در مقایسه با "تن تن و راز قصر مونداس " گامی به جلوست. کدهایی در این نمایش گذاشته شده است تا تماشاچی خاص آن را درک کند و به فکر فرو برود. ما میخواستیم یک قدم به جلو برداریم. بستر تئاتر تجربی به این شکل است. فضایی به وجود آورده ایم که به نظر ساده میرسد. اتفاقات نمایش شکل ساده شده، اتفاقات جامعه است. این ماجراها گویای آنست؛ که به جای آنکه به دنبال حل مسئله اصلی باشیم در جای دیگر به دنبال راه حل میگردیم. ما با انجام این نوع از نمایش و بیان دیدگاه هایمان، خودمان را به دردسر میاندازیم تا بتوانیم اتفاق جدیدی را رقم بزنیم. نمیدانم چقدر موفقیم یا شکست میخوریم. ما تئاتری را انجام میدهیم که یک رویا است. با زنده کردن این شخصیتها خودمان را به میان یک رویا پرت میکنیم. این را نباید از نظر دور داشت که موفقیت در چنین کارهایی وابسته به شرایط و امکانات موجود است. وقتی با صفر بودجه چنین کاری انجام میدهید قطعا به آسیب هایی دچار میشوید. بله، میتوان این کار را انجام نداد. اما من معتقدم چراغ تئاتر تجربی با تمام برچسبهایی که به آن زده میشود باید روشن بماند. این استمرار اتفاقی را رقم خواهد زند که بر اساس آن به زودی شاهد به صحنه رفتن انیمیشنهای دیگری در تئاتر خواهیم بود.
در مجموعه انیمیشنهای "پلنگ صورتی" حادثه و زد و خورد بسیار زیاد است، ایجاد این صحنهها باعث شکلگیری موقعیتهای جذابتری در نمایش نمیشد؟ استفاده از این موقعیتها در تئاتر "ردپای صورتی" چندان پررنگ نیست و بازرس کلوزو دیالوگ محور است؟
دشتآرای: ما در این نمایش دو مدیوم مختلف داشتیم. اول، فیلمهایی که "پیتر سلرز" ساخته است. شاید دانستنش جالب باشد؛ پلنگ صورتی در ابتدا فیلم بوده است. در این فیلمها "پیتر سلرز" بازیگر ایفاگر نقش کلوزو بوده است. بعدها انیمیشنی ساخته میشود که به دلیل استقبال گسترده، به شکل سریالی تبدیل به انیمیشن" پلنگ صورتی" میشود. پس یک مدیوم فیلم و یک مدیوم کارتون داشتیم. در تمام انیمیشنهای پلنگ صورتی، به جزء یک کارتون این شخصیت حرف نزده است؛ همینطور مرد سفید. این، نقطهای است که این اثر را تبدیل به یک اثر تئاتریکال میکند. بازرس کلوزو همیشه قصه خطی داشته است. دنبال دزدی میگشته و از یک جای بیربط به صورت مسئله میرسیده و آن را حل میکرده است. برای اینکه ما این شخصیتها را در جهان نمایش تعریف کنیم، تعدادی کاراکتر را انتخاب کردیم و برایشان فضایی درست کردیم تا بتوانیم دو جهان نامانوس را در کنار یکدیگر قرار دهیم.
بازیگر نقش پلنگ صورتی مارین میلر است. به چه دلیل از بازیگران ایرانی برای ایفای این نقش استفاده نکردید؟
دشتآرای: فعالیتهای مشترکی را با کمپانی" enghlish theater " هلند داریم. قرار بود ایشان برای تولید مشترکی با ما همکاری داشته باشند. احساس کردم به شدت دانش و توانایی فیزیکال ایشان به آنچه در نظر داشتیم نزدیک است، بنابراین بهترین گزینه بود. معتقدم انتخاب درستی بوده و توانسته است پلنگ صورتی را روی صحنه بسازد.
با توجه به مواردی که بیان کردید، نمایش "بارپاپا" را به عنوان بخش پایانی از سه گانه انیمیشنیتان تولید میکنید؟ بیشک این نمایش با سختیهای بیشتری به دلیل تغییر شکل بازیگران روبهرو خواهد بود؟
دشتآرای: بعید میدانم. فکر میکنم پرونده این نوع کار را همین جا ببندم. این نوع نمایش نیازمند حمایت است. این حمایت یا باید از سوی مردم باشد؛ مردمی که درک میکنند گروهی تا این اندازه خودش را به زحمت میاندزد تا چنین نمایشی تهیه شود؛ یا خانواده تئاتر و دولت به حمایت از آن بپردازد. اگر هیچ کدام از این موارد وجود نداشته باشد، ما نیز ترجیح میدهیم دنبال نمایش دو نفرهای که هزینه کمی میبرد، برویم. البته من همیشه این را میگویم و در بسیاری موارد آن کار را تکرار میکنم. بر سر این پروژه بسیار آزار دیدیم. چرا که در تئاتر هیچ چیز متعهدکنندهای وجود ندارد. بازیگران به دلیل مسائل مالی مجبورند سر فیلم و سریال بروند. من و حسن معجونی هیچ اختلافی با یکدیگر نداشتیم؛ ولی ایشان به دلیل مسائل مالی مجبور بودند سر سریالی حضور پیدا کند که وقت او را شبانه روزی میگرفت. به دلیل اقتصاد بد تئاتر بعید میدانم "بارپاپا" را به صحنه ببرم؛ مگر آنکه حامی مالی داشته باشم.
به غیر از مسئله مالی با مشکلات دیگری نیز روبهرو بودهاید؟
دشتآرای: تعدادی از فرایند تئاتر خصوصی سوء استفاده میکنند و با تعدای از سایتهای مجازی، در کار گروههای نمایش اختلال به وجود میآورند و نظریات شخصیشان را در سایتها اشاعه میدهند. این مسئله، نمونه بارز تشویش اذهان عمومی است. تعدادی از افراد نیز نظرات غیرکارشناسی میدهند که در شان تئاتر نیست. امیدوارم آسیبشناسی ایجاد شود تا هر چیزی را به گروههای تئاتری که با مشقت فراوان کار میکنند نسبت داده نشود.
گفتنی است؛ در این نمایش داریوش موفق در نقش سربازرس کلوزو، فرزین محدث در نقش دودو، کاظم سیاحی در نقش مرد سفید، ستاره پسیانی در نقش مورچه، رامین سیاردشتی در نقش مورچه خوار، اشکان مهری در نقش کارگردان، ساناز باقری در نقش منشی و مارین میلر در نقش پلنگ صورتی ایفای نقش میکنند. همچنین سعیده امیر ساعی (مدیر پروژه)، امیر اثباتی (طراح لباس)، امیرحسین دوانی (طراح صحنه)، بامداد افشار (طراح صدا) و بهراد جوانبخت (طراح گرافیک)، دیگر هنرمندان این نمایش هستند.
انتهای پیام/
مهرانگیز قهرمانی