سرویس تئاتر هنرآنلاین//نمایش دختر یانکی نوشته نیل سایمون و به کارگردانی بهرام تشکر در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران به روی صحنه است .بهرام تشکر (کارگردان)، بهنام تشکر (بازیگر) و کیانوش اخباری مشاور هنری کارگردان طی نشستی در خبرگزاری هنرآنلاین از دختر یانکی گفتند. بخش اول این نشست را می خوانید:
چه شد که نیل سایمون و "دختر یانکی" را انتخاب کردید؟ چه ویژگیهایی داشت و چه تغییراتی در آن ایجاد کردید تا به این نمایش رسیدید؟
بهرام تشکر: اولین بار با این متن نیل سایمون در سال 84 آشنا شدم. شهرام زرگر دوست مشترک من و بهنام این متن را ترجمه کردند و در اختیار ما قرار دادند. من و بهنام آن را خواندیم . از آن خوشمان آمد و گفتیم که بهتر است ببینیم عکسالعمل تماشاگران ایرانی نسبت به این وقایع، موقعیت و وضعیت دراماتیکی که نیل سایمون کنار هم چیده است چیست؟ پس با بهنام در اولین جشنواره نمایشنامه خوانی تالار مولوی آن را اجرا کردیم و تماشاگران هم عکس العمل خوبی داشتند. اجرای ما جزء کارهای منتخب جشنواره شد و قرار بر این شد که پس از جشنواره اجرای عمومی داشته باشیم که متاسفانه بنا بر تغییرات مدیریتی تالار مولوی اجرا نشد و ما درگیر کارهای دیگری شدیم. ولی ذهن ما درگیر آن بود و مدام درباره آن صحبت می کردیم تا این که امسال در فرهنگسرای نیاوران آن را به صحنه بردیم.
بهنام تشکر: بله پس از 6 سال و آن هم دلایل خاصی دارد.
می شود این دلایل را توضیح دهید؟
بهنام تشکر : دلایل اش برمیگردد به مدیریت تئاتر. ما تا امروز 7 اجرا داشتهایم که در تمام آنها سالنها پر بودهاند و نزدیک به 1800نفر از این نمایش دیدن کردهاند چه اتفاقی افتاد که 6سال به ما اجازه اجرا نمی دهند و حالا میتوانیم نمایش را به صحنه ببریم؟این هایی که می گویم تعمدا می گویم یکی اینکه من از سال 75 فعالیت تئاتر در سال 79 وارد تئاتر حرفهای شدم و کلی جایزه برده و کاندید شده بودم. گویا اعتمادی به ما نبود. بهرام تشکر آن موقع دانشجو بود و الان فوق لیسانس دارد و از طرفی هم من در سریال ساختمان پژشکان و دزد پلیس بازی نکرده بودم... اینها را عمدا میگویم و از آن میخواهم به یک نتیجه برسم.نتیجه ای که کاملا مبتذل و غیر تئاتری است.این که چرا در آن زمان به ما سالن ندادند و حالا دادند به نظر شما چرا؟ در آن زمان هم من 6سال کاندید بازیگری از سوی خانه تئاتر شده بودم و همچنین 2بار در جشنواره تئاتر فجر.
خب در آن زمان مشکلات مدیریتی و اختلاف نظر هم زیاد بود بحث خودی و غیر خودی هم بوده شاید در آن زمان شما جلوی خیلیها سر خم نکردید .چرا که درباره خیلی از همکارانتان شاهد این قضیه بودهایم.
بهنام تشکر: تقریبا همه آن چیزهایی که شما گفتید را شامل میشود. سئوال من این است چرا حالا به ما سالن دادند؟ این سئوال در عین سادگی عجیب و تاسف بار است. الان بهنام تشکر دو تا سریال کار کرده و خانم یکتا ناصر سیمرغ بلورین جشنواره را گرفته . آیا اگر بهرام بازیگران معروفی را به کار نمیگرفت الان به او اجازه اجرا میدادند؟ به نظرم خواندگان این مطالب آنقدر با هوش هستند که از دیالوگهایی که بین ما مطرح میشود نتیجه لازم را بگیرند. واقعا برای این سیستم متاسفم که به سمت بازاری شدن حرکت میکند. آن هم در تئاتر . ما هنوز در سینما ماندهایم که با این همه امکانات مردم به تماشای فیلم ها نمیروند. سینما صنعت است و تئاتر صنعت نیست اما دارند با آن به شکل صنعتی برخورد میکنند و این مستقیما ما را به سمت ابتذال میبرد.
آقای اخباری شما به عنوان مشاور هنری کار چه نظری دارید و این که نگاه صنعتی به تئاتر چه آسیبی میزند؟
کیانوش اخباری:به نظرم تئاتر ما به سمت بازاری شدن نمیرود، بلکه بازاری شده است و مسبب آن وضعیت مدیریتی سالنها است. مثلا مجموعه ایرانشهر دچار انحصارگرایی و روابط پشت پرده است که صرفا مبتنی بر مقوله اقتصاد است و دارند جریانی را در آن ایجاد میکنند که معیاری برای سالنهای دیگر میشود و من نمیدانم ریشه اش در کجاست.ولی تمام تلاش گروه ما این بوده که به هیچ وجه روی بازیگر سرمایه گذاری نکنیم و تا آن جا که ممکن است تئاتری را که به صحنه میبریم قابل قبول با استانداردهای رایج موجود باشد و نمیدانم این تاسفی که آقای تشکر ابراز میکند چقدر جدی است.
بهنام تشکر : به نظرم این موضوع به ضرر همه است و الان طوری شده که بعضی از ستاره های سینما میآیند به سمت تئاتر و توجیه شان این است که هنرمند باید مردمی باشد و خدا لعنت کند کسی را که همچین کلمهای را وارد کرد. هنرمند مردمی یعنی چه؟ یعنی مردم به آن نگاه کنند و از آن لذت ببرند نه در فاصله یک متری بلکه بر پرده سینما. مثلا اگر روزی حمید فرخ نژاد حالش خوب نباشد و جواب سلام کسی را ندهد می گویند خودش را گرفته است و مردمی نیست . آمدن ستاره ها در تئاتر نه تنها به ضرر تئاتر بلکه به ضرر خود آنهاست .ستاره سینما که در سینمای ایران تعریفی و جایگاهی ندارد چرا که به لحاظ جهانی تعریف میشود و اصلا مختصاتش چیز دیگری است . با همه این تفاوتها نظرم این است که ستارههای سینما نباید به تئاتر بیایند چرا که قابل دسترسی میشوند .بین ستاره و مردم باید فاصله باشد چرا که این جزو قوانین است و ستاره هرچقدر دست نیافتنیتر باشد به نفع خودش است و این که حالا میخواهم بروم تئاتر کار کنم خب به چه قیمتی؟ به قیمت اینکه مردم بیایند به خاطر من تئاتر ببینند؟ این جا تنها چیزی که اصلا دیده نمی شود تئاتر است.
بهرام تشکر: مجموعه ایرانشهر و نظیر آن با آوردن ستارهها سعی در فروش بلیط دارند اما کسانی که در این وسط فراموش میشوند هم نسلان من هستند .دهه شصتیهایی که درسشان تازه تمام شده کسانی که با رتبههای یک و طراز یک به دلیل فرصت ندادنها خانه نشین شدهاند .امیدوارم با گذشت این 8سال سیاه و با رویکرد جدید این آدم ها دعوت به کار شوند آنها میتوانند کارهای درخشانی انجام دهند. شاید بشود تئاتر ما از انحصار در بیاید و تنوع فکری و جهان بینی در آن بوجود بیاید.
بهنام تشکر: بابت آمدن چهرههای سینمایی تنها کسی که سود میکند حتی کارگردان هم نیست و آن مدیر سالن است و او هم فقط و فقط میخواهد سالن را پر کند. وقتی تئاتر قوی باشد و اصول را رعایت کند تماشاگر باید لذت ببرد و احتیاج به ستاره ندارد .
با این مخالفت صریحتان درباره ورود استارها به تئاتر نظرتان درباره حضور یکتا ناصر در این نمایش چیست؟
بهرام تشکر: برای بازی در دختر یانکی ما در بین همکاران تئاتری گزینههای زیادی داشتیم که هر کدام به دلایلی نتوانستند با ما همکاری کنند .چون الان در زمان جشنواره تئاتر و فیلم هستیم .رفتیم در حوزه تصویر که مشخصات فیزیکی جنس بازی مختص به دختر یانکی را داشته باشیم در نهایت به ایشان رسیدیم. یکتا ناصر بک گراند اجرای تئاتر نداشت ولی سابقه نمایشنامهخوانی را داشت. از او دعوت کردیم .در ابتدا مردد بود ولی در حال حاضر بسیار خوب عمل میکند و امروز دختر یانکی با بازی یکتا ناصر دارد میدرخشد .
بهنام تشکر : سوای اینها ما یکتا ناصر را ستاره سینما نمیدانیم
به هر حال ایشان سیمرغ بلورین جشنواره دارند و چهره و ظاهر او می تواند تماشاگر را به صحنه بیاورد.
بهنام تشکر: ولی او سوپر استار است؟
در چنبره بسته سینمای ایران میتواند استار باشد ولی در استانداردهای بین المللی نه .
آیا در استانداردهای کشور ما ایشان ستاره است؟
در مسیرش هستند..
بهنام تشکر : پس در مسیرش هستند و هنوز نشدهاند..ما فهرست بلندی از بازیگران داشتیم که هر کدام به دلایلی نشد با ما همکاری کنند. مثل الهام پاوه نژاد، آشا محرابی، مهراوه شریفینیا، پگاه آهنگرانی، سیما تیرانداز، الیکا عبدالرزاق و بالاخره اتفاقی به یکتا ناصر خوردیم.
بهرام تشکر: خیلی از بازیگرهای سینما هم میخواستند بیایند که با فاکتورهای مورد نظر ما همخوانی نداشتند. بازیگری لازم داشتیم که اعتماد به نفس بازی در این نقش را داشته باشد و یکتا ناصر توانست از پس این کار بر بیاید و به شدت هم دارد روی این نقش کار میکند.
کیانوش اخباری: حتی از سوی گروه تولید کسانی معرفی شدند ولی ما باور داشتیم که وجه هنری مهم تر است . در هر حال فضا با ورود بخش خصوصی، تئاتر به سمت گیشه دارد حرکت میکند. مخصوصا این روزها که مثلا بازیگری مثل پژمان جمشیدی به روی صحنه تئاتر است . صرف این که حضور شیرینی در تلویزیون دارد حالا باید به تئاتر بیاید ممکن است آدمهای خارج از فضا به سمت تئاتر کشیده شوند؟
بهنام تشکر: به سمت تئاتر کشیده نمیشوند به سمت آن آدم کشیده میشوند. ولی خب تئاتر از این قضیه ترکش میخورد. قطعا آنها که به خاطر آدمها به تئاتر میآیند درصد اندکی هستند همین طور که گفتم این به ضرر خود آن آدم است و او را تبدیل به آدمی دم دستی میشود.
بهرام تشکر: اصلا باید دید که من کارگردان چه شرایطی برایم پیش میآید که برای فروش کارم به بازیگر چهره متوسل میشوم. چرا باید اینقدر فشار روی من باشد ؟ چون تئاتر ما تبلیغات ندارد. نگاه تبلیغاتی به سینما ، تغذیه و حتی شامپو میشود ولی به تئاتر نمیشود . ما نگاه کلان تبلیغاتی نسبت به تئاتر نداریم چون تئاتر یک مقوله اعتراضی است ولی حداقلهایی وجود دارد که از دست گروه مجری بر نمیآید وقتی کارگردان تمرکز ندارد و باید به هزار چیز فکر کند. وقتی تیزر و بیلبورد نداریم کارگردان مجبور به این کار میشود. شهرداری نه تنها کمکی نمیکند بلکه 20 درصد از فروش مرا میگیرد. قطعا خود کارگردان هم نمیخواهد که بازیگر سینما بیاورد. من از بازیگر میخواهم نقش هملت را بازی کند درحالی که این نقش مال او نیست مکبث مال او نیست. بازیگر سینما هم باید نقش خودش رابازی کند که از پس آن هم خوب بر میآید.گروههای تئاتر این روزها مثل آدم های یتیمی هستند که که پول توی جیبشان نیست حتی وزیر هم میگوید تئاتر مظلوم است ولی کسی کاری در این زمینه نمیکند.
بهنام تشکر: این موضوع که سینماییها به تئاتر بیایند به هر حال اتفاق افتاده ولی آیا این کمکی به تئاتر ما کرده است ؟ آیا از لحاظ فرهنگی و هنری به ما کمکی کرده؟ آیا تماشاگر جدیدی به ما اضافه کرده یا تماشاگر فقط رفته یک بازیگر را ببیند و لذت ببرد که آن هم نمیبرد. اگر آل پاچینو به تئاتر میرود به خاطر این است که او تئاتر و سینما را با هم پیش برده است. عالم سینما با تئاتر فرق دارد و تماشاگرانشان هم با هم فرق دارند و ما با این کار حتی تماشاگران اندک تئاتر را هم از دست میدهیم. این چیزها به تئاتر مفلوج ما کمکی نمی کند شاید یک مسکن باشد ولی درمان نیست.
بهرام تشکر: یکی از جذابیتهای دختر یانکی برای من همین مقوله است. جذابیتهای جسمانی، ظاهری و درگیری آدم های چپی که 18سال است دارند با هم روزنامه در میآورند و با یک اتفاق ظاهری همه چیزشان از هم میپاشد یکی از دغدغه هایی که فکر من کارگردان را با فضای نیل سایمون درگیر میکند این است .
کیانوش اخباری: یک مقایسه ساده بین دوره دولت اصلاحات و دولت نهم و دهم دمیشود در این جا انجام داد که در دوره اصلاحات چطور تئاتر رشدکرد. فضای فرهنگی ما زنجیره وار بهم وصل هستند در دوره اصلاحات بیش از هزار گروه نمایشی تشکیل شد که در دوره بعدی از هم پاشیدند. به راحتی تیشه زدند به تئاتر ایران. واقعیت این است که یکسری آدمها نمیخواهند تئاتر این مملکت رشد کند.
ادامه دارد...