سرویس نمایش هنرآنلاین//علی موذنی
از همان ابتدای راه اندازی جشنواره با سوال های مختلفی روبه رو شدهام که یکی از آن ها این بوده است : دین مورد نظر شما در جشنوارۀ صاحبدلان دقیقا چه دینی است؟ آیا فقط اسلام است یا ادیان دیگر مثل یهود و مسیحیت و زردشتی یا آیین های بودایی و هندو و ... هم در آن جایی دارند ؟
خداوند در سورۀ آل عمران ذیل آیۀ شصت وهفت در خصوص حضرت ابراهیم می فرماید : ابراهیم نه یهودی و نه نصرانی بلکه حق جو و مسلم بود.
تاکید قرآن بر مسلمان بودن حضرت ابراهیم ، وقتی معنا پیدا می کند که به آیۀ نوزده از همین سوره توجه کنیم که می فرماید : دین در نزد خدا اسلام است. و یا در آیۀ هشتاد و چهارم از همین سوره می فرماید : هر کس غیر از اسلام دینی اختیار کند ، هرگز از وی پذیرفته نیست و او در آخرت از زیانکاران است !
آیا منظور خدا از این آیه که دین در نزد او فقط اسلام است ، این است که خدا دین یهود و نصرانی را با آن که خود واضع آن است ، قبول ندارد و فقط دین اسلام را دین مورد نظر خود می داند ؟ سوال دیگر این که چرا حضرت ابراهیم را مسلم می خواند در جایی که او پیامبری پیش از حضرت موسی و حضرت عیسی بوده و هنوز دینی به نام اسلام در ذهن بشر جا نیفتاده است ؟ واقعیت این است که بر خلاف جامعه شناسان و مردمشناسان غربی که سیر تکاملی جهان بینی انسان را به سه دورۀ ادیان ابتدایی و ادیان قدیمِ چند خدایی و ادیان متکاملِ یک خدایی تقسیم می کنند ، دین مورد نظر خداوند از وقتی حضرت آدم به زمین هبوط کرده تا دینی که حضرت محمد آورنده اش بوده ، یک جریان به هم پیوسته بوده و هیچ اختلافی در آن نبوده ، برای همین خداوند این جریان به هم پیوسته را به نام اسلام و حضرت ابراهیم را مسلم می خواند ، زیرا آن حضرت در برابر خدا تسلیم بوده و اراده و اختیارش را در راه رضای او به کار می گرفته است و مگر معنی اسلام جز این است ؟ شکی نیست که اگر ضرورت ایجاب می کرد، خداوند سایر پیامبرانش را نیز به همین صفت یاد می کرد، زیرا نام اسلام بهترین تعریفی است که خدا می توانسته برای هویت بخشی به دین مورد نظر خود به کار گیرد.
جالب این که خدا در قرآن هیچ وقت کلمۀ دین را به صورت جمع به کار نبرده تا به این وسیله نشان دهد که فقط یک دین را در نظر دارد که آن هم اسلام است، حتی اگر این دین در زبان بشر در دوره های مختلف اسامی مختلفی را به خود پذیرفته باشد. در واقع آنچه به عنوان ادیان الهی رواج دارد ، سهوی است که اتفاق میافتد، وگرنه هر پیامبری که از طرف خدا مبعوث می شده، هم پیامبران پیش از خود را تایید می کرده هم پیامبر پس از خود را بشارت می داده و به این ترتیب بر پیوستگی جریان تک دینی از منظر خدا تاکید می کرده است، چنان که خدا در آیۀ هشتاد و یکم از سورۀ آل عمران به پیمانی اشاره می کند که از پیامبران گرفته تا پیامبران پیشین را تایید و پیامبران پسین را بشیر باشند.
اکنون سوالی دیگر پیش می آید وآن این که چرا وقتی خداوند یک دین را مد نظر دارد ، پیامبران متعدد را برای عرضۀ آن مبعوث کرده است ؟ آیا تعدد پیامبران برای تبلیغ و ترویج یک دین که مورد نظر خداوند بوده ، موجب اختلاف در هواداران هر پیامبر نمی شود و به نقض غرض خداوند نمی انجامد ؟ در پاسخ باید گفت که پیامبران چه آن ها که صاحب کتاب بوده اند و چه آن ها که دین پیامبران اولوالعزم را تبلیغ می کرده اند ، در طول تاریخ برحسب مقتضیات زمان و تکامل انسان مبعوث می شده اند تا یادآور یگانگی خدا باشند و بشر را از بت پرستی و خرافه پرستی نجات بخشند.
ثانیا اگر تطّور و تکامل و توسعهای هم در دین ایجاد می شده ، نه در اعتقاد به یگانگی خداوند که در روابط اجتماعی و حقوق و مقرّرات بوده که به طور طبیعی نتیجۀ نیاز زمان و خصوصیات محیطی و ویژگی های مردم هر سرزمینی بوده است. پایه و اساس تعلیمات پیامبران همه در جهت یادآوری یگانگی خداوند بوده ، اما نوع عرضه اش در تناسب با رشد و تکامل بشر در دوره های تاریخی متفاوت بوده است.
مثال خوبی که دراین خصوص می توان زد ، این است که انسان در تعلیمات انبیاء مانند یک دانش آموز بوده که دوره های درسی ابتدایی و راهنمایی و دبیرستان و دانشگاه را گذرانده است.
بنابراین ما با تکامل دین طرفیم نه اختلاف ادیان . و هر دینی و هر پیامبری در عصر خود حق بوده است، و مسلما اگر پیامبر اول نبود، دین پیامبر دومی اثر نمی کرد. اگر اولی و دومی نبودند، دین پیامبر سوم اثر نمی کرد. اگر دین آسمانی حق نبود، نه پیامبر بعدی، پیامبرقبلی را تصدیق می کرد نه پیامبر قبلی آمدن پیامبر بعدی را بشارت می داد.
خطوط کلی دین هریک از این پیامبران نیز تغییر نکرده و اگر تغییری بوده، در امور جزئی است، و گرنه اصول اعتقادی، فقه و حقوق و اخلاق ثابت مانده اند. هیچیک از این پیامبران توحید و نبوت و معاد را نه تنها نفی نکرده، بلکه بر آن صحه گذاشته است.
بنابراین در پاسخ به این سوال که دین مورد نظر در جشنواۀ صاحبدلان کدام است ، باید بگویم که آنچه خداوند از زمان آدم تا خاتم به عنوان دین اسلام توسط پیامبرانی که خود مبعوث کرده ، و در قرآن به هریک پرداخته ، مورد نظر جشنواره است. زیرا همۀ پیامبران اولولعزم و پیامبرانی که مروج دین پیامبران صاحب کتاب بوده اند ، مورد نظر جشنواره اند و می توانند دستمایۀ کار قرار گیرند با ذکر این نکته که آنچه از آنان پرداخت می شود، از منظر قرآن باشد، زیرا آنچه معیار جشنواره است ، قرآن است و بس . به عنوان مثال در قرآن به صراحت آمده که حضرت عیسی به صلیب کشیده نشده و به آسمان چهارم منتقل شده است. پس جشنواره نیز به صلیب کشیده شدن حضرت را در صحنۀ تئاتر برنمی تابد ...
انتهای پیام/54/53