سرویس تجسمی هنرآنلاین: امیرحسین دلبری طی یک دهه اخیر نام خود را به عنوان هنرمندی که در عرصه جواهرسازی هنری فعال است مطرح کرده و به نامی آشنا در جامعه هنری بدل شده است. او این روزها نمایشگاه "این گونه شیوه مدارا" را در گالری ثالث برپا کرده و در این نمایشگاه 32 مجسمه کوچک، دو مجسمه بزرگ، 60 قطعه جواهرات معاصر، سه چیدمان با رویکردی اجتماعی و سه کتاب با موضوع مجسمه و جواهرسازی هنری رونمایی کرد. به همین بهانه با او به گفتو گو نشستیم تا از دغدغههایش در زمینه جواهرسازی هنری آگاه شویم.
جواهرات معرف چیست و چه کاربردهایی دارد؟
در زمان انسانهای اولیه، یک آدم قدرتمندی در یک قبیله به شکار شیر میرفته. او برای آنکه شکار شیر را اثبات کند، دندان شیر را درآورده و یک نخ از آن رد میکرده و با آویزان کردن آن به خودش، جایگاه و قدرتش را به رخ میکشیده، بنابراین جواهرات از آن زمان تا به امروز، معرف طبقه اجتماعی و اقتصادی آدمهاست. استفاده از جواهرات مثل لباس پوشیدن میتواند طبقه اجتماعی آدمها را مشخص کند. کسی که جواهرات هنری استفاده میکند، علاقهاش به مقوله فرهنگ و هنر را نشان داده و کسی که انگشتر الماس بر دستش دارد، میخواهد طبقه اجتماعی و اقتصادیاش را به رخ بکشد. این کاربردی است که جواهرات دارد. همچنین جواهرات را میتوان به تابلوهای هنری هم تشبیه کرد. شما وقتی به خانه یک نفر میروید، از طراحی خانهاش و تابلوهایی که استفاده میکند میتوانید طبقه اجتماعی و فکری او پی ببریم.
جواهرات در برخی از مناطق ایران به جز نشاندادن طبقه اجتماعی و جایگاه فرهنگی، کاربردهای دیگری هم دارد. مثلاً در ترکمنها زیورآلات خانمها صدا میدهد چون اگر مردی در کوچهای صدای زیورآلات خانمها را بشنود، متوجه شود که یک خانم آنجاست و روی به دیوار میکند تا آن خانم رد شود. ترکمنها برای تمام داراییشان اعم از اسب و زمین و... اسم میگذارند چون برایشان اهمیت دارد و مهم است که آنها را زینت کنند تا وضعیت خوب اقتصادیشان را به رخ دیگران بکشند. آنها به زیورآلات زنشان هم اهمیت میدهند چون زن را هم جزیی از داراییشان میدانند و میخواهند با آن طبقه اجتماعی و اقتصادی را نشان دهند. زیورآلاتی که روی کلاه زنان ترکمن وجود دارد هم معنای خاص خودش را دارد و موقعیت زنان را نشان میدهد. آن زیورآلات مشخص میکنند که زن ترکمن، مجرد، نامزد عقد کرده، مزدوج و یا همسر یک متوفی است.
در اقوام ایرانی نیز زیورآلات کاربردهای مختلفی دارد ولی در ایران کاربرد عمومی زیورآلات معرفی اعتقادات و جایگاههای اجتماعی افراد است. افرادی که از زیورآلات هنری استفاده میکنند، توجهشان را به فرهنگ و هنر نشان داده و عدهای نیز که اهل مد و فشن هستند به دنبال آثار متفاوت و عدهای به دنبال آثار فانتزی و پر زرق و برق میگردند. البته در مورد آثار فشن و فانتزی، زیورآلات نمیتواند معرف طبقه اجتماعی افراد باشد. در ایران از گذشته جواهراتی وجود داشته که امروز دیگر کاربرد قبلی خود را ندارند. مثلاً پیشکلاه در دوره قاجاریه یا خنجر در سدههای پیشین به عنوان جواهرات استفاده میشدند ولی الان جای خودشان را به اشیایی مثل جا سوییچی دادهاند که خیلیها با استفاده از جا سوییچی طلا، طبقه اجتماعی و اقتصادیشان را نشان میدهند.
لطفاً فرق جواهرات و زیورآلات را برایمان بگو و در مورد رابطه زیورآلات با بدن هم کمی صحبت کنید.
زیورآلات به نوعی از آلات زینتی که قابل استفاده کردن باشند میگویند، مانند انگشتر، گردنبند و اصولا باید قابل حمل باشند اما جواهرات به گونهای از زیورآلات گفته میشود