به گزارش هنرآنلاین ، سومین جلسه از چهارمین دوره دوشنبه‌های نقد کتاب سوره با نقد کتاب «مقدمه‌ای بر مطالعات اجرا » نوشته ریچارد شکنر نظریه‌پرداز حوزه اجرا در تئاتر همراه با جلسه نقد و بررسی این کتاب با حضور و سخنرانی مجازی شکنر دوشنبه ۲۴ اردیبهشت در سالن کنفرانس دانشگاه سوره برگزار شد.

ریچارد شکنر در ابتدای این نشست، ضمن ابراز ناراحتی از اینکه شرایط دنیا به صورتی است که نمی‌تواند به صورت حضوری در این برنامه شرکت کند، در جواب سئوالی راجع به آینده پرفورمنس آرت و تئاتر در جهان، گفت: تئاتر را به عنوان یک واژه جمع می‌دانم و چیزی فارغ از تئاتر وجود ندارد. معتقد هستم تئاتر فقط محدود به تعریف غربی و کلاسیک آن که ریشه در یونان دارد و تاکنون ادامه داشته است، نمی‌شود و تجربه‌های نیودراما ژاپن در این زمینه به عنوان یک روند پیشرو و همچنین تعزیه در ایران بخشی از این تعریف است.

وی با ذکر چند مثال از تئاتر ایران، چین و ژاپن ادامه داد: تا زمانی که ادیان وجود دارند، گونه‌های آیینی تئاتر نیز وجود خواهد داشت. تئاتر تجربی همچنان به ایجاد تفکر و تولید فکر می‌پردازد و اگر بخواهیم از آینده صحبت کنیم، تغییر زیادی در این مدل شناخته شده از تئاتر غربی نخواهیم داشت و همین روند دنبال خواهد شد و تئاتر لایو و زنده به عنوان یک گونه هنری در همه فرهنگ‌ها ادامه خواهد داشت.

شکنر1

این نویسنده با اشاره به اینکه تئاتر در گونه‌های مختلف خود، ادامه پیدا می‌کند، بیان کرد: تئاتری که به عنوان یک مانیفست تولید هنر می‌کند و جنبه زیبایی شناختی دارد، تئاتری که به طور خاص برای سرگرمی ایجاد شده، تئاتری که پیام سیاسی خواهد داشت، تئاتر با خاستگاه دینی و تئاتر با روش‌های درمانی که از زمان ارسطو وجود داشته است، همچنان ادامه خواهد داشت.

این استاد تئاتر در پاسخ به پرسشی در رابطه با تقابل نگاه شرقی، غربی و نظریات پسااستعماری در دوره پست مدرن، یادآور شد: همه زندگی و تجربه کاری من در این زمینه است. نگران این نظریات پسااستعماری نباشید چون تاریخ همواره پر از استعمار بوده است و حکومت پرسپولیس، عثمانی، مغول‌ها و ... همه مصادیقی از این امر هستند و استعمار غربی حال حاضر آخرین نسخه از استعمار است.

او ادامه داد: معتقد هستم این آخرین مدل استعمار گسترده و قدرتمند از زمان رنسانس و فتح آمریکا توسط کلومبوس شروع شده است؛ پوشش دانشجویان در این جلسه و تکنولوژی‌های امروزی و حتی صحبت کردن من به زبان انگلیسی نشانی از این استعمار است و البته این استعمار مزایایی داشته است و استعمار شونده خود با آغوش باز این استعمار را پذیرفته است. معتقد هستم این استعمار در جایی ریشه‌اش را از دست می‌دهد و مشابه فرزندان که از جایی والدین را از دست می‌دهند، این صنایع و تکنولوژی‌ها نیز ریشه خود را از دست خواهند داد اما در حال حاضر این تکنولوژی‌ها و صنایع غربی در حال صعود و اوج گرفتن هستند.

شکنر2

وی با اشاره به اینکه در کتاب خود، به موضوع «چه چیزی اجرا است و چه چیزی به مثابه اجرا در نظر گرفته می‌شود» پرداخته است، گفت: نسبیت گرایی را نقص تلقی نمی‌کنم و نسبی در نظر گرفتن موارد و عدم قطعیت، نه تنها ضعف نیست بلکه فضا را برای رسیدن به توافق باز می‌کند. از نظر من نسبیت‌گرایی یک نقطه قوت برای رسیدن به توافق است.

این کارگردان تئاتر با اشاره به اینکه تئوری را دوست دارد، گفت: به تئوری علاقه دارم اما خیلی از قدیمی‌ترها و بزرگان من را به عنوان کارگردان تئاتر می‌شناسند و به نظرم آینده تئاتر توسط همین شنوندگان تعیین می‌شود و ترکیبی از اجرا و عمل می‌تواند برای آینده تئاتر راهگشا باشد.

وی با اشاره به اینکه ای کاش ۵۰۰ مایل فاصله برای گفت‌وگو وجود نداشت چون برخی مباحث قابلیت ارائه در وبینار را ندارند، عنوان کرد: در ویرایش جدیدی که از کتاب خواهم داشت به دیالکتیکی از (being seen) و (showing) خواهم پرداخت؛ در تئاتر غربی بعضا (showing) جایگاه بالاتری از (being seen) دارد به عنوان مثال «دارشان» خدای هندی در یک زمان توامان هم دیده می‌شود و هم نشان داده می‌شود پس دیده شدن و نشان دادن تعامل و بعضا هم‌پوشانی دارند.

شکنر در پایان ضمن اشاره به اینکه، هیچ معیاری متعادل نیست و برای همه زمان‌ها صادق نخواهد بود، متذکر شد: از نظر من، منتقد، مسؤول تعریف معیارها است و باید معیارها و فکت‌ها را در نقد اثر به کار بگیریم. به نظر من، منتقد، آزاد در تعاریف و معیارها است و هیچ معیاری ابدی نیست؛ خیلی از رویکردها در تاریخ نیز با مردود شدن مواجه شدند به عنوان مثال افراد در ابتدا متوجه جنبش‌های آوانگارد نبودند چرا که معیارهای صحیح برای آن‌ها تعریف نشده بود. در پایان باید بگویم بحران در نقد همواره وجود داشته و هنوز هم وجود دارد.

شکنر

در این نشست که توسط دانشکده هنر و معاونت پژوهشی دانشگاه سوره برگزار شد، علاوه بر مهدی چاوش‌ور، یکی از مترجمان کتاب، فارس باقری استادیار دانشگاه تربیت مدرس، بهزاد آقاجمالی استادیار دانشگاه تهران، علی حاجی ملاعلی استادیار دانشگاه سوره و رامتین شهبازی استادیار دانشگاه سوره سخنرانی کردند.