سرویس معماری هنرآنلاین : گرچه تا سالها تصور عموم بر این بود که استان مازندران، سبقهای اندک در حوزه معماری اسلامی داشته باشد اما پس از معلوم شدن قدمت مسجد جامع بابل، تاریخ معماری اسلامی این استان به سالهای اولیه ورود اسلام به ایران رسید. امروز از تاریخ دقیق ساخت این مسجد، جز چند کتیبه و چند ذکر مختصر اطلاعات بیشتری در دست نیست، اما در کنار کتیبههای قاجاری این مسجد، سبقه چند قرنی آن به اثبات باستانشناسان رسیده است. مسجد جامع بابل در محله مسجد جامع، یکی از قدیمیترین محلههای بابل واقع شده و استاد صالح طبری درباره سال ساخت آن نوشته است: "سال ساخت مسجد جامع ۱۱۳۳ هـ بوده است که توسط بلاهایی تخریب و مجددا در بین سالهای ۱۲۲۰ تا ۱۲۳۰ تجدید بنا شد." اما ساخت این مسجد قاعدتاً باید پیشینهای بیشتر داشته باشد. عموماً در این باور مشترکند که این مسجد از اوایل دوره اسلام تا دوران صفوی پا بر جای مانده و در دوران صفوی مرمت شده و به دستور شاه سلطان حسین صفوی دو کتیبه سنگی که هر کدام دارای سیزده سطر بودهاند در میان حیاط مسجد روی زمین قرار گرفتند. تا دوره قاجار این مسجد پا بر جای بوده و سرانجام در سال ۱۲۲۰ به علت زلزلهای در شهر بار فروش مسجد جامع تخریب شد. این حادثه در زمان سلطنت فتحعلی شاه اتفاق افتاد که شاه دستور به ساخت مجدد مسجد جامع بارفروش را صادر کرد و کتیبهای را پس از تجدید بنا سر در ورودی غربی مسجد قرار داد. همچنین در سر در ورودی غربی این مسجد آیات و عباراتی بر روی خشتهای کاشی به تاریخ ۱۲۳۰ هـ نوشته شده که بخش اعظمی از آن تخریب شده است. کتیبهای دیگر در همان سر در ورودی غربی مسجد وجود دارد که در آن آمده است محمد شاه قاجار به حاکم مازندران فضل علی خان در سال ۱۲۵۱ هـ دستور داد تا مالیات نانواها را از بین ببرد. این کتیبه تا به امروز در همان سر در ورودی مسجد پا بر جا مانده است. مسجد در دوره محمدرضا پهلوی مجددا مرمت شد و کاشی کاریهایی در درون صحن مسجد انجام گرفت که در یکی از کاشیهای اطراف گنبد مسجد سالی برای این مرمت کتابت شده است که سال آن را ۱۳۵۰ شمسی نگرش کردند. این مسجد دارای دو سر در ورودی در دو جهت غرب و شرق است که هر کدام دارای سقفهایی به صورت هشتی هستند. این مسجد دارای یک گلدسته است. در بالای گلدسته اتاقکی چوبی وجود دارد که امروزه فرسوده شده و در حال تخریب است. در دو طرف شمال و جنوب حیاط مسجد دو صحن وجود دارد که شبستان اصلی مسجد در سمت جنوبی حیاط واقع شده و در سمت شمال ساختمانی به اندازه ساختمان جنوبی وجود دارد که دارای آبدارخانه و شبستانی کوچک است. مرمت ساختمان شمالی این مسجد در دوران پس از انقلاب صورت گرفته که روی ستونهای این شبستان کاشی کاریهایی صورت گرفته که به شدت تخریب شدهاند. محراب اصلی این مسجد که در سمت غرب وجود دارد قدیمی شده و کاشیهای آن در حال تخریب است، ولی هنوز آیاتی بر روی آن قابل مشاهده است که این آیات از سمت راست و پایین شروع شده و محراب را دور میزند. همچنین چهار محراب دیگر در کنار محراب اصلی برای نمازگذاران در مسجد ساخته شده تا از محراب قدیمی استفاده نشود. در سال ۱۳۸۹ به گفته محلیها مسجد جامع بابل دچار آتشسوزی میشود و صدمه زیادی میبیند. این آتشسوزی باعث میشود که کتیبه سر در ورودی مسجد که نام مسجد جامع عتیق بارفروش روی آن ذکر شده بود و همچنین کتیبه فتحعلی شاه قاجار مفقود شود. همچنین کتیبه شاه سلطان حسین صفوی که طی مرمتهایی بر روی دیوار نصب شده بود به زمین افتاده و به شدت تخریب شده و تا مرز نابودی نیز پیش رفته است. این مسجد بعد از آتش سوزی ۱۳۸۹ در سال ۱۳۹۰ مرمتی دوباره شد که تا امروز ادامه دارد.
انتهای پیام/