سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: فلوبر رمان "تربیت احساسات" را سیزده سال پس از "مادام بواری" منتشر کرد. در زمان فلوبر بسیاری این رمان را شکست ادبی فلوبر تلقی میکردند و اثر را از منظر اخلاقی، زننده و از منظر سیاسی، منحرف توصیف کردند. اما با گذشت زمان در میان خوانندگان عام و نزد اهل ادب و منتقدان تا اندازهای "مادام بواری" را در سایه برد و خود را به عنوان شاهکار فلوبر و یکی از سرچشمههای بنیادین ادبیات مدرن اروپایی مطرح کرد.
نوشتن کتاب "تربیت احساسات" هفت سال طول کشیده، در حالی که فلوبر "مادام بواری" را در عرض پنج سال نوشت.
"تربیت احساسات" داستان زندگی فردریک مورو، جوانی احساساتی است که به طور اتفاقی با خانواده آقای ژاک آرنو آشنا میشود و دل به خانم آرنو میبندد. فردریک که در ابتدای رمان جوانی مصمم، با اراده و با آرزوهای بزرگ تصویر شده، کمکم از خواستههایش دست میکشد و در کش و قوس ماجراهایی که با خانم آرنو دارد، همه آنها را فراموش میکند. در نهایت، فردریک که پیش از این به تحصیلات دانشگاهیاش در رشته حقوق و همچنین نویسندگی علاقه زیادی داشته و حتی همیشه میخواسته وزیر بشود، به هیچ کدام از آرزوها و خواستههای گذشتهاش نمیرسد و زندگیاش به کلی در راه احساساتش فنا میشود.
در سالهایی که فردریک در حال نزدیک و دور شدن از خانم آرنو است، فرانسه تحولات و تغییرات سیاسی و اجتماعی مهمی را پشت سر میگذارد، اما فردریک که به واسطه درگیری احساسیاش از همه این اتفاقات به دور است، تنها نظارهگر آنها است و هیچ دخالتی در سرنوشت سیاسی و اجتماعی کشورش ندارد.
"تربیت احساسات" را به دلیل نبود ساختار هرمی رمان کلاسیک، نخستین رمان مدرن میدانند. در تربیت احساسات چندگونگی، انقطاع و آشوب رمان مدرن به خوبی دیده میشود. این کتاب همواره کتابی عاطفی و شخصی تلقی شده است که در آن مضمون احساسات با شرح رویدادهایی تاریخی در هم میآمیزد.
"تربیت احساسات" از یک سو در وصف امیدباختگیها و دلسردیهای فردی و از سوی دیگر توضیح یأس و انحطاطی اجتماعی در پی زوال توهمهایی است که انگیزه تحرکات انقلابی خواهد بود.
این بحث همواره مطرح بوده است که شاید تربیت احساسات نوعی زندگینامه شخصی فلوبر باشد. شباهتهای بین فردریک مورو و فلوبر کم نیستند ، اما در این صورت مورو را میتوان فقط نماینده جنبهای از زندگی و خصلتهای فلوبر دانست و بس.
پروست، نویسنده "در جستجوی زمان از دست رفته"، به کاربرد فلوبر از ضمایر و حروف اضافه در روایت تربیت احساسات اشاره میکند و نشان میدهد که بیشتر از هر چیز دیگری فلوبر چطور با تغییرات زبانی توانسته دید جدیدی از روایت و داستانسرایی برای ما بگشاید. در همین رابطه، پروست به کاربرد حرف "و" در تربیت احساسات اشاره میکند و با نمونه آوردن از آن، نشان میدهد که فلوبر در جایی که به طور معمول در ادبیات رمانتیسم از "و" استفاده میکنند در "تربیت احساسات" از آن استفاده نکرده و فضای جدیدی را ایجاد کرده است.
این کتاب در سال 1380 با ترجمه مهدی سحابی در نشر مرکز برای اولین بار به دست خوانندگان فارسی زبان رسید.
انتهای پیام/
علیرضا سردشتی