سرویس سینمایی هنرآنلاین: 15 سال پیش وقتی فیلم "پروژه جادوگر بلر" (The Blair Witch Project) روی پرده رفت، ابتدا آنقدر که بعضیها انتظار داشت نظرها را جلب نکرد.
این پروژه 60 هزار دلاری با دوربینهای ویدیویی و با حضور بازیگرانی ناشناس ساخته شده بود. هرچند "پروژه جادوگر بلر" در اینترنت جنجالهایی به پا کرده بود - که آن زمان تا حد زیادی چیزی تازه بود - اما در هفته اول اکران در آمریکای شمالی، رقابت را به یک فیلم ترسناکتر داغتر که همزمان روی پرده رفته بود، واگذار کرد: "حس ششم" به کارگردانی ام. نایت شیامالان.
"حس ششم" از شیامالان یک ستاره ساخت، نامزد یک جایزه اسکار شد و در نهایت در دنیا 673 میلیون دلار فروخت. "پروژه جادوگر بلر" حتی هیچوقت پرفروشترین فیلم گیشهها نشد.
اما اکنون منتقدان، محققان و تحلیلگران "پروژه جادوگر بلر" را فیلمی میدانند که بازی را عوض کرد، فیلمی که مبدع ژانر "تصاویر پیداشده" بود، سینمای وحشت را دوباره تعریف کرد و کمک کرد برنامههای واقعنما، فضای شبکههای تلویزیونی را تحت کنترل خود دربیاورند.
"پروژه جادوگر بلر" داستان این سه دانشجوی سینماست که اکتبر 1994 هنگام ساخت فیلمی مستند درباره یک مخلوق افسانهای به نام جادوگر بلر که بیشهزارهای نزدیک برکیتسویل در مریلند را به تسخیر خود درآورده، ناپدید شدند و بعدها دوربین Hi8 و فیلم 16 میلیمتری آنها پیدا شد.
آنچه بر راز و رمز افزود: سازندگان "پروژه جادوگر بلر"، بازیگران و حتی شرکت سازنده فیلم مانند سه دانشجوی فیلم در چشمانداز هالیوود ناپدید شدند.
ادواردو سانچز یکی از دو کارگردان "پروژه جادوگر بلر" که در نوع خود اولین فیلم هالیوود بود، میگوید: مثل نوری بود که در یک بطری روشن شد.
تام شاتس مدیر اجرایی موسسه فیلم دانشگاه تگزاس میگوید: "پروژه جادوگر بلر" یک فیلم ترسناک بود، بدون جلوههای ویژه، بدون هیولاها، بدون خشونت یا خون و خونریزی. یکی از آن رویدادهای واقعا اسرارآمیز و تصادفی دنیای فیلمسازی که امکان نداشت کسی بتواند آن را پیشبینی کند.
البته هالیوود تلاش خود را کرد. از 16 ژوئیه 1999 - که "پروژه جادوگر بلر" در 27 سالن سینما روی پرده رفت - این فیلم مقلدان بیشمار داشته است.
وبسایت سینمایی Box Office Mojo اسامی بیش از 20 فیلم با موضوع "تصاویر پیداشده" را فهرست کرده که از زمان اکران "پروژه جادوگر بلر" ساخته شدهاند.
یکی از آنها فیلم علمی تخیلی "Earth to Echo" به کارگردانی دیو گرین است که این روزها روی پرده سینماهاست. تا شش ماه دیگر سه فیلم دیگر نیز با این موضوع به نمایش درمیآید که یکی از آنها ششمین قسمت فیلم «فعالیت فراهنجار» (Paranormal Activity) است. دو فیلم دیگر، یکی تریلر "درون توفان" است که هشت اوت اکران میشود و دیگری فیلم علمی تخیلی "Project Almanac" که 30 ژانویه 2015 روی پرده میرود.
پل درگارابدیان از شرکت رنتراک که آمار فروش فیلمها را پیگیری میکند، میگوید: فکر میکنم مردم با گذشت زمان متوجه شدهاند که "پروژه جادوگر بلر" چه نقطه عطفی بود، اما مطمئن نیستم مردم درک کرده باشند که این فیلم چقدر مهم بود. "پروژه جادوگر بلر" چیزی بسیار فراتر از اولین فیلم هالیوود با موضوع "تصاویر پیداشده" است.
نقاط عطف فیلم چیست؟
- "پروژه جادوگر بلر" با 141 میلیون دلار فروش در آمریکای شمالی همچنان پرفروشترین فیلم با موضوع "تصاویر پیداشده" است. اولین فیلم «فعالیت فراهنجار» با 108 میلیون دلار فروش در سال 2009 با فاصله بسیار در رده دوم است. "پروژه جادوگر بلر" در بازار خارج از آمریکای شمالی هم 108.1 میلیون دلار فروخت و در مجموع فروش جهانیاش به 248.6 میلیون دلار رسید.
- بیش از هشت سال طول کشید تا یک فیلم استودیویی دیگر سعی کند مانند "پروژه جادوگر بلر"، ارزان فیلمبرداری شود. آن فیلم ترسناک، "کلاورفیلد" به کارگردانی جی.جی. آبرامز بود که 2008 به سینماها آمد.
- الگوی استفاده از بازیگران ناشناس همچنان برای فیلمهای ترسناک که نوجوانان محور آن هستند، به کار میرود.
جف باک تحلیلگر شرکت ایگزیبیتر ریلیشنز میگوید: این ژانری است که بدون ستارگان هم عملکرد خوبی دارد. بچهها میخواهند حس کنند خودشان یا دوستانشان میتوانند چنین فیلمهایی را ساخته باشند.
با وجود بازاریابی و جنجالهای اینترنتی درباره "پروژه جادوگر بلر"، رمز تاثیرگذاری این فیلم چیز دیگری است.
مارک ایوان شوارتس دانشیار رشته فیلمنامهنویسی در دانشگاه لویولا مریمونت در لس آنجلس میگوید: راحت بگویم، "پروژه جادوگر بلر" موفق بود، برای اینکه فیلمی واقعا ترسناک است.
ادواردو سانچز و و دانیل مایریک کارگردانان فیلم "پروژه جادوگر بلر"
چهره جدید وحشت سینمایی
قطعا منتقدان از همان ابتدا تحت تاثیر داستان کارگردانان تازهکار - سانچز و دانیل مایریک - قرار گرفتند که ماجرای ناپدید شدن سه فیلمساز دانشجو را روی کاغذ آورده بودند. (هیتر داناهیو، جاشوا لئونارد و مایک سی. ویلیامز با نام واقعی خود در فیلم بازی کردند).
سانچز میگوید: در دوران دانشجویی هر دوی ما فکر میکردیم ترسناکترین فیلمها همان فیلمهای مستند درباره بشقابپرندهها و "پاگنده" هستند. به این فکر کردیم که خودمان هم فیلمی ترسناک بسازیم.
"پروژه جادوگر بلر" از روی فیلمنامهای 68 صفحهای و تنها در هشت روز ساخته شد. فیلم با تصاویر دوندون و واقعگرایانه و پایانی اضطرابآور، منتقدان را شگفتزده کرد.
پیتر تراورس در رولینگ استون نوشت: چهره جدید وحشت سینمایی را دیدم و نام آن "پروژه جادوگر بلر" است، فیلمی سنتشکن در حوزه وحشتآفرینی که ترس را برای هزاره جدید از نو تعریف کرده است.
واشنگتن پست نیز که عموما تودار است، به همان اندازه احساساتی شد. لوید رز منتقد این روزنامه نوشت: "پروژه جادوگر بلر" ترسناکترین فیلمی است که تاکنون دیدهام. نه خونینترین، حالبههمزنترین یا عجیبترین. صرفا، ترسناکترین."
راجر ابرت منتقد سینما نیز یک ماه پس از اکران "پروژه جادوگر بلر" آن را یکی 10 فیلم تاثیرگذار قرن نامید.
مراحل پس از تولید "پروژه جادوگر بلر" حدود هشت ماه طول کشید و در نهایت مایریک و سانچز از 19 ساعت فیلمی که گرفته بودند، یک فیلم 90 دقیقهای درآوردند که اولین بار در جشنواره ساندنس 1999 به نمایش درآمد.
"پروژه جادوگر بلر" نه به لحاظ سبک نامتعارف بلکه به خاطر بازاریابی زیرکانهاش نیز سنتشکن بود.
مایریک و سانچز به کمک شرکت آرتیسن که حقوق پخش فیلم آنها را به قیمت حدود یک میلیون دلار خرید، یک وبسایت راهاندازی کردند. فضای وبسایت، مطالب، عکسها و مستندات آن درباره جادوگر بلر که به نوعی یک راهنمای کامل درباره این افسانه بود، این حس را منتقل کرد که "پروژه جادوگر بلر" واقعا داستانی واقعی را به تصویر کشیده است.
"پروژه جادوگر بلر" پنج سال پیش از فیسبوک و هفت سال پیش از توئیتر، اولین فیلم هالیوود بود که موضوع بحث سایتهای طرفداران سینماهای وحشت و تالار بحثها و گفتوگوهای آنلاین در اینترنت شد.
کری لین راینهارد استادیار رشته ارتباطات در دانشگاه دومینیکن در حومه شیکاگو میگوید: "پروژه جادوگر بلر" موفق بود، برای اینکه خارج از رادار حرکت کرد. هیچ استودیوی بزرگی در هالیوود آن را تهیه نکرده بود. هیچ آدم اسم و رسمداری در تولید آن نقش نداشت و بجز در قالب یک کمپین بازاریابی آنلاین - که آن موقع اصلا کمپین حساب نمیشد - کسی واقعا درباره آن حرفی نمیزد و اطلاعاتی دربارهاش نداشت.
آنها اکنون کجا هستند؟
"پروژه جادوگر بلر" در گذر زمان به نوعی ستون سینمای مدرن شد. ترنس راس دانشیار رشته ارتباطات در دانشگاه آدلفی در نیویورک میگوید: "پروژه جادوگر بلر" من را ترساند و آشفته کرد، اما به عنوان کسی که فیلم ساختن را به آدمها یاد میدهد، باید بگویم بیشترین تاثیر فیلم این بود که خیلی از دانشجویان بیمهارت رشته فیلمساری را وسوسه کرد برای فیلمهای خود از دوربین روی دست استفاده کنند. نتیجه کار فیلمهایی است که اغلب غیر قابل دیدن هستند، برخلاف "پروژه جادوگر بلر" که واقعا فیلمی استادانه است.
راس میگوید: از سوی دیگر، "پروژه جادوگر بلر" به فیلمسازان جوان و جسور یاد داد که برای فیلم ساختن نیازی نیست 20 میلیون دلار داشته باشید. در واقع حتی 100 هزار دلار هم لازم ندارید.
راز و رمز "پروژه جادوگر بلر" در گذر سالها بیشتر شده است. بخشی به خاطر سرنوشت سازندگان آن است.
شرکت آرتیسن اینترتینمنت که فیلم را پخش کرد، سال 2003 کاتالوگ خود را به لاینزگیت فروخت. سانچز و مایریک از آن زمان تاکنون یک فیلم استودیویی بزرگ نساختهاند (هرچند آنها سال 2000 فیلمنامه دنباله فیلم موفق خود را با نام "کتاب سایهها: جادوگر بلر 2" نوشتند و مدیر تولید آن پروژه بودند.)
داناهیو، لئونارد و ویلیامز نیز پس از موفقیت "پروژه جادوگر بلر" در تلویزیون و سینما تنها در نقشهای کوتاه بازی کردند. داناهیو سال 2012 کتابی با عنوان "چطور پس از "پروژه جادوگر بلر" زندگی من به ماریجوآنا رسید" منتشر کرد.
درگارابدیان میگوید: "پروژه جادوگر بلر" مثل نوری در یک بطری و یک کلاسیک مدرن بود.
راینهارد با این حرف که "پروژه جادوگر بلر" فیلمی کلاسیک است موافق است و در عین حال اعتقاد دارد این فیلم در روند انتخاب فیلمها توسط سینماروها تاثیر گذاشت.
او میگوید: جوانان آن زمان اولین ساکنان دنیای دیجیتال بودند. آنچه از "پروژه جادوگر بلر" یک پدیده ساخت، ترکیب بازاریابی ویروسوار و سبک "تصاویر پیداشده" بود که حاصل آن فیلمی مهم برای همه بود.
یواسای تودی / 14 ژوئیه
انتهای پیام/
علی افتخاری