سرویس تجسمی هنرآنلاین:هنرستان هنرهای زیبای پسران در آستانه شصت و دوسالگی اگرچه خود دیگر جوان نیست اما همچنان پذیرای هنرجویانی است که در اولین سالهای جوانیشان برای فراگیری هنر روبه سوی پرسابقهترین مرکز آموزش هنر در کشور میآورند آن هم به گواه اعتباری که هنرستان هنرهای زیبا طی بیش از شش دهه گذشته در عرصه هنرهای تجسمی خریده. این اعتبارخواه به واسطه حضور تعدادی از مهمترین هنرمندان در مدیریت و بدنه آموزشی و خواه به دلیل افتخارآفرینیهای هنرجویان و فارغ التحصیلانش در عرصههای داخلی و بین المللی که باشد هنرستان هنرهای زیبا را امروز در جایگاه یکی از مهمترین مراکز آموزش هنر کشور قرار داده است.
اگرچه حقیقتا نیازی نیست اما تنها ذکر چند نام از میان هنرآموختگان همچون حسین زنده رودی، مسعود عربشاهی، منصور قندریز و از استادان این هنرستان ازجمله جلیل ضیاءپور، حسین بهزاد، محمود جوادیپور، محسن وزیری مقدم و سهراب سپهری برای گواهی این اعتبارکافی است.
اولین روز سال تحصیلی ۹۴-۹۳ رسیده و به همین بهانه ساعتی پای صحبتهای احمد رویایی که اکنون به عنوان پرسابقهترین مدیر این مجموعه شناخته میشود، نشستهایم. درباره هنرستانی که بود و هست و البته افقهای تازهای که آقای مدیر برای این مدرسه پربار هنری آرزو دارد.
گرامیداشت جلیل ضیاءپور و افتتاح سالن اجتماعات هنرستان به نام اولین مدیر هنرستان
آقای مدیر پیش از هرچیز ترجیح میدهد اشارهای به گذشتهها کند، سالهای ۳۲و۳۳ و روزهای تب وتاب تاسیس هنرستان. جلیل ضیاءپور که ۲-۳سالی است از تحصیل دکترای هنرهای زیبا در پاریس به کشور برگشته و با انرژی آتشفشانیاش میخواهد همه چیز را متحول کند، به درخواست اداره کل هنرهای زیبای کشور دست به کار تاسیس هنرستان هنرهای زیبای دختران و پسران تهران و البته پس از تاسیس، در سال ۱۳۳۳به عنوان اولین مدیر این هنرستان هم منصوب میشود.
با این حساب و آنچنان که احمد رویایی میگوید نقش ضیاءپور در خاطره جمعی هنرستانیها، نقش پدری معنوی است که اگرچه عمر مدیریتاش در هنرستان به بیش از یک سال نمیکشد و در پی سوداهای بسیار دیگرش از جمله تاسیس دانشکده هنرهای تزئینی میشتابد، اما برای همیشه به عنوان موسس و پایه گذار این هنرستان در یادها باقی میماند.
شاید به همه این دلایل، سالن اجتماعات جدید هنرستان که با پی گیری و همت رویایی آماده بهره برداری شده قرار است چهارشنبه دوم مهرماه طی مراسمی در تقدیر جلیل ضیاءپور و البته با نام او و حضور خانواده این هنرمند به همراه خانواده تعدادی دیگر از مدیران قدیمی این هنرستان ازجمله زنده یادان اصغر محمدی، مهدی ویشکایی و علی اصغر داودی افتتاح شود.
یک نقطه عطف و آغاز شصت و دومین سال تاسیس هنرستان
رویایی در آغاز شصت و دومین سال فعالیت هنرستان هنرهای زیبا به یکی از نقاط عطف تاریخچه این مرکز آموزشی اشاره میکند. نکوداشت شصتمین سال تاسیس هنرستان که بیستم اسفندماه ۱۳۹۰ در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد و نمایشگاهی از آثار نزدیک به ۸۰ نفر از استادان و هنرآموختگان این مرکز که ۷۰ روز در گالریهای این موزه روی دیوار بودند، به اضافه نشستهای تخصصی هنر در زمان برگزاری نمایشگاه والبته حضور پرشور فارغ التحصیلان امروز و دیروز هنرستان، همه و همه موجب شد تا بار دیگر و زمانی که گمان میرفت غباری بر چهره این یادگار سالهای آغاز مدرنیته هنر ایران نشسته، توجهها را به سوی هنرستان بازگرداند و یادمان آورد که همین نزدیکی در پیچ شمیران، پلاک ۳۲، جایی هست که لااقل به این زودیها قرار نیست از یادش ببریم.
گنجینه هنرستان و ماجرای آب انبارهای ۸۰ ساله
ساختمان ۸۰ ساله هنرستان، شاید مثل همه بناهای روزگار قدیم، آب انبارهایی داشته که سالهای بعد و با لوله کشی آب دیگر از رونق میافتند و البته به انبارهای متروک تبدیل میشوند. انبار خاطرات و یادگارها و در مورد هنرستان انبار نقاشیها و مجسمههای هنرجویان قدیم که امروز هر کدام وزنه و معیاری در هنرهای تجسمی کشور شمرده میشوند. و این گنجینه را رویایی در سال ۱۳۷۳ مییابد و به گفته خودش نزدیک به ۲۰۰ اثر این گنجینه که در سالهای ناپیدایی آسیب دیدهاند مرمت و قاب میشوند، آنطور که حالا بشود نام گنجینه را برآن گذاشت. نمایشگاه بزرگی از این گنجینه هم در موسسه صبا در تابستان ۱۳۹۰ برگزار میشود و ۵۰ اثر دیگر با حمایت این موسسه سرو شکل مناسب میگیرند. سیاهه پرشکوهی از آثار اولیه هنرمندانی چون مهدی ویشکایی، منوچهر معتبر، حسین کاظمی، غلامحسین نامی، محمد ابراهیم جعفری، منصوره حسینی، فرح اصولی و....
پیچ شمیران، ۳۲، تاریخچه جامع هنرستان هنرهای زیبا از گذشته تا امروز
آقای مدیر میگوید تا حالا دو نفر روی تاریخچه هنرستان هنرهای زیبا کار کردهاند. اول ابراهیم صفائی که در سال ۱۳۵۴ کتابچهای در خصوص هنرستان تهیه میکند و یکبار دیگر احسان قائمی در سال ۱۳۵۸ که به گفته رویایی آن هم با نگاهی به نسخه ابراهیم صفائی در حدود ۸۰ صفحه تهیه میشود.
رویایی اما خبر خوب را اینجا میدهد که تاریخچه جامع هنرستان در آخرین مراحل تهیه است و به زودی منتشر خواهد شد. میگوید؛ با خودمان گفتیم باید در این مجموعه دهه به دهه هنرستان را ثبت کنیم. ببینیم تناولیها در دهه چهل اینجا چه کار کردند و مدیران و کادر آموزشی و هنرجویان هنرستان در این بیشتر از شش دهه چه کسانی بودند.
داریوش اسدی کیارس زحمت پژوهش و تحریر این کتاب را که این بار فقط مقدمهاش ۶۵ صفحه است و در مجموع با عکس و تفصیلات حالا سر به ۳۵۰ صفحه زده، کشیده که تاریخچه آموزش هنر از دارالفنون تا هنرستانها را هم در خود دارد. به دلیل وجود تصاویر زیاد و هزینه سنگین امکان چاپ رنگیاش نیست و سیاه وسفید و طبق توافقی که رویایی از آن سخن میگوید توسط نشر «پیکره» قرار است که منتشر شود. «پیچ شمیران، ۳۲» عنوان اسرارآمیز این تاریخچه پرافتخارترین مدرسه هنری ایران است که آقای مدیر برنامه دارد پس از انتشار رونمایی درخوری هم برایش تدارک ببیند.
هنرستان هنرهای زیبای همزادی هم دارد
تا اینجا گفتیم و اشاره به هنرستان هنرهای زیبای دختران را گذاشتیم برای این لحظه که همزاد هنرستان پسران است و صدالبته خود حکایتی مفصل و مختص به خودش. اگرچه نطفه هردو یکجا و در یک لحظه بسته شد و سرنوشت هردو گره خورده به هم و به یک اندازه افتخارآمیز. خانه چهرههایی چون فرح اصولی، رعنا فرنود، منصوره حسینی و...
این دو همزاد سال ۱۳۳۳ و یک سال بعد از تولد از هم فاصله گرفتند اما نه آن اندازه که تاب دوریشان نباشد، پیچ شمیران، پایینتر از چهار راه هدایت، کوچه بصیرالملک، پلاک ۲.
آقای مدیر به چه میاندیشد؟
همینطور که هنرستان پسران را با راهنمایی آقای مدیر بالا و پایین میرویم، او از برنامههای دیگرش میگوید. در سر دارد تا جاییکه بودجه و توانش اجازه میدهد دستی به سروگوش این خانه بکشد. میخواهد هنرستان را همچنان در اوج ببیند، آموزشهای سنتی هنرستان را به عنوان متدی موفق در پرورش هنرمندان تراز اول در عین به روز شدن بچهها و آشناییشان با نحلههای هنری جدید حفظ کند. در فکر است ورک شاپهایی را که از یکی دو سال پیش راه انداخته ادامه بدهد و نشستهای تخصصی هنر برپا کند که حالا جایش را هم در سالن اجتماعات «جلیل ضیاءپور» تدارک دیده و از این دست سوداهایی که در سر میپروراند. و بالاخره اینجا را اگرچه خودش نمیگوید اما میشود گمان برد که در یک کلام میاندیشد که هنرستان هنرهای زیبا هر چند دهه دیگر هم که میخواهد بگذرد، بازهم خانهای بماند برای پرورش بهترین هنرمندان این دیار.
بهروز فایقیان
انتهای پیام/