سرویس تئاتر هنرآنلاین: تماشاخانه سنگلج این روزها میزبان نمایش "سحرگاه سوم" نوشته حسین فدایی حسین با کارگردانی حامد هوشیاری است. نمایشی که در آن مهدی صفار، مجید علم‌بیگی، هادی قمیشی و مرتضی کاظمی به عنوان بازیگر ایفای نقش می‌کنند و داستان آن روایت زندگی یک کارمند باسابقه بانک به نام صالح است که پس از تحمل فشارهای زندگی دست به دریافت پول نزول می‌زند و...

به بهانه اجرای نمایش "سحرگاه سوم" میزبان حامد هوشیاری کارگردان این نمایش در دفتر خبرگزاری هنر ایران (هنرآنلاین) بودیم و با او درباره این نمایش و مباحث مختلف تئاتر به گفت‌وگو نشستیم. آنچه در ادامه می‌خوانید ماحصل گفت‌وگوی ما با این کارگردان تئاتر است که در پی می‌آید:

از روند شکل‌گیری نمایشنامه "سحرگاه سوم" و مهم‌ترین ویژگی این نمایش از نگاه خودتان به عنوان کارگردان برایمان بگویید.

هوشیاری: متن اولیه نمایش بر اساس نوشته‌ای از سیدحسین فدایی حسین بود که پیرامون مشکلات یکی از انسان‌هایی است که در اطراف ما زندگی می‌کنند و با آن دست به گریبانند و آن مسئله ربا و نزول خواری است که پس از بازنویسی‌های ساختاری‌تر در شاکله نمایشنامه توانستیم به شکل مطلوب‌تر اثر جهت اجرا برسیم. درباره ویژگی هم به نظرم مهم‌ترین ویژگی این اثر که می‌توان به آن اشاره کرد اینست که یک نمایش دینی در درجه‏ اول باید یک نمایش باشد با رعایت تمامی مؤلفه‏‌های تئاتری هرچند نباید از تناسب قالب با محتوا غفلت کرد.

لطفا درباره شیوه انتخاب بازیگران و همچنین خط داستانی نمایش "سحرگاه سوم" هم توضیح بدهید.

هوشیاری: از مهمترین معیارهای من برای انتخاب بازیگرانم می‌توانم به این نکته اشاره کنم که تمامی آن‌ها در گذشته سابقه بازی در تئاتر و علی‌الخصوص تئاتر دینی و مذهبی را داشته‌اند که هر کدام با استقبال خوبی از سوی مخاطبان روبه‌رو شده بوده است. درباره داستان هم باید بگویم که داستان نمایش "سحرگاه سوم" مضمونی دینی دارد و از محوریت‌های قصص و آموزه‌های دینی، ولایت و حقانیت اسلام تا انتظار فرج امام زمان (عج)، ربا و نزول‌خواری، بهره برده تا بتواند علاوه بر ایجاد فضایی نمایشی مخاطب را نسبت به موضوعات مطرح شده همراهی و یاری دهد.

معمولا یکی از مشکلات نمایش‌های مذهبی و دینی اینست که دچار کلیشه‌های رایجی می‌شوند که دیگر برای مخاطب جذابیتی ندارد، شما چه تعریفی از مقوله تئاتر دینی دارید و مشخصا شما در این اجرا از چه روش‌های استفاده کردید؟

هوشیاری: تعریف کلی من از تئاتر دینی این است که این نوع نمایش همواره به ارزش‌‏های انسانی و انسانیت و مسایل معنوی توجه خاصی دارد. اگر در طول تاریخ، همواره انسان محور و موضوع تئاتر بوده، در تئاتر مذهبی علاوه بر انسان، خدا نیز در وجوه مختلف مورد توجه نمایشنامه نویس قرار گرفته است. به تعبیری دیگر شاید بتوان گفت که نمایش دینی مذهبی نمایشی است که در آن همواره عطر و رنگی از خدا و معنویت هم دیده می‏‌شود. با این تعبیر، می‌‏توان گفت وجه تمایز در نمایش‏‌های دینی با سایر نمایش‏‌ها تنها به مضمون و موضوع آن برمی‏‌گردد و در سایر وجوه تفاوتی وجود ندارد. اما درباره اجرای آثار مذهبی باید بگویم که به‏ نظرم اکثر ساختارهای متداول نمایشی برای نمایش مذهبی نیز قابل استفاده است. اگرچه من بنابر سلیقه‏‌ام هرگز به شیوه‏ ابزورد برای نوشتن چنین نمایش‏‌هایی فکر نمی‏کنم و هم‏چنین شیوه‏ اپیک و حماسی و یا رئالیسم جادویی را بیشتر مناسب این کارها می‏‌بینم و همیشه گوشه‏ چشمی به شیوه‏ اجرایی نمایش‏‌های ایرانی به‏ خصوص شبیه‏‌خوانی دارم و مهمتر اینکه درخصوص نکاتی که باید توسط یک نمایشنامه‏نویس مذهبی در نظر گرفته شود، به مهمترین مسئله‏‌ای که می‏‌توانم اشاره کنم باور و اعتقاد واقعی به موضوعی است که مورد نگارش قرار می‏‌گیرد. از آن‏جا که مضمون این‏گونه نمایش‏‌ها با اعتقاد و باور مخاطب عجین شده‌است، برای موفقیت هرچه بیشتر، باور و اعتقاد نویسنده و گروه اجرایی را نیز طلب می‏‌کند. برخی از هنرمندان در مورد تئاتر دینی براین باورند هنر تئاتر اساسا مبتنی بر ارزش‌های والایی است که مذهب بر آنها تاکید دارد و هنرمندان امروزی و آفرینش‌گران عرصه‌های مختلف به‌ویژه تئاتر باید ارزش‌های بر آمده از سیره انبیا (س) و اهل بیت (ع) را روزآمد و معاصرسازی کنند زیرا این بزرگان میراثی از خود بر جای گذاشته‌اند که در تمامی اعصار، جاودان خواهد بود.

به هر روی نمایش شما در زمره نمایش‌های دینی قرار می‌گیرد، وضعیت این گونه نمایشی را در حال حاضر چگونه ارزیابی می‌کنید؟

هوشیاری: راستش وضعیت تئاتر دینی در کشور ما متاسفانه بسیار شکننده و بی‌رمق شده و لازم است در صورتی‌که خواهان تصور آینده‌ای روشن برای این حوزه هستیم، توجه بیشتر و دقیق‌تری را به آن مبذول داریم. چون تئاتر دینی، بسیار ارزنده و قابل تقدیر است چراکه از قدیم در عرصه فرهنگ وجود داشته که با توجه به پیشینه هنر دینی در ایران، باید تلاش شود تا ارزش‌های مورد پسند مردم دوباره احیا شود، چراکه کوتاهی برخی از مسئولان مانع گسترش آن و نهایتا کمرنگ شدن این نوع نمایش شده است. مهمترین ضرورت تئاتر دینی فراگیر شدن نمایش‌هایی با مضامین مذهبی است که می‌تواند مهمترین قسمت از بسته فرهنگی در میان مخاطبین تئاتر قرار بگیرد.

به نظر شما هنرمدان تئاتر برای تولید اثری با مضمون دینی به چه شاخصه‌هایی باید توجه کنند تا بتوانند اثری فاخر و ماندگار تولید کنند؟

هوشیاری: به نظرم برای تولید نمایش‌های دینی در درجه اول باید اعتقاد و باور خود و مخاطبی که با این نوع آثار آشنا هستند و با آن عجین شده‌اند را مد نظر قرار دهند و مهمتر اینکه برای موفقیت هرچه بیشتر اثر باور و اعتقاد نویسنده و گروه اجرایی نیز مهم است، برخی از هنرمندان در مورد تئاتر دینی براین باورند هنر تئاتر اساسا مبتنی بر ارزش‌های والایی است که مذهب بر آنها تاکید دارد و هنرمندان امروزی و آفرینشگران عرصه‌های مختلف به‌ ویژه تئاتر باید ارزش‌های بر آمده از سیره انبیا و اهل بیت(ع) را روزآمد و معاصرسازی کنند زیرا این بزرگان میراثی از خود بر جای گذاشته‌اند که در تمامی اعصار، جاودان خواهد بود.

انتهای پیام