سرویس تئاتر هنرآنلاین: اوژن یونسکو همواره در بین تئاترهای نام محبوب و قابل احترامی است و اغلب نمایشهای یونسکو در ایران روی صحنه رفته است. حمید سمندریان و فرهادآئیش در دهههای چهل و هشتاد نمایشنامه "کرگدن" را روی صحنه بردند و دو سال قبل هم بهمن معتمدیان" آوازه خوان طاس" را در تماشاخانه ایران شهر اجرا کرد . روح الله ایرجی این روزها نمایش "هذیان دونفره" بر اساس یکی از نوشتههای مهجور و کمتر دیده شده اوژن یونسکو که در سال ۱۹۶۲ نوشته است را برای نخستینبار در ایران ترجمه و به صحنه برده است.
روحالله ایرجی موسس گروه نمایشی نقاشی - تئاتر است. کارگردانی که تا به حال نمایشهای "یال بال زال" و "استریندربگ در سرزمین ژنه" را روی صحنه برده است. کارگردان جوانی که تلاش میکند با استفاده از نمایشنامههای دارامنویسان شهیری مثل اوژن یونسکو عرصه جدیدی را در حوزه تلفیق نقاشی، موسیقی و تئاتر تجربه کند. در نمایش "هذیان دو نفره " با چشمانداز بصری متنوعی روبه رو هستیم و پل ارتباطی میان تئاتر و نقاشی به وجود میآید و این تلاقی هنرها در نمایش در واقع رویکردی است به پرفورمنسآرت. پروفرمنسآرت در واقع در واقع محملی است برای حضور همزمان چندین هنر، به خصوص هنرهای حوزه هنرهای تجسمی و نقاشی، مجسمهسازی و گرافیک که باعث میشود چشمانداز بصری زیبایی در جلوی چشمان مخاطبان اجرا قرار بگیرد.
یکی از ویژگیهای نمایش"هذیان دو نفره " میزانسن سه لایه نمایش است که به صورت موازی در صحنه اجرا در معرض دید مخاطب قرار میگیرند. این سه لایه بودن جنبههای مفهومی و زیباشناسانهای دارد. در لایه اول شخصیتی مشغول کشیدن نقاشی به صورت همزمان با اتفاقات رخ داده در دو لایه دیگر نمایش است. در لایه میانی هم دو کودک شیطان و بازیگوش که مراقب اتفاقات لایه سوم نمایش هستند بدون گفتن دیالوگ حضور دارند و در لایه سوم که نزدیکترین لایه به تماشاگران است دو شخصیت اصلی نمایش حلزون و لاکپشت زوچ پابه سن گذاشته حضور دارند . دو بزرگسالی که هنوز کودک درونشان قوی است و در دعواهای زن و شوهریشان مثل بچهها بگو و مگوهای کودکانهای انجام میدهند. جنگ و بگو و مگوهایی زن و شوهری که به نظر میرسد لایه ظاهری کار است و طنز خاص و ویژه یونسکو هم در پس آن تلاش میکند مفاهیم عمیقتری را به مخاطب منتقل کند.
در نمایش شاهد دو جنگ یکی در بیرون و دیگری در درون خانه هستیم. جنگهایی که مثل هر جنگ دیگر فرجامی جز به پایان رسیدن ندارد و بعد از پایان هر جنگی این سوال پیش میآید معنا و مغهوم این جنگها چه بوده و آیا به جز تباهی، نیستی و خرابی این جنگها عاقبت و فرجام دیگری هم دارند؟. جنگهایی که زیادخواهی، حرص و طمع آدمها دلیل اصلی شکلگیریشان است و بعد از فرجام تلخ جنگ متوجه میشویم که در پس این کشت و کشتار و نیستی پوچی و بیمعانی وجود دارد.
یونسکو در این اثرش با هوشمندی دو جانوری را برای کارش انتخاب میکند که لاک دارند. لاکهایی که گویی سپر حمایتی آن دو برای در امان بودن از جنگ و تجاوز صاحبخانه هستند . آدمهای بیپناهی که به جز لاکشان امکانی برای مقابله با فشارهای بیرونی ندارند و بدون این لاکهای پوششی، به شدت آسیبپذیر هستند.
نکته قابل اعتنایی نمایش بازهای دو بازیگر اصلی نمایش سعید ابک و شقایق عرفینژاد است . سعید ابک بعد از سالها حضور در نمایشهای کودک و نوجوان و تجربه بازی در نقشهای مختلف این بار با بازی در نقش یک لاکپشت به خوبی از تجربیات کاریش استفاده میکند و مختصات نقش و محصور شدنش را در لاک عرضه میکند. هر چند کار برای کودک با بازی در نمایش از یونسکو که هر جمله و حرف معانی و مفاهیم خاص خودش را دارد تفاوتهای زیادی دارد. اما ابک توانسته به درستی خمیدگی و پا به سن گذاشتگی این شخصیتی که بازی میکند را نشان بدهد. شقایق عرفینژاد هم با توجه به فیزیک ظریف توانسته شمایل و قامت فیزیکالی حلزون را که قاعدتا کوچک اندام و نرم تن است را نشان بدهد و در مدت 70 دقیقه زمان نمایش با آمادگی خوب جسمانی در یک دیگ کوچک که در آن وسائلی هم وجود دارد بازی مناسب و درستی را ارائه کند و با لحن و نوع گویشش سادگی و کودک صفتی شخصیتی را که بازی می کند و درگیر یک بازی کودکانه می شود به مخاطب ارائه دهد.
طراحی صحنه هم در عین سادگی خام و ابتدایی به نظر می رسد و شاید مهم دلیل این مسئله مباحت اقتصادی و بودجه نمایش باشد.
حمید رضا صافی نوازنده کمانچه و مهیار امیر تیموری نوازنده درام با اجرای موسیقی زنده به ایجاد فضای کمدی و پوچگرایانه کار کمک میکند و در ضمن دیدن نمایش را برای مخاطب عامتر که شاید با دیدن کار سردرگم شده باشد را جذابتر میکند.
در مجموع نمایش را باید با امکانات و بضاعتی که در اختیار گروه بود مورد ارزیابی و نقد قرار داد. بهه هر حال گروه نمایشی نقاشی - تئاتر روح تجربهگرایی دارند و با شجاعت به سمت اجرای یکی از آثار مهجور و دیده نشده یونسکو رفتهاند که قابل تقدیر است و در یک فضای کمدی و تا حدی مفرح خرد جنگهای زن و شوهری را به نمایش در آوردهاند.
انتهای پیام/
احمد محمد اسماعیلی